فسیل آمونیت در سنگ آهک

توضیحات

فسیل آمونیت در سنگ آهک به معنای حفظ شدن پوسته های حلزونی شکل منقرض شده آمونیت ها (رده سفالوپودا، زیررده آمونوئیدا) در ماتریکس سنگ آهک است. این فسیل ها معمولاً به صورت قالب های داخلی (internal molds) یا خارجی (external molds) و یا پوسته های اصلی کلسیت شده یافت می شوند. شکل حلزونی و تقسیم بندی های داخلی (سپتا) و خطوط بخیه (suture lines) از ویژگی های بارز آنهاست که برای شناسایی گونه ها و تعیین سن لایه های سنگی بسیار مهم هستند. سنگ آهک میزبان این فسیل ها معمولاً از کربنات کلسیم (کلسیت) تشکیل شده و ممکن است دارای بافت های مختلفی از جمله میکرایت (ریزبلورین) تا اسپارایت (درشت بلورین) باشد.

نحوه شناسایی

رنگ

رنگ فسیل آمونیت می تواند از سفید، خاکستری، قهوه ای تا سیاه متغیر باشد که بستگی به ترکیب شیمیایی و فرآیندهای دیاژنتیکی دارد. سنگ آهک میزبان نیز معمولاً سفید، خاکستری روشن تا تیره، کرم یا زرد است.

جلا

بسته به نوع حفظ شدگی، فسیل می تواند مات، مومی، یا در صورت جایگزینی با پیریت، فلزی باشد. سنگ آهک معمولاً مات تا کدر است.

بافت

بافت فسیل آمونیت معمولاً صاف تا کمی خشن است و شکل حلزونی مشخصی دارد. بافت سنگ آهک می تواند از ریزدانه تا درشت دانه، با یا بدون بلورهای قابل مشاهده باشد.

شکل بلور

آمونیت ها دارای پوسته های حلزونی شکل با پیچش های منظم یا نامنظم هستند. سنگ آهک از بلورهای کلسیت تشکیل شده که معمولاً به صورت دانه ای یا میکروسکوپی هستند.

رخ

فسیل آمونیت به دلیل ساختار پوسته ای، کلیواژ مشخصی ندارد. کلسیت (ماده اصلی سنگ آهک) دارای کلیواژ کامل در سه جهت (رومبوهدرال) است.

محیط زمین‌شناسی

محیط های دریایی کم عمق تا عمیق، به ویژه در حوضه های رسوبی با نرخ رسوب گذاری کربنات بالا. این فسیل ها در سازندهای سنگ آهکی، مارن ها و شیل های دریایی یافت می شوند.

حقایق کلیدی

• سختی: سختی فسیل آمونیت بسته به نوع جایگزینی می تواند متفاوت باشد (معمولاً 3 تا 5). سختی کلسیت (ماده اصلی سنگ آهک) 3 در مقیاس موس است.
• وزن مخصوص: چگالی فسیل آمونیت بسته به ترکیب (کلسیت، پیریت، سیلیس) متغیر است (حدود 2.7 تا 5). چگالی سنگ آهک حدود 2.71 گرم بر سانتی متر مکعب است.
• سیستم بلوری: کلسیت (ماده اصلی سنگ آهک) دارای سیستم بلوری تریگونال است. پوسته آمونیت ساختار بیوژنیک دارد.
• رنگ: متغیر (بسته به ترکیب و فرآیندهای دیاژنتیکی)
• جلا: مات، مومی، یا فلزی (در صورت پیریتی شدن)
• شفافیت: کدر تا نیمه شفاف
• شکستگی: شکستگی نامنظم تا صدفی (برای فسیل)؛ شکستگی صدفی تا نامنظم (برای سنگ آهک)
• رخ: فسیل آمونیت کلیواژ ندارد. کلسیت دارای کلیواژ کامل رومبوهدرال است.
• ترکیب: پوسته آمونیت عمدتاً از کربنات کلسیم (کلسیت یا آراگونیت اولیه) تشکیل شده است که ممکن است با سیلیس، پیریت یا سایر مواد معدنی جایگزین شود. سنگ آهک عمدتاً از کلسیت (CaCO3) تشکیل شده است.

بررسی سریع

• رنگ: متغیر (سفید، خاکستری، قهوه ای، سیاه برای فسیل؛ سفید، خاکستری، کرم برای سنگ آهک)
• جلا: مات تا مومی (برای فسیل)؛ مات تا کدر (برای سنگ آهک)
• رنگ خاکه: سفید (برای کلسیت در سنگ آهک)؛ برای فسیل آمونیت معمولاً کاربرد ندارد.

ویژگی‌های فیزیکی

• عادت بلوری: پوسته های حلزونی شکل با پیچش های منظم یا نامنظم (برای آمونیت). بلورهای دانه ای یا میکروسکوپی (برای کلسیت در سنگ آهک).
• نوع رخ: عدم کلیواژ مشخص برای فسیل؛ کلیواژ کامل رومبوهدرال برای کلسیت.
• نوع شکستگی: نامنظم تا صدفی.
• چقرمگی: شکننده.
• نوع جلا: مات، مومی، یا فلزی.

نحوه تشکیل

تشکیل شده از بقایای پوسته های کربنات کلسیم آمونیت ها که در محیط های دریایی کم عمق تا عمیق دفن شده و تحت فرآیندهای دیاژنز به سنگ آهک تبدیل شده اند. پوسته های آمونیت معمولاً از آراگونیت تشکیل شده بودند که پس از مرگ جاندار، به کلسیت پایدارتر تبدیل شده یا با مواد معدنی دیگر مانند پیریت یا سیلیس جایگزین شده اند.

کاربرد

مطالعات دیرینه شناسی و بیواستراتیگرافی (تعیین سن لایه های سنگی)، کلکسیون های فسیلی، تزئینات و جواهرات (در موارد خاص با حفظ رنگین کمانی پوسته).

توزیع سنی

دوره های دونین تا کرتاسه (حدود 400 تا 66 میلیون سال پیش)

کجا پیدا کنیم

نکات پیدا کردن

سنگ‌های مشابه

طبقه‌بندی علمی

رده کانی

کربنات (برای کلسیت در سنگ آهک)

گروه

سفالوپودا (برای آمونیت)

سیستم بلوری

تریگونال (برای کلسیت)

فرمول شیمیایی

CaCO3 (برای کلسیت در سنگ آهک و پوسته آمونیت)

ترکیب

کربنات کلسیم (کلسیت)، با امکان جایگزینی با سیلیس (SiO2)، پیریت (FeS2) و سایر مواد معدنی.

کشف بیشتر درباره فسیل آمونیت در سنگ آهک