آندزیت

توضیحات

آندزیت یک سنگ آذرین بیرونی با ترکیب حدواسط است که عمدتاً از پلاژیوکلاز (معمولاً لابرادوریت تا آندزین) و یک یا چند کانی فرومنیزین مانند پیروکسن (اوژیت، هیپرستن) و/یا آمفیبول (هورنبلند) تشکیل شده است. کوارتز معمولاً کمتر از 20 درصد حجم سنگ را تشکیل می‌دهد و فلدسپات قلیایی نیز ممکن است به مقدار کم وجود داشته باشد. بافت آن معمولاً آفانیتیک (ریزبلور) است، اما اغلب دارای بافت پورفیری با فنوکریست‌های پلاژیوکلاز، پیروکسن یا هورنبلند در زمینه ریزبلور است. رنگ آن معمولاً خاکستری روشن تا تیره، سبز مایل به خاکستری یا قهوه‌ای مایل به خاکستری است.

نحوه شناسایی

رنگ

خاکستری روشن تا تیره، سبز مایل به خاکستری، قهوه‌ای مایل به خاکستری. رنگ آن معمولاً روشن‌تر از بازالت و تیره‌تر از ریولیت است.

جلا

مات تا نیمه مات در سطح شکستگی تازه، به دلیل بافت ریزبلور.

بافت

معمولاً آفانیتیک (ریزبلور) است، اما اغلب پورفیری با فنوکریست‌های پلاژیوکلاز، پیروکسن یا هورنبلند در زمینه ریزبلور. ممکن است دارای حفرات (وزیکولار) باشد.

شکل بلور

بلورهای کانی‌های تشکیل‌دهنده (پلاژیوکلاز، پیروکسن، هورنبلند) معمولاً درشت‌تر از زمینه و به صورت بلورهای خودشکل یا نیمه‌خودشکل دیده می‌شوند.

رخ

در خود سنگ آندزیت، کلیواژ مشخصی وجود ندارد. اما کانی‌های تشکیل‌دهنده مانند پلاژیوکلاز دارای کلیواژ دو جهتی و پیروکسن و هورنبلند دارای کلیواژ مشخص هستند که در فنوکریست‌ها قابل مشاهده است.

محیط زمین‌شناسی

مناطق فرورانش، کمان‌های آتشفشانی قاره‌ای و اقیانوسی، کوه‌های آتشفشانی فعال (مانند آند، رشته‌کوه‌های کاسکید).

حقایق کلیدی

• سختی: 6-7 (سختی کانی‌های تشکیل‌دهنده مانند پلاژیوکلاز و پیروکسن)
• وزن مخصوص: 2.5 - 2.8 گرم بر سانتی‌متر مکعب
• سیستم بلوری: بلورهای کانی‌های تشکیل‌دهنده (پلاژیوکلاز: تری‌کلینیک، پیروکسن: مونوکلینیک یا اورتورومبیک، هورنبلند: مونوکلینیک)
• رنگ: خاکستری روشن تا تیره، سبز مایل به خاکستری، قهوه‌ای مایل به خاکستری
• جلا: مات تا نیمه مات
• شفافیت: کدر (در مقاطع نازک، کانی‌ها شفاف هستند)
• شکستگی: نامنظم تا صدفی
• رخ: در خود سنگ کلیواژ ندارد، اما کانی‌های تشکیل‌دهنده دارای کلیواژ مشخص هستند.
• ترکیب: عمدتاً پلاژیوکلاز (آندزین-لابرادوریت)، پیروکسن (اوژیت، هیپرستن)، هورنبلند. ممکن است مقادیر کمی بیوتیت، مگنتیت، ایلمنیت و کوارتز داشته باشد. سیلیس (SiO2) بین 57 تا 63 درصد وزنی.

بررسی سریع

• رنگ: خاکستری تا سبز مایل به خاکستری
• جلا: مات تا نیمه مات
• رنگ خاکه: سفید یا خاکستری روشن (به دلیل ریزبودن بلورها، معمولاً قابل مشاهده نیست)

ویژگی‌های فیزیکی

• عادت بلوری: بلورهای ریز تا درشت (فنوکریست) در زمینه ریزبلور. فنوکریست‌ها معمولاً منشوری یا تیغه‌ای هستند.
• نوع رخ: در خود سنگ کلیواژ ندارد. کانی‌های پلاژیوکلاز دارای کلیواژ دو جهتی، پیروکسن دارای کلیواژ دو جهتی با زاویه تقریباً 90 درجه و هورنبلند دارای کلیواژ دو جهتی با زاویه تقریباً 56 و 124 درجه هستند.
• نوع شکستگی: نامنظم تا صدفی (به دلیل بافت ریزبلور و عدم وجود کلیواژ در مقیاس سنگ)
• چقرمگی: شکننده
• نوع جلا: مات تا نیمه مات

نحوه تشکیل

آندزیت سنگی آذرین بیرونی است که از سرد شدن سریع ماگمای حدواسط (با ترکیب شیمیایی بین بازالت و ریولیت) در سطح زمین یا نزدیک به سطح زمین تشکیل می‌شود. این ماگما معمولاً در مناطق فرورانش، جایی که پوسته اقیانوسی به زیر پوسته قاره‌ای یا اقیانوسی دیگر رانده می‌شود، تولید می‌گردد. ذوب بخشی از گوشته بالای صفحه فرورونده و همچنین ذوب بخشی از پوسته فرورونده و رسوبات همراه آن، منجر به تشکیل ماگمای آندزیتی می‌شود. سرد شدن سریع این ماگما باعث تشکیل بلورهای ریز (بافت آفانیتیک) یا ترکیبی از بلورهای درشت‌تر (فنوکریست) در زمینه ریزبلور (بافت پورفیری) می‌شود.

کاربرد

آندزیت به دلیل سختی و مقاومت در برابر هوازدگی، در ساخت و ساز، به عنوان مصالح راهسازی (سنگدانه)، سنگ نما، و در برخی موارد به عنوان سنگ تزئینی استفاده می‌شود. همچنین، به دلیل ارتباط آن با کانسارهای مس و طلا (به ویژه در کمربندهای آتشفشانی)، از اهمیت اقتصادی برخوردار است.

توزیع سنی

از پرکامبرین تا عهد حاضر، اما به ویژه در دوران مزوزوئیک و سنوزوئیک فراوان است.

کجا پیدا کنیم

نکات پیدا کردن

سنگ‌های مشابه

طبقه‌بندی علمی

رده کانی

سنگ آذرین بیرونی (آتشفشانی)

گروه

سنگ‌های آذرین حدواسط

سیستم بلوری

مجموعه‌ای از سیستم‌های بلوری کانی‌های تشکیل‌دهنده (تری‌کلینیک، مونوکلینیک، اورتورومبیک)

فرمول شیمیایی

ترکیب شیمیایی پیچیده از اکسیدهای مختلف، عمدتاً SiO2 (57-63%)، Al2O3، FeO، Fe2O3، MgO، CaO، Na2O، K2O.

ترکیب

پلاژیوکلاز (آندزین-لابرادوریت)، پیروکسن (اوژیت، هیپرستن)، هورنبلند. ممکن است مقادیر کمی بیوتیت، مگنتیت، ایلمنیت و کوارتز داشته باشد.

کشف بیشتر درباره آندزیت