عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
بازالت با الیوین یک سنگ آذرین بیرونی (آتشفشانی) تیره رنگ، ریزدانه تا شیشهای است که حاوی بلورهای قابل مشاهده (فنوکریست) از کانی الیوین میباشد. رنگ آن معمولاً سیاه، خاکستری تیره یا سبز مایل به سیاه است. الیوین به صورت بلورهای سبز زیتونی تا قهوهای مایل به سبز در زمینه بازالت دیده میشود. این سنگ از سرد شدن سریع ماگمای بازالتی غنی از منیزیم و آهن تشکیل میشود و نشاندهنده فعالیتهای آتشفشانی است. ترکیب اصلی آن شامل پلاژیوکلاز (لابرادوریت)، پیروکسن (اوژیت) و الیوین است. ممکن است حاوی مقادیر کمی مگنتیت، ایلمنیت و آپاتیت نیز باشد.
نحوه شناسایی
- رنگ
- سیاه، خاکستری تیره، سبز مایل به سیاه با بلورهای سبز زیتونی تا قهوهای مایل به سبز الیوین.
- جلا
- مات تا نیمهفلزی در زمینه ریزدانه، بلورهای الیوین دارای جلای شیشهای.
- بافت
- آفانیتیک (ریزدانه) تا پورفیری (بلورهای درشت در زمینه ریزدانه) با فنوکریستهای الیوین. ممکن است وزیکولار (حاوی حفرات گازی) باشد.
- شکل بلور
- بلورهای الیوین معمولاً به صورت دانهای یا منشوری کوتاه در زمینه بازالت دیده میشوند. زمینه بازالت ریزبلورین است.
- رخ
- الیوین دارای رخ ضعیف یا نامشخص است. کانیهای دیگر در بازالت (مانند پیروکسن و پلاژیوکلاز) دارای رخ مشخص هستند که در مقیاس میکروسکوپی قابل مشاهده است.
- محیط زمینشناسی
- جریانهای گدازه آتشفشانی، دایکها، سیلها، کف اقیانوسها (پشتههای میان اقیانوسی)، جزایر اقیانوسی و مناطق ریفتی قارهای.
حقایق کلیدی
- سختی: 5.5-6.5 (برای بازالت به طور کلی)، 6.5-7 (برای الیوین) در مقیاس موس
- وزن مخصوص: 2.8-3.0 (برای بازالت)، 3.27-4.37 (برای الیوین)
- سیستم بلوری: مونوکلینیک (پیروکسن)، تریکلینیک (پلاژیوکلاز)، اورتورومبیک (الیوین)
- رنگ: سیاه، خاکستری تیره، سبز مایل به سیاه با بلورهای سبز زیتونی الیوین
- جلا: مات تا نیمهفلزی (زمینه)، شیشهای (الیوین)
- شفافیت: کدر (بازالت)، شفاف تا نیمهشفاف (الیوین)
- شکستگی: صدفی تا نامنظم (بازالت)، صدفی (الیوین)
- رخ: رخ ضعیف یا نامشخص (الیوین)، دو جهت با زاویه تقریباً 90 درجه (پیروکسن)، دو جهت با زاویه تقریباً 90 درجه (پلاژیوکلاز)
- ترکیب: سیلیکاتهای آهن و منیزیم (الیوین)، سیلیکاتهای کلسیم، سدیم و آلومینیوم (پلاژیوکلاز)، سیلیکاتهای کلسیم، منیزیم و آهن (پیروکسن)
بررسی سریع
- رنگ: سیاه تا خاکستری تیره با نقاط سبز الیوین
- جلا: مات تا نیمهفلزی (زمینه)، شیشهای (الیوین)
- رنگ خاکه: خاکستری مایل به سفید (برای بازالت)، بیرنگ (برای الیوین)
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: بلورهای الیوین معمولاً به صورت دانهای یا منشوری کوتاه در زمینه ریزدانه بازالت. زمینه بازالت ریزبلورین یا شیشهای.
- نوع رخ: الیوین دارای رخ ضعیف یا نامشخص است. کانیهای اصلی دیگر (پیروکسن و پلاژیوکلاز) دارای رخ خوب تا کامل هستند.
- نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم برای بازالت، صدفی برای الیوین.
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: مات تا نیمهفلزی برای زمینه بازالت، شیشهای برای بلورهای الیوین.
نحوه تشکیل
بازالت با الیوین از سرد شدن سریع ماگمای بازالتی غنی از منیزیم و آهن در سطح زمین یا نزدیک به سطح تشکیل میشود. حضور بلورهای الیوین نشاندهنده شرایط تبلور اولیه در دماهای بالا و فشار نسبتاً پایین در گوشته یا اتاقکهای ماگمایی کمعمق است. الیوین به عنوان فنوکریست (بلورهای درشت قابل مشاهده) در زمینه ریزبلورین یا شیشهای بازالت ظاهر میشود.
کاربرد
بازالت به طور گسترده در صنعت ساختمانسازی (سنگدانه، سنگفرش، مصالح جادهسازی)، تولید پشم سنگ (عایق حرارتی و صوتی)، و در برخی موارد به عنوان سنگ تزئینی استفاده میشود. الیوین موجود در آن به طور خاص کاربرد صنعتی مجزایی در این سنگ ندارد، اما وجود آن میتواند بر خواص مکانیکی و شیمیایی بازالت تأثیر بگذارد.
توزیع سنی
از پرکامبرین تا عهد حاضر، به ویژه در مناطق آتشفشانی فعال و پشتههای میان اقیانوسی
کجا پیدا کنیم
هاوایی، ایالات متحده
جزایر هاوایی تقریباً به طور کامل از بازالتهای الیویندار تشکیل شدهاند که از فعالیتهای آتشفشانی نقاط داغ اقیانوسی سرچشمه میگیرند.
ایسلند
ایسلند، واقع بر روی پشته میان اقیانوسی اطلس، دارای گدازههای بازالتی فراوان، از جمله بازالتهای الیویندار است.
فلات دکن، هند
یکی از بزرگترین استانهای آذرین بزرگ (LIP) در جهان که شامل جریانهای عظیم بازالتی الیویندار است.
ایران
در مناطق آتشفشانی جوانتر ایران، به ویژه در کوههای آتشفشانی مانند سبلان، سهند و دماوند، و همچنین در برخی مناطق آتشفشانی-تکتونیکی دیگر، بازالتهای الیویندار یافت میشوند.
پشتههای میان اقیانوسی
بخش عمدهای از پوسته اقیانوسی از بازالتهای الیویندار تشکیل شده است که در پشتههای میان اقیانوسی تولید میشوند.
نکات پیدا کردن
جستجو در مناطق آتشفشانی
بازالت با الیوین را میتوان در مناطق با فعالیتهای آتشفشانی اخیر یا باستانی، به ویژه در جریانهای گدازه، دایکها و سیلها یافت.
بررسی رنگ و بافت
به دنبال سنگهای تیره رنگ، ریزدانه تا شیشهای باشید که حاوی بلورهای سبز زیتونی تا قهوهای مایل به سبز الیوین هستند.
استفاده از ذرهبین
برای تشخیص بلورهای کوچک الیوین در زمینه ریزدانه بازالت، استفاده از ذرهبین توصیه میشود.
مکانهای فرسایش یافته
در مناطقی که فرسایش رخ داده است، نمونههای تازه و تمیزتری از سنگ ممکن است در معرض دید قرار گیرند.
سنگهای مشابه
بازالت
Basalt
همچنین شناخته شده به عنوان: بازالت معمولی
گابرو
Gabbro
همچنین شناخته شده به عنوان: گابرو الیویندار
دولریت
Dolerite (Diabase)
همچنین شناخته شده به عنوان: دیاباز
کوماتئیت
Komatiite
همچنین شناخته شده به عنوان: کوماتئیت الیویندار
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- سیلیکات (برای الیوین، پیروکسن، پلاژیوکلاز)
- گروه
- سنگ آذرین بیرونی (آتشفشانی)
- سیستم بلوری
- اورتورومبیک (الیوین)، مونوکلینیک (پیروکسن)، تریکلینیک (پلاژیوکلاز)
- فرمول شیمیایی
- ترکیب پیچیدهای از سیلیکاتها، شامل (Mg,Fe)2SiO4 برای الیوین، Ca(Mg,Fe)Si2O6 برای اوژیت (پیروکسن)، و NaAlSi3O8-CaAl2Si2O8 برای پلاژیوکلاز.
- ترکیب
- عمدتاً از پلاژیوکلاز (لابرادوریت)، پیروکسن (اوژیت) و الیوین تشکیل شده است. ممکن است حاوی مقادیر کمی مگنتیت، ایلمنیت و آپاتیت باشد. ترکیب شیمیایی کلی آن مافیک است (غنی از منیزیم و آهن و فقیر از سیلیس).
کشف بیشتر درباره بازالت با الیوین
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.