عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
توفا یک سنگ رسوبی کربناتی است که عمدتاً از کلسیت (CaCO3) تشکیل شده است. این سنگ به دلیل رسوب سریع و در دمای پایین، دارای ساختاری بسیار متخلخل و اسفنجی است. رنگ آن معمولاً سفید، کرم، زرد مایل به قهوهای یا خاکستری است و اغلب حاوی آثار گیاهان، برگها، شاخهها و سایر مواد آلی است که در حین رسوبگذاری در آن به دام افتادهاند. تخلخل بالای آن ناشی از رشد سریع بلورهای کلسیت در اطراف مواد آلی و حبابهای گاز است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- سفید، کرم، زرد مایل به قهوهای، خاکستری. رنگ آن میتواند تحت تأثیر ناخالصیها و اکسیدهای آهن قرار گیرد.
- جلا
- کدر تا خاکی (به دلیل تخلخل بالا و اندازه بلورهای ریز).
- بافت
- بسیار متخلخل، اسفنجی، خشن، گاهی اوقات با ساختارهای لایهای یا جلبکی.
- شکل بلور
- بلورهای کلسیت معمولاً میکروسکوپی هستند و به صورت تودههای دانهای یا رشتهای رشد میکنند. ساختار کلی سنگ نامنظم و متخلخل است.
- رخ
- کلسیت دارای رخ کامل در سه جهت (رومبوهدرال) است، اما در توفا به دلیل ساختار متخلخل و ریزبلوری، رخ به وضوح قابل مشاهده نیست.
- محیط زمینشناسی
- در اطراف چشمههای آب سرد غنی از کربنات کلسیم، آبشارها، سواحل دریاچهها و رودخانهها، و در محیطهای کارستی که آبهای زیرزمینی به سطح میرسند و دیاکسید کربن خود را از دست میدهند، یافت میشود.
حقایق کلیدی
- سختی: 3 در مقیاس موس (برای کلسیت، اما به دلیل تخلخل، توفا ممکن است شکنندهتر به نظر برسد)
- وزن مخصوص: 1.4 - 2.0 (به دلیل تخلخل بالا، چگالی کمتری نسبت به کلسیت خالص دارد)
- سیستم بلوری: تریگونال (برای کلسیت)
- رنگ: سفید، کرم، زرد مایل به قهوهای، خاکستری
- جلا: کدر تا خاکی
- شفافیت: کدر
- شکستگی: نامنظم تا صدفی (در مقیاس میکروسکوپی برای بلورهای کلسیت)
- رخ: رخ کامل رومبوهدرال (در کلسیت، اما در توفا به دلیل ساختار متخلخل کمتر مشهود است)
- ترکیب: کربنات کلسیم (CaCO3) با مقادیر متفاوتی از ناخالصیها
بررسی سریع
- رنگ: سفید، کرم، زرد مایل به قهوهای، خاکستری
- جلا: کدر تا خاکی
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، متخلخل، اسفنجی، گاهی اوقات با ساختارهای جلبکی یا گیاهی.
- نوع رخ: رخ کامل رومبوهدرال (در کلسیت، اما در توفا به دلیل ساختار ریزبلوری و متخلخل، به ندرت به وضوح دیده میشود).
- نوع شکستگی: نامنظم تا صدفی (در مقیاس میکروسکوپی).
- چقرمگی: شکننده.
- نوع جلا: کدر تا خاکی.
نحوه تشکیل
توفا نوعی سنگ آهک متخلخل است که از رسوب کربنات کلسیم (CaCO3) از آبهای غنی از کلسیم در دمای محیط (معمولاً در چشمههای آب سرد، دریاچهها، رودخانهها و آبشارها) تشکیل میشود. این فرآیند اغلب با فعالیتهای بیولوژیکی مانند جلبکها، سیانوباکتریها و خزهها که باعث تغییر pH آب و تسهیل رسوبگذاری میشوند، همراه است. تبخیر آب و خروج دیاکسید کربن نیز در این فرآیند نقش دارند.
کاربرد
توفا به دلیل تخلخل و وزن نسبتاً کم، در گذشته به عنوان مصالح ساختمانی سبک و عایق استفاده میشده است. امروزه بیشتر در محوطهسازی، ساخت باغهای صخرهای، و به عنوان بستر برای رشد گیاهان خاص (به دلیل حفظ رطوبت) کاربرد دارد. همچنین به عنوان یک شاخص دیریناقلیمی برای مطالعه تغییرات محیطی گذشته مورد استفاده قرار میگیرد.
توزیع سنی
از پلیستوسن تا هولوسن (معمولاً جوان و در حال تشکیل)
کجا پیدا کنیم
دریاچه مونو، کالیفرنیا، ایالات متحده
برجهای توفا در این دریاچه شور، نمونههای برجستهای از توفا هستند که در اثر رسوب کربنات کلسیم از چشمههای زیرآبی در محیط قلیایی تشکیل شدهاند.
پارک ملی دریاچههای پلیتویتسه، کرواسی
آبشارهای توفا و سدهای طبیعی که توسط رسوب توفا ایجاد شدهاند، از ویژگیهای بارز این پارک هستند.
منطقه کارست، اسلوونی
در مناطق کارستی که چشمههای آب غنی از کربنات کلسیم وجود دارد، توفا به وفور یافت میشود.
ایران
در بسیاری از مناطق کوهستانی و کارستی ایران، به ویژه در اطراف چشمههای آب معدنی و آبشارها، رسوبات توفا مشاهده میشود. به عنوان مثال، در برخی مناطق آذربایجان و کردستان.
نکات پیدا کردن
جستجو در اطراف چشمهها و آبشارها
توفا معمولاً در نزدیکی منابع آب غنی از کربنات کلسیم که در حال رسوبگذاری هستند، یافت میشود. به دنبال ساختارهای متخلخل و اسفنجی در اطراف این منابع باشید.
بررسی مناطق کارستی
مناطق کارستی با سنگ آهک فراوان و سیستمهای غار و چشمه، مکانهای مناسبی برای یافتن توفا هستند.
تشخیص از تراورتن
توفا معمولاً متخلخلتر و کمتر متراکم از تراورتن است. تراورتن اغلب دارای ساختار لایهای و نواری مشخصتری است و در دمای بالاتری (چشمههای آب گرم) تشکیل میشود، در حالی که توفا در دمای محیط (چشمههای آب سرد) شکل میگیرد.
آزمایش با اسید
مانند سایر کربناتها، توفا با اسید کلریدریک رقیق (HCl) واکنش نشان داده و حبابهای دیاکسید کربن تولید میکند. این یک آزمایش تشخیصی مهم است.
سنگهای مشابه
تراورتن
تراورتن (Travertine)
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهک چشمهای
سنگ آهک
سنگ آهک (Limestone)
همچنین شناخته شده به عنوان: کربنات کلسیم
کربنات کلسیم
کلسیت (Calcite) / آراگونیت (Aragonite)
همچنین شناخته شده به عنوان: کلسیت، آراگونیت
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- کربناتها
- گروه
- کلسیت
- سیستم بلوری
- تریگونال (برای کلسیت)
- فرمول شیمیایی
- CaCO3
- ترکیب
- کربنات کلسیم
کشف بیشتر درباره توفا
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.