عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
چرت فسیلدار نوعی سنگ رسوبی سیلیسی است که مشخصه اصلی آن وجود فسیلهای قابل مشاهده (ماکروسکوپی) یا میکروسکوپی در ماتریکس سیلیسی آن است. این سنگ عمدتاً از کلسدونی (نوعی کوارتز کریپتوکریستالین) تشکیل شده و ممکن است حاوی مقادیر کمی از مواد معدنی دیگر مانند اوپال، کوارتز، کربناتها، پیریت و مواد آلی باشد. رنگ آن بسیار متغیر است و میتواند سفید، خاکستری، سیاه، قهوهای، قرمز یا سبز باشد که اغلب به دلیل وجود ناخالصیها است. فسیلها ممکن است به صورت کامل یا قطعات شکسته در داخل سنگ حفظ شده باشند و گاهی اوقات با سیلیس جایگزین شدهاند.
نحوه شناسایی
- رنگ
- بسیار متغیر؛ سفید، خاکستری، سیاه، قهوهای، قرمز، سبز. رنگ فسیلها ممکن است با ماتریکس متفاوت باشد.
- جلا
- مات تا مومی یا شیشهای (vitreous) در سطوح شکستگی تازه.
- بافت
- بسیار ریزدانه (کریپتوکریستالین)، صاف تا کمی زبر. وجود فسیلها به صورت برجسته یا فرورفته در سطح شکستگی یا سطح هوازده.
- شکل بلور
- کریپتوکریستالین (بلورهای میکروسکوپی)، بدون شکل بلوری مشخص در مقیاس ماکروسکوپی. فسیلها ممکن است شکلهای ارگانیک خود را حفظ کرده باشند.
- رخ
- ندارد (فاقد کلیواژ).
- محیط زمینشناسی
- معمولاً در محیطهای دریایی عمیق یا کمعمق، دریاچهها، و گاهی اوقات به صورت ندول یا لایههای متناوب در سنگهای آهکی یا دولومیتی یافت میشود. تشکیل آن اغلب با فعالیتهای بیولوژیکی (مانند تجمع بقایای سیلیسی) یا فعالیتهای آتشفشانی زیردریایی (که سیلیس را به آب اضافه میکند) مرتبط است.
حقایق کلیدی
- سختی: 6.5 تا 7 در مقیاس موس (به دلیل وجود کوارتز).
- وزن مخصوص: 2.58 تا 2.64.
- سیستم بلوری: تریگونال (برای کوارتز کریپتوکریستالین).
- رنگ: بسیار متغیر، اغلب با رنگهای خاکستری، قهوهای، سیاه، قرمز، سبز یا سفید، با فسیلهای مشخص.
- جلا: مات تا مومی یا شیشهای.
- شفافیت: کدر تا نیمهشفاف در لبههای نازک.
- شکستگی: صدفی (conchoidal) و بسیار تیز.
- رخ: ندارد.
- ترکیب: عمدتاً دیاکسید سیلیسیم (SiO2) به شکل کلسدونی (کوارتز کریپتوکریستالین) با بقایای فسیلی و ناخالصیهای دیگر.
بررسی سریع
- رنگ: متغیر (سفید، خاکستری، سیاه، قهوهای، قرمز، سبز) با فسیلهای قابل مشاهده.
- جلا: مات تا مومی یا شیشهای.
- رنگ خاکه: سفید.
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، ندولی، لایهای، کریپتوکریستالین.
- نوع رخ: فاقد کلیواژ.
- نوع شکستگی: صدفی (conchoidal) با لبههای بسیار تیز.
- چقرمگی: شکننده (brittle).
- نوع جلا: مات، مومی، شیشهای.
نحوه تشکیل
چرت فسیلدار از رسوبگذاری بیوشیمیایی یا شیمیایی سیلیس (SiO2) در محیطهای آبی، معمولاً دریایی، تشکیل میشود. این سیلیس میتواند از اسکلت موجودات میکروسکوپی مانند دیاتومهها، رادیولاریاها و اسفنجهای سیلیسی (اسپیکولها) منشأ گرفته باشد. در طول دیاژنز، این بقایای سیلیسی یا سیلیس محلول در آب، به صورت کریپتوکریستالین کوارتز (کلسدونی) متبلور شده و سنگ چرت را تشکیل میدهند. وجود فسیلهای ماکروسکوپی یا میکروسکوپی در این سنگ نشاندهنده حضور حیات در زمان رسوبگذاری و حفظ شدن بقایای آنها در ماتریکس سیلیسی است. این فسیلها میتوانند شامل براکیوپودها، مرجانها، کرینوئیدها، گاستروپودها، دوکفهایها، تریلوبیتها و میکروفسیلها باشند.
کاربرد
چرت فسیلدار به دلیل سختی بالا و مقاومت در برابر هوازدگی، در گذشته توسط انسانهای اولیه برای ساخت ابزار سنگی (مانند سرنیزه و ابزارهای برش) استفاده میشده است. امروزه بیشتر کاربرد علمی و آموزشی دارد. فسیلهای موجود در آن اطلاعات ارزشمندی در مورد محیطهای دیرینه، آب و هوای گذشته و تکامل حیات ارائه میدهند. همچنین به عنوان سنگ تزئینی و کلکسیونی نیز مورد توجه قرار میگیرد.
توزیع سنی
از پرکامبرین تا سنوزوئیک، بسته به نوع فسیل و محیط رسوبگذاری
کجا پیدا کنیم
ایالات متحده آمریکا
در بسیاری از ایالتها از جمله اوهایو، ایندیانا، میسوری، تگزاس و فلوریدا، به ویژه در سازندهای کربناته پالئوزوئیک و مزوزوئیک.
بریتانیا
در سازندهای کرتاسه (مانند گچ و فلینت) و سازندهای کربنیفر.
استرالیا
در مناطق مختلف، به ویژه در سازندهای رسوبی حاوی بقایای رادیولاریا.
ایران
در برخی از سازندهای رسوبی، به ویژه در زونهای زاگرس و البرز که حاوی سنگهای آهکی و رادیولاریت هستند، میتوان چرت فسیلدار را یافت.
نکات پیدا کردن
جستجو در سازندهای کربناته
چرت اغلب به صورت ندول یا لایههای نازک در سنگهای آهکی و دولومیتی یافت میشود. به دنبال برونزدگیهای این سنگها باشید.
بررسی سطوح هوازده
فسیلها ممکن است در سطوح هوازده چرت برجستهتر و قابل تشخیصتر باشند، زیرا ماتریکس نرمتر اطراف آنها ممکن است فرسایش یافته باشد.
استفاده از چکش زمینشناسی
برای شکستن نمونهها و مشاهده سطوح تازه شکستگی که ممکن است فسیلها را بهتر نشان دهد. (همیشه از عینک ایمنی استفاده کنید).
محیطهای دریایی باستانی
مناطقی که در گذشته محیطهای دریایی عمیق یا کمعمق بودهاند، پتانسیل بالایی برای یافتن چرت فسیلدار دارند.
سنگهای مشابه
چرت (Chert)
Chert
همچنین شناخته شده به عنوان: فلینت، رادیولاریت، دیاتومیت (قبل از دیاژنز کامل)
سنگ آهک فسیلدار (Fossiliferous Limestone)
Fossiliferous Limestone
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهک ارگانیک
اُپال (Opal)
Opal
همچنین شناخته شده به عنوان: سیلیس آمورف
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- اکسید (به دلیل SiO2).
- گروه
- کوارتز (Quartz Group).
- سیستم بلوری
- تریگونال (Trigonal) برای کلسدونی.
- فرمول شیمیایی
- SiO2 (با ناخالصیها و بقایای فسیلی).
- ترکیب
- دیاکسید سیلیسیم (سیلیس) به شکل کلسدونی، با مقادیر متغیر از مواد آلی، اکسیدهای آهن، کربناتها و بقایای فسیلی.
کشف بیشتر درباره چرت فسیلدار
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.