عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
یاقوت کبود یک کانی اکسید آلومینیوم (Al₂O₃) است که به دلیل وجود ناخالصیهای عنصری مانند آهن و تیتانیوم، رنگ آبی از خود نشان میدهد. این کانی عضوی از خانواده کوراندوم است که شامل یاقوت سرخ (روبی) نیز میشود. یاقوت کبود به دلیل سختی بسیار بالا (9 در مقیاس موس)، پس از الماس، سختترین کانی طبیعی محسوب میشود. بلورهای آن معمولاً به شکل منشورهای ششوجهی یا بشقابی یافت میشوند. شفافیت آن از شفاف تا مات متغیر است و درخشندگی شیشهای تا زیرالماسی دارد. یاقوت کبود به دلیل پایداری شیمیایی و فیزیکی بالا، در برابر عوامل محیطی مقاوم است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- رنگ آبی (از آبی روشن تا آبی تیره و بنفش-آبی). ممکن است پدیده تغییر رنگ (مانند یاقوت کبود تغییر رنگ دهنده) یا ستارهای (استار سافایر) را نشان دهد.
- جلا
- درخشندگی شیشهای تا زیرالماسی.
- بافت
- سطح بلورها ممکن است صاف یا دارای خطوط رشد باشد. در نمونههای آبرفتی، سطح ممکن است فرسایشیافته و گرد باشد.
- شکل بلور
- معمولاً به صورت بلورهای ششوجهی منشوری، بشقابی یا دوهرمی. در رسوبات آبرفتی به صورت قطعات گرد شده.
- رخ
- فاقد کلیواژ واقعی، اما دارای جدایش (parting) در امتداد صفحات دوقلویی یا صفحات قاعدهای.
- محیط زمینشناسی
- سنگهای آذرین (بازالتها، سینیتهای نفلیندار)، سنگهای دگرگونی (گنیسها، شیستها، مرمرها)، و رسوبات آبرفتی.
حقایق کلیدی
- سختی: 9 در مقیاس موس
- وزن مخصوص: 3.95 - 4.10
- سیستم بلوری: ششضلعی (هگزاگونال)
- رنگ: آبی، زرد، صورتی، بنفش، سبز، نارنجی، بیرنگ، سیاه (به جز قرمز که روبی است)
- جلا: شیشهای تا زیرالماسی
- شفافیت: شفاف تا مات
- شکستگی: صدفی تا نامنظم
- رخ: فاقد کلیواژ واقعی، دارای جدایش (parting)
- ترکیب: اکسید آلومینیوم (Al₂O₃)
بررسی سریع
- رنگ: آبی (رنگهای دیگر به جز قرمز نیز ممکن است)
- جلا: شیشهای تا زیرالماسی
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: منشوری ششوجهی، بشقابی، دوهرمی، دانهای، تودهای
- نوع رخ: فاقد کلیواژ، دارای جدایش در امتداد صفحات دوقلویی یا قاعدهای
- نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: شیشهای تا زیرالماسی
نحوه تشکیل
یاقوت کبود، گونهای از کانی کوراندوم (اکسید آلومینیوم، Al₂O₃) است که به دلیل وجود عناصر کمیاب مانند آهن و تیتانیوم، رنگ آبی پیدا میکند. این کانی در سنگهای آذرین (مانند بازالتها و سینیتهای نفلیندار) و سنگهای دگرگونی (مانند گنیسها، شیستها و مرمرها) تشکیل میشود. همچنین، به دلیل سختی بالا و مقاومت در برابر هوازدگی، به صورت آبرفتی در رسوبات رودخانهای و آبرفتی یافت میشود که منبع اصلی یاقوت کبود تجاری است. تشکیل آن نیازمند محیطی با آلومینیوم بالا و سیلیسیم پایین است.
کاربرد
یاقوت کبود به دلیل زیبایی، سختی و دوام بالا، عمدتاً به عنوان سنگ قیمتی در جواهرسازی استفاده میشود. همچنین، به دلیل سختی فوقالعاده (9 در مقیاس موس)، در کاربردهای صنعتی به عنوان ساینده، در ساخت پنجرههای مقاوم در برابر خراش (مانند ساعتها و اسکنرهای بارکد)، در لیزرها، و در قطعات الکترونیکی و نوری خاص کاربرد دارد.
توزیع سنی
یاقوت کبود در سنگهای دگرگونی و آذرین باستانی یافت میشود که قدمت آنها به میلیاردها سال میرسد، اما تشکیل بلورهای قابل استخراج معمولاً به فرآیندهای زمینشناسی ثانویه و جوانتر مرتبط است.
کجا پیدا کنیم
سریلانکا
یکی از قدیمیترین و مهمترین منابع یاقوت کبود، به ویژه یاقوت کبود آبی روشن و پاستلی.
میانمار (برمه)
معروف به یاقوت کبودهای با کیفیت بالا، به ویژه از منطقه موگوک.
کشمیر (هند)
منبع یاقوت کبودهای بسیار باارزش با رنگ آبی مخملی و اشباع شده که به 'آبی کشمیر' معروف است.
تایلند
منبع مهمی از یاقوت کبود، به ویژه یاقوت کبودهای تیره و همچنین یاقوت کبودهای ستارهای.
استرالیا
تولیدکننده عمده یاقوت کبود، به ویژه یاقوت کبودهای آبی تیره و سبز-آبی.
ماداگاسکار
یکی از بزرگترین تولیدکنندگان یاقوت کبود در سالهای اخیر، با طیف وسیعی از رنگها.
ایالات متحده آمریکا (مونتانا)
معروف به یاقوت کبودهای 'یلو استون' و 'راک کریک' با رنگهای آبی-سبز و آبی روشن.
نکات پیدا کردن
جستجو در رسوبات آبرفتی
بسیاری از یاقوت کبودهای تجاری از رسوبات آبرفتی (مانند بستر رودخانهها و تراسهای قدیمی) استخراج میشوند. به دنبال مناطق با سنگهای مادر مناسب و شواهد فرسایش باشید.
شناسایی سنگهای مادر
در مناطق دگرگونی یا آذرین، به دنبال سنگهای میزبان مانند مرمر، گنیس، شیست یا بازالت باشید که ممکن است حاوی بلورهای یاقوت کبود باشند.
استفاده از سختی
یاقوت کبود بسیار سخت است (9 در مقیاس موس). میتوانید با خراشیدن شیشه یا فولاد، سختی آن را آزمایش کنید. یاقوت کبود باید به راحتی آنها را خراش دهد.
بررسی رنگ و شفافیت
یاقوت کبود معمولاً آبی است، اما میتواند در رنگهای دیگر (به جز قرمز که روبی نامیده میشود) نیز یافت شود. به دنبال بلورهای شفاف تا نیمهشفاف با درخشندگی شیشهای باشید.
توجه به شکل بلور
بلورهای یاقوت کبود اغلب به شکل منشورهای ششوجهی یا بشقابی هستند. در رسوبات آبرفتی، ممکن است به صورت قطعات گرد شده یافت شوند.
سنگهای مشابه
اسپینل
اسپینل (MgAl₂O₄)
همچنین شناخته شده به عنوان: اسپینل آبی
تانزانیت
زویزیت (Ca₂Al₃(SiO₄)₃(OH))
همچنین شناخته شده به عنوان: زویزیت آبی
کیانیت
کیانیت (Al₂SiO₅)
همچنین شناخته شده به عنوان: دیستن
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- اکسیدها
- گروه
- کوراندوم
- سیستم بلوری
- ششضلعی (هگزاگونال)
- فرمول شیمیایی
- Al₂O₃
- ترکیب
- اکسید آلومینیوم
کشف بیشتر درباره یاقوت کبود
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.