دیوریت

توضیحات

دیوریت سنگی آذرین نفوذی با رنگ متوسط تا تیره است که عمدتاً از پلاژیوکلاز (معمولاً آندزین) و یک یا چند کانی مافیک مانند هورنبلند، بیوتیت یا پیروکسن تشکیل شده است. بافت آن معمولاً دانه‌درشت و همگن است و کانی‌ها به وضوح با چشم غیرمسلح قابل تشخیص هستند. حضور کانی‌های روشن (پلاژیوکلاز) و تیره (هورنبلند/بیوتیت) به آن ظاهری خالدار یا نمک و فلفلی می‌دهد.

نحوه شناسایی

رنگ

معمولاً خاکستری تیره تا سیاه، با لکه‌های سفید یا خاکستری روشن از پلاژیوکلاز. ظاهر نمک و فلفلی رایج است.

جلا

کانی‌های تشکیل‌دهنده دارای جلای شیشه‌ای تا مات هستند.

بافت

فانریتیک (دانه‌درشت) و معمولاً همگن. اندازه بلورها معمولاً بین 1 تا 5 میلی‌متر است.

شکل بلور

بلورهای آنهدرال تا ساب‌هدرال (بدون شکل کامل تا نیمه‌شکل‌دار) از کانی‌های تشکیل‌دهنده.

رخ

کانی‌های پلاژیوکلاز دارای رخ دو جهتی و کانی‌های آمفیبول (هورنبلند) دارای رخ دو جهتی با زاویه 56 و 124 درجه هستند.

محیط زمین‌شناسی

در توده‌های نفوذی (باتولیت‌ها، استوک‌ها، دایک‌ها) در مناطق فرورانش، کمربندهای کوهزایی، و کمان‌های آتشفشانی قاره‌ای و اقیانوسی یافت می‌شود.

حقایق کلیدی

• سختی: 6 تا 7 در مقیاس موس (سختی کانی‌های تشکیل‌دهنده)
• وزن مخصوص: 2.8 تا 3.0 گرم بر سانتی‌متر مکعب
• سیستم بلوری: سیستم بلوری کانی‌های تشکیل‌دهنده (مثلاً پلاژیوکلاز: تری‌کلینیک، هورنبلند: مونوکلینیک)
• رنگ: خاکستری تیره تا سیاه با لکه‌های سفید
• جلا: شیشه‌ای تا مات
• شفافیت: اوپاک (کدر) در مقیاس توده سنگی، کانی‌ها ممکن است نیمه‌شفاف باشند.
• شکستگی: نامنظم تا صدفی (در کانی‌های تشکیل‌دهنده)
• رخ: رخ‌پذیری خوب در کانی‌های پلاژیوکلاز و آمفیبول
• ترکیب: عمدتاً پلاژیوکلاز (آندزین)، هورنبلند، بیوتیت، پیروکسن. کوارتز کمتر از 5% و فلدسپات قلیایی کمتر از 10% حجم سنگ را تشکیل می‌دهد.

بررسی سریع

• رنگ: خاکستری تیره تا سیاه با لکه‌های سفید (نمک و فلفلی)
• جلا: شیشه‌ای تا مات (کانی‌های تشکیل‌دهنده)
• رنگ خاکه: سفید (به دلیل غالب بودن کانی‌های سیلیکاته روشن)

ویژگی‌های فیزیکی

• عادت بلوری: بلورهای دانه‌درشت، آنهدرال تا ساب‌هدرال، به هم پیوسته.
• نوع رخ: رخ‌پذیری خوب در دو جهت در پلاژیوکلاز و هورنبلند.
• نوع شکستگی: شکستگی نامنظم تا صدفی در کانی‌های تشکیل‌دهنده.
• چقرمگی: شکننده.
• نوع جلا: جلای شیشه‌ای تا مات.

نحوه تشکیل

دیوریت یک سنگ آذرین نفوذی با بافت دانه‌درشت (فانریتیک) است که از سرد شدن آهسته ماگمای با ترکیب حدواسط در عمق پوسته زمین تشکیل می‌شود. این ماگما معمولاً از ذوب جزئی سنگ‌های گوشته یا پوسته اقیانوسی در مناطق فرورانش یا از تمایز ماگمای بازالتی حاصل می‌شود. ترکیب شیمیایی آن بین گابرو (مافیک) و گرانیت (فلسیک) قرار دارد.

کاربرد

به دلیل سختی و مقاومت بالا، دیوریت به عنوان سنگ ساختمانی، سنگ نما، سنگفرش، مصالح راهسازی (سنگدانه)، و در گذشته برای ساخت مجسمه‌ها و ابزارها (به ویژه در تمدن‌های باستانی) استفاده می‌شده است. همچنین به عنوان سنگ تزئینی در معماری کاربرد دارد.

توزیع سنی

در تمام دوران‌های زمین‌شناسی که فعالیت ماگمایی نفوذی رخ داده، یافت می‌شود، اما به طور خاص در کمربندهای کوهزایی و مناطق فرورانش رایج است.

کجا پیدا کنیم

نکات پیدا کردن

سنگ‌های مشابه

طبقه‌بندی علمی

رده کانی

سنگ آذرین نفوذی

گروه

سنگ‌های آذرین حدواسط

سیستم بلوری

مجموعه‌ای از سیستم‌های بلوری کانی‌های تشکیل‌دهنده (تری‌کلینیک، مونوکلینیک، اورتورومبیک)

فرمول شیمیایی

ترکیب شیمیایی پیچیده و متغیر، عمدتاً سیلیکات‌های آلومینیوم، کلسیم، سدیم، آهن و منیزیم.

ترکیب

پلاژیوکلاز (آندزین) 50-70%، هورنبلند 10-30%، بیوتیت 5-15%، پیروکسن (گاهی)، کوارتز (<5%)، فلدسپات قلیایی (<10%). کانی‌های فرعی شامل مگنتیت، آپاتیت، تیتانیت و زیرکن.

کشف بیشتر درباره دیوریت