عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
گرانیت یک سنگ آذرین درونی (نفوذی) فلسیک و دانه درشت است که عمدتاً از کوارتز (20-60 درصد حجمی)، فلدسپات (معمولاً ارتوکلاز و پلاژیوکلاز) و میکا (بیوتیت و/یا موسکویت) تشکیل شده است. کانیهای فرعی مانند آمفیبول، پیروکسن، زیرکن، آپاتیت و مگنتیت نیز ممکن است در آن یافت شوند. رنگ گرانیت بسته به ترکیب کانیشناسی آن، از صورتی تا خاکستری تیره و حتی سیاه متغیر است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- رنگ گرانیت بسیار متنوع است و میتواند صورتی، قرمز، خاکستری، سفید یا سیاه باشد. این تنوع رنگ به نسبت و نوع کانیهای فلدسپات، کوارتز و میکا بستگی دارد. فلدسپات پتاسیم (ارتوکلاز) معمولاً رنگ صورتی یا قرمز ایجاد میکند، در حالی که پلاژیوکلاز سفید یا خاکستری است. کوارتز بیرنگ یا خاکستری شفاف است و میکا (بیوتیت) رنگ سیاه را به وجود میآورد.
- جلا
- گرانیت دارای جلای شیشهای تا مرواریدی است که عمدتاً به دلیل وجود کوارتز و فلدسپات است. کانیهای میکا ممکن است جلای صدفی یا فلزی داشته باشند.
- بافت
- بافت گرانیت معمولاً دانه درشت (فانریتیک) است، به این معنی که بلورهای کانیهای تشکیلدهنده آن به اندازهای بزرگ هستند که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده باشند. این بافت نشاندهنده سرد شدن آهسته ماگما در اعماق زمین است.
- شکل بلور
- بلورهای کانیهای تشکیلدهنده گرانیت معمولاً به صورت دانههای نامنظم و در هم تنیده رشد میکنند. کوارتز اغلب به صورت دانههای بیشکل، فلدسپات به صورت بلورهای مستطیلی یا مکعبی و میکا به صورت ورقههای نازک و پولکی شکل دیده میشود.
- رخ
- گرانیت به عنوان یک سنگ، کلیواژ مشخصی ندارد، اما کانیهای تشکیلدهنده آن دارای کلیواژ هستند. فلدسپاتها دارای دو جهت کلیواژ با زاویه تقریباً 90 درجه هستند، در حالی که میکاها دارای یک جهت کلیواژ کامل و ورقهای هستند. کوارتز کلیواژ ندارد و شکستگی صدفی از خود نشان میدهد.
- محیط زمینشناسی
- گرانیت در محیطهای تکتونیکی مختلفی یافت میشود، از جمله مناطق کوهزایی (اوروژنیک)، کمانهای آتشفشانی قارهای، و مناطق داخل قارهای. این سنگ معمولاً در تودههای بزرگ نفوذی به نام باتولیت، استوک و دایک یافت میشود که در اعماق پوسته قارهای تشکیل شدهاند.
حقایق کلیدی
- سختی: 6 تا 7 در مقیاس موس (به دلیل وجود کوارتز و فلدسپات)
- وزن مخصوص: 2.65 تا 2.75 گرم بر سانتیمتر مکعب
- سیستم بلوری: بلورهای تشکیلدهنده گرانیت دارای سیستمهای بلوری مختلفی هستند (کوارتز: تریگونال، فلدسپات: مونوسیلینیک یا تریکلینیک، میکا: مونوسیلینیک). خود سنگ گرانیت به دلیل ماهیت پلیکریستالی، سیستم بلوری واحدی ندارد.
- رنگ: صورتی، قرمز، خاکستری، سفید، سیاه (بسته به ترکیب کانیشناسی)
- جلا: شیشهای تا مرواریدی
- شفافیت: کدر (سنگ)، کانیهای کوارتز ممکن است شفاف تا نیمهشفاف باشند.
- شکستگی: نامنظم تا صدفی (در کوارتز)
- رخ: کلیواژ در کانیهای فلدسپات (دو جهت) و میکا (یک جهت کامل) وجود دارد، اما خود سنگ گرانیت کلیواژ مشخصی ندارد.
- ترکیب: عمدتاً کوارتز (20-60%)، فلدسپات (ارتوکلاز و پلاژیوکلاز)، میکا (بیوتیت و/یا موسکویت) و کانیهای فرعی.
بررسی سریع
- رنگ: متنوع (صورتی، قرمز، خاکستری، سفید، سیاه)
- جلا: شیشهای تا مرواریدی
- رنگ خاکه: سفید (به دلیل سختی بالا، گرانیت معمولاً روی صفحه چینی خط نمیاندازد، بلکه صفحه را خراش میدهد)
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: دانه درشت (فانریتیک)، بلورهای نامنظم و در هم تنیده
- نوع رخ: در کانیهای فلدسپات: دو جهت با زاویه تقریباً 90 درجه. در کانیهای میکا: یک جهت کامل و ورقهای.
- نوع شکستگی: نامنظم تا صدفی (در کوارتز)
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: شیشهای تا مرواریدی
نحوه تشکیل
گرانیت از سرد شدن آهسته ماگمای غنی از سیلیس در اعماق پوسته زمین تشکیل میشود. این فرآیند سرد شدن آهسته باعث میشود که بلورهای معدنی به اندازه کافی بزرگ شوند تا با چشم غیرمسلح قابل مشاهده باشند. ماگمای گرانیتی معمولاً از ذوب جزئی سنگهای پوسته قارهای یا تفریق ماگمای بازالتی در عمق زیاد حاصل میشود.
کاربرد
گرانیت به دلیل سختی، دوام، مقاومت در برابر هوازدگی و زیبایی، کاربردهای گستردهای در صنعت ساختمانسازی دارد. از آن برای ساخت کانترتاپ آشپزخانه، کفپوش، نمای ساختمان، سنگ قبر، بناهای یادبود و سنگفرش استفاده میشود. همچنین در مجسمهسازی و به عنوان سنگ تزئینی کاربرد دارد.
توزیع سنی
گرانیت در تمام دورانهای زمینشناسی، از پرکامبرین تا سنوزوئیک، تشکیل شده است. تودههای گرانیتی بزرگ اغلب با مناطق کوهزایی و قارهای مرتبط هستند.
کجا پیدا کنیم
ایران
گرانیت در مناطق مختلف ایران از جمله اصفهان (گرانیت نطنز)، خراسان (گرانیت مشهد)، آذربایجان (گرانیت مرند)، همدان و یزد یافت میشود. این گرانیتها در رنگها و بافتهای متنوعی موجود هستند و در صنعت ساختمانسازی داخلی و خارجی کاربرد دارند.
ایالات متحده آمریکا
گرانیت در بسیاری از ایالتهای آمریکا از جمله ورمونت، نیوهمپشایر، جورجیا، کارولینای شمالی و جنوبی، و کالیفرنیا یافت میشود. کوههای آپالاش و سیرا نوادا از مناطق مهم گرانیتخیز هستند.
برزیل
برزیل یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان گرانیت در جهان است. ایالتهای اسپریتو سانتو و میناس گرایس دارای ذخایر عظیم گرانیت با تنوع رنگی بالا هستند.
هند
هند نیز دارای ذخایر گستردهای از گرانیت است که در ایالتهایی مانند کارناتاکا، آندرا پرادش، راجستان و تامیل نادو یافت میشود. گرانیتهای هندی به دلیل رنگهای منحصر به فرد و کیفیت بالا شهرت دارند.
چین
چین دارای ذخایر گرانیت فراوانی است و یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان این سنگ در جهان است. مناطق ساحلی و شرقی چین از جمله مناطق مهم گرانیتخیز هستند.
نکات پیدا کردن
شناسایی در طبیعت
گرانیت را میتوان با بافت دانه درشت، وجود بلورهای قابل مشاهده کوارتز (شفاف یا خاکستری)، فلدسپات (سفید، صورتی یا قرمز) و میکا (سیاه یا نقرهای) شناسایی کرد. سختی بالای آن نیز یک ویژگی مهم است.
محیطهای زمینشناسی
به دنبال تودههای بزرگ سنگی در مناطق کوهستانی، دامنههای کوه و مناطق با فعالیتهای آذرین قدیمی باشید. گرانیت اغلب به صورت برونزدگیهای بزرگ و مقاوم در برابر فرسایش دیده میشود.
ایمنی
گرانیت به طور کلی یک سنگ بیخطر است. با این حال، مانند هر سنگ دیگری، هنگام برش یا خرد کردن آن، ذرات ریز سیلیس (کوارتز) میتوانند در هوا معلق شوند. استنشاق طولانیمدت این ذرات میتواند منجر به بیماری سیلیکوزیس شود. بنابراین، هنگام کار با گرانیت، استفاده از ماسک تنفسی مناسب و تهویه کافی توصیه میشود. برخی گرانیتها ممکن است حاوی مقادیر بسیار کمی از عناصر رادیواکتیو طبیعی (مانند اورانیوم و توریم) باشند که در طول زمان به رادون تجزیه میشوند. این میزان معمولاً بسیار پایینتر از سطوح خطرناک است، اما در فضاهای بسته و بدون تهویه مناسب، ممکن است تجمع رادون به یک نگرانی تبدیل شود. در صورت استفاده از گرانیت در فضاهای داخلی، اطمینان از تهویه مناسب توصیه میشود.
سنگهای مشابه
گرانودیوریت
Granodiorite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ خارا-دیوریت
مونزونیت
Monzonite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ مونزونیت
دیوریت
Diorite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ دیوریت
سینیت
Syenite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ سینیت
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- سنگ آذرین درونی (نفوذی)
- گروه
- سنگهای فلسیک
- سیستم بلوری
- پلیکریستالی (کانیهای تشکیلدهنده دارای سیستمهای بلوری مختلف هستند)
- فرمول شیمیایی
- ترکیب شیمیایی مشخصی ندارد، زیرا یک سنگ است و نه یک کانی واحد. اما عمدتاً از SiO2 (کوارتز)، KAlSi3O8 (ارتوکلاز)، NaAlSi3O8-CaAl2Si2O8 (پلاژیوکلاز) و K(Mg,Fe)3AlSi3O10(OH)2 (بیوتیت) تشکیل شده است.
- ترکیب
- سیلیسی (بیش از 63% SiO2)، غنی از آلومینیوم، پتاسیم و سدیم.
کشف بیشتر درباره گرانیت
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.