گریواک

توضیحات

گریواک یک نوع ماسه سنگ تیره رنگ، سخت و متراکم است که مشخصه اصلی آن وجود مقادیر قابل توجهی از زمینه رسی یا سیلیسی-کربناته (بیش از 15 درصد) در کنار دانه‌های درشت و زاویه‌دار کوارتز، فلدسپات و قطعات سنگی است. رنگ آن معمولاً خاکستری تیره، سبز-خاکستری یا سیاه است. بافت آن معمولاً دانه‌درشت تا متوسط و زاویه‌دار است و ممکن است ساختارهای رسوبی مانند لایه‌بندی درجه‌بندی شده (graded bedding) و ساختارهای فلوت (flute casts) را نشان دهد که نشان‌دهنده رسوب‌گذاری توسط جریان‌های کدورت است.

نحوه شناسایی

رنگ

خاکستری تیره، سبز-خاکستری، سیاه

جلا

کدر تا مات

بافت

دانه‌درشت تا متوسط، زاویه‌دار، با زمینه ریزدانه فراوان (بیش از 15%)

شکل بلور

دانه‌های معدنی معمولاً زاویه‌دار تا نیمه‌زاویه‌دار هستند و شکل بلوری مشخصی ندارند.

رخ

فاقد کلیواژ مشخص در مقیاس توده سنگی؛ شکستگی نامنظم تا صدفی.

محیط زمین‌شناسی

حوضه‌های اقیانوسی عمیق (به ویژه در محیط‌های توربیدایتی)، حوضه‌های پیش‌کوهی، مناطق تکتونیکی فعال.

حقایق کلیدی

• سختی: متغیر، معمولاً 6-7 (برای دانه‌های کوارتز) اما به دلیل وجود زمینه رسی ممکن است کمتر باشد.
• وزن مخصوص: 2.6 - 2.8 گرم بر سانتی‌متر مکعب
• سیستم بلوری: ندارد (سنگ رسوبی است، نه کانی)
• رنگ: خاکستری تیره، سبز-خاکستری، سیاه
• جلا: کدر تا مات
• شفافیت: کدر
• شکستگی: نامنظم تا صدفی
• رخ: فاقد کلیواژ مشخص
• ترکیب: کوارتز (25-75%)، فلدسپات (10-50%)، قطعات سنگی (5-50%)، زمینه رسی/سیلیسی/کربناته (بیش از 15%)

بررسی سریع

• رنگ: خاکستری تیره تا سیاه یا سبز-خاکستری
• جلا: کدر تا مات
• رنگ خاکه: سفید تا خاکستری روشن (بسته به ترکیب زمینه)

ویژگی‌های فیزیکی

• عادت بلوری: دانه‌های معدنی زاویه‌دار تا نیمه‌زاویه‌دار در یک زمینه ریزدانه.
• نوع رخ: فاقد کلیواژ در مقیاس توده سنگی.
• نوع شکستگی: نامنظم تا صدفی.
• چقرمگی: شکننده.
• نوع جلا: کدر تا مات.

نحوه تشکیل

گریواک نوعی ماسه سنگ است که از ذرات درشت و زاویه‌دار کوارتز، فلدسپات، و قطعات سنگی (لیتیک) تشکیل شده است که در یک زمینه رسی یا سیلیسی-کربناته ریزدانه قرار گرفته‌اند. این سنگ معمولاً در محیط‌های پرانرژی و ناپایدار، مانند حوضه‌های پیش‌کوهی، حوضه‌های اقیانوسی عمیق، و دلتاهای رودخانه‌ای بزرگ، به ویژه در اثر جریان‌های کدورت (turbidity currents) تشکیل می‌شود. رسوب‌گذاری سریع و عدم فرسایش طولانی‌مدت، باعث حفظ ذرات زاویه‌دار و وجود مقدار زیادی زمینه ریزدانه می‌شود.

کاربرد

به دلیل سختی و مقاومت نسبی، گریواک در گذشته به عنوان مصالح ساختمانی، سنگفرش، و سنگ خرد شده در راه‌سازی استفاده می‌شده است. با این حال، به دلیل وجود زمینه رسی و ناهمگنی، کیفیت آن ممکن است متغیر باشد. در مطالعات زمین‌شناسی، گریواک به عنوان شاخصی برای محیط‌های رسوبی خاص و تکتونیک فعال مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توزیع سنی

از پرکامبرین تا سنوزوئیک، اما به ویژه در سازندهای پالئوزوئیک رایج است.

کجا پیدا کنیم

نکات پیدا کردن

سنگ‌های مشابه

طبقه‌بندی علمی

رده کانی

سنگ رسوبی آواری

گروه

ماسه سنگ‌ها

سیستم بلوری

ندارد (سنگ است)

فرمول شیمیایی

ترکیب شیمیایی متغیر است و به کانی‌های تشکیل‌دهنده آن بستگی دارد.

ترکیب

کوارتز، فلدسپات، قطعات سنگی (مانند شیل، چرت، بازالت)، کانی‌های رسی (مانند ایلیت، کلریت، کائولینیت)، کانی‌های فرعی (مانند میکا، گارنت، زیرکن، تورمالین، مگنتیت).

کشف بیشتر درباره گریواک