عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
هماتیت یک کانی اکسید آهن با فرمول شیمیایی Fe2O3 است. این کانی یکی از فراوانترین کانیهای آهن در پوسته زمین است و به دلیل محتوای بالای آهن (حدود 70 درصد آهن خالص)، مهمترین سنگ معدن آهن در جهان محسوب میشود. هماتیت در اشکال مختلفی یافت میشود که هر کدام ویژگیهای ظاهری متفاوتی دارند، از جمله هماتیت تودهای، هماتیت رگهای، هماتیت اُلیگست (بلورهای صفحهای)، هماتیت رُز آهن (بلورهای ورقهای شبیه گل رز)، و هماتیت اُکرایی (پودری و خاکی). رنگ هماتیت میتواند از خاکستری فولادی تا سیاه، قرمز مایل به قهوهای، و حتی قرمز روشن متغیر باشد، اما رنگ خاکه آن همیشه قرمز گیلاسی تا قرمز مایل به قهوهای است که یک ویژگی تشخیصی کلیدی است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- رنگ هماتیت بسیار متغیر است و میتواند از خاکستری فولادی تا سیاه، قرمز مایل به قهوهای، و حتی قرمز روشن باشد. با این حال، رنگ خاکه آن (رنگی که کانی هنگام خراشیده شدن روی یک صفحه چینی بدون لعاب از خود به جای میگذارد) همیشه قرمز گیلاسی تا قرمز مایل به قهوهای است که یک ویژگی تشخیصی بسیار مهم است.
- جلا
- جلای هماتیت میتواند از فلزی در نمونههای بلوری و تودهای متراکم تا مات یا خاکی در نمونههای پودری و اُکرایی متغیر باشد. نمونههای صیقلی شده ممکن است جلای نیمهفلزی تا فلزی قوی داشته باشند.
- بافت
- بافت هماتیت بسیار متنوع است. میتواند به صورت بلورهای صفحهای (اُلیگست)، تودهای، دانهای، رگهای، شعاعی (هماتیت کلیوی)، و خاکی (اُکرا) یافت شود.
- شکل بلور
- هماتیت در سیستم بلوری تریگونال متبلور میشود. بلورهای آن معمولاً به صورت صفحهای، رومبوهدرال، یا به ندرت به صورت منشورهای ششوجهی دیده میشوند. اغلب به صورت تودهای، دانهای، یا به شکلهای بوتریوئیدال (شبیه خوشه انگور) یا کلیوی (شبیه کلیه) یافت میشود.
- رخ
- هماتیت فاقد کلیواژ واقعی است. شکستگی آن معمولاً ناصاف تا صدفی است.
- محیط زمینشناسی
- هماتیت در طیف وسیعی از محیطهای زمینشناسی یافت میشود. این کانی جزء اصلی سازندهای آهن نواری (BIFs) است که ذخایر عظیم آهن را تشکیل میدهند. همچنین در سنگهای آذرین و دگرگونی، رگههای گرمابی، و به عنوان محصول هوازدگی کانیهای آهندار در سنگهای رسوبی یافت میشود. وجود هماتیت در خاکها و سنگها مسئول رنگ قرمز یا قهوهای مایل به قرمز آنهاست.
حقایق کلیدی
- سختی: 5.5 تا 6.5 در مقیاس موس
- وزن مخصوص: 4.9 تا 5.3 (نسبتاً سنگین)
- سیستم بلوری: تریگونال
- رنگ: خاکستری فولادی، سیاه، قرمز مایل به قهوهای، قرمز روشن
- جلا: فلزی، نیمهفلزی، مات، خاکی
- شفافیت: مات
- شکستگی: ناصاف تا صدفی
- رخ: فاقد کلیواژ
- ترکیب: اکسید آهن (Fe2O3)
بررسی سریع
- رنگ: متغیر (خاکستری فولادی، سیاه، قرمز مایل به قهوهای، قرمز روشن)
- جلا: فلزی تا مات یا خاکی
- رنگ خاکه: قرمز گیلاسی تا قرمز مایل به قهوهای
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: بلورهای صفحهای، رومبوهدرال، تودهای، دانهای، رگهای، بوتریوئیدال (کلیوی)، شعاعی، خاکی
- نوع رخ: فاقد کلیواژ
- نوع شکستگی: ناصاف تا صدفی
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: فلزی، نیمهفلزی، مات، خاکی
نحوه تشکیل
هماتیت (Fe2O3) یک کانی اکسید آهن است که به طور گسترده در محیطهای زمینشناسی مختلف تشکیل میشود. این کانی میتواند از طریق فرآیندهای رسوبی، دگرگونی، و هیدروترمال تشکیل شود. در محیطهای رسوبی، هماتیت اغلب به عنوان محصول هوازدگی و اکسیداسیون کانیهای آهندار دیگر، یا به عنوان رسوب مستقیم از آبهای غنی از آهن در محیطهای دریایی یا دریاچهای تشکیل میشود. سازندهای آهن نواری (BIFs) که ذخایر عظیم آهن را در خود جای دادهاند، نمونههای بارز تشکیل هماتیت رسوبی هستند. در محیطهای دگرگونی، هماتیت میتواند از دگرگونی کانیهای آهندار موجود تحت فشار و دمای بالا تشکیل شود. همچنین، در رگههای هیدروترمال، هماتیت میتواند از محلولهای گرمابی غنی از آهن رسوب کند.
کاربرد
هماتیت مهمترین سنگ معدن آهن در جهان است و حدود 95 درصد از آهن استخراج شده برای تولید فولاد از آن به دست میآید. علاوه بر این، به عنوان رنگدانه (اُخرا)، در جواهرسازی (به ویژه نوع صیقلی آن)، به عنوان ساینده، و در برخی کاربردهای پزشکی و آرایشی نیز استفاده میشود. پودر هماتیت به عنوان عامل وزندهنده در سیالات حفاری نیز کاربرد دارد.
توزیع سنی
در تمام دورانهای زمینشناسی یافت میشود، اما ذخایر بزرگ آن اغلب در سازندهای آهن نواری (BIFs) پرکامبرین متمرکز هستند.
کجا پیدا کنیم
برزیل
برزیل یکی از بزرگترین تولیدکنندگان هماتیت در جهان است، به ویژه در ایالت میناس گرایس (Minas Gerais) که دارای ذخایر عظیم هماتیت با عیار بالا است.
استرالیا
منطقه پیلبارا (Pilbara) در استرالیای غربی دارای ذخایر بسیار بزرگ و با کیفیت هماتیت است که آن را به یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آهن در جهان تبدیل کرده است.
آمریکا
منطقه دریاچه سوپریور (Lake Superior) در ایالات متحده (به ویژه در ایالتهای مینهسوتا و میشیگان) دارای ذخایر تاریخی و مهمی از هماتیت در سازندهای آهن نواری است.
کانادا
مناطق مختلفی در کانادا، از جمله لابرادور (Labrador) و کبک (Quebec)، دارای ذخایر قابل توجهی از هماتیت هستند.
ایران
در ایران، ذخایر هماتیت در مناطق مختلفی از جمله بافق یزد، سیرجان کرمان، و مناطق دیگر یافت میشود و از اهمیت اقتصادی بالایی برخوردار است.
نکات پیدا کردن
جستجو در سازندهای آهن نواری (BIFs)
هماتیت به وفور در سازندهای آهن نواری یافت میشود که اغلب به صورت لایههای متناوب از آهن و چرت (سیلیس) دیده میشوند. این سازندها معمولاً در مناطق باستانی قارهای یافت میشوند.
بررسی مناطق هوازده
در مناطقی که سنگهای آهندار هوازده شدهاند، هماتیت میتواند به عنوان محصول اکسیداسیون تشکیل شود و ممکن است به صورت تودههای خاکی یا رگههای قرمز رنگ در خاک یا سنگهای سطحی دیده شود.
استفاده از تست خاکه
همیشه یک صفحه چینی بدون لعاب (مانند پشت یک کاشی) همراه داشته باشید تا با خراشیدن نمونه روی آن، رنگ خاکه قرمز گیلاسی تا قرمز مایل به قهوهای هماتیت را تأیید کنید. این مهمترین ویژگی تشخیصی است.
توجه به جلای فلزی و وزن مخصوص بالا
نمونههای بلوری و متراکم هماتیت اغلب جلای فلزی دارند و به دلیل محتوای بالای آهن، نسبت به بسیاری از کانیهای دیگر سنگینتر به نظر میرسند.
سنگهای مشابه
مگنتیت
Magnetite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهن مغناطیسی
گوتیت
Goethite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهن قهوهای
لیمونیت
Limonite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهن باتلاقی
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- اکسیدها
- گروه
- گروه هماتیت
- سیستم بلوری
- تریگونال
- فرمول شیمیایی
- Fe2O3
- ترکیب
- اکسید آهن (70% آهن، 30% اکسیژن)
کشف بیشتر درباره هماتیت
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.