Rockby LogoRockby

سنگ آهن

سنگ رسوبی، سنگ دگرگونی، سنگ آذرین

Hematite/Goethite

همچنین شناخته شده به عنوان: کانی‌های آهن، کانسنگ آهن

عکس گرفته‌اید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگ‌ها را شناسایی کنید

باز کردن اپ

توضیحات

سنگ آهن به هر سنگی اطلاق می‌شود که حاوی مقادیر کافی از کانی‌های آهن باشد تا استخراج آهن از آن از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد. کانی‌های اصلی سنگ آهن شامل هماتیت (Fe2O3) و گوتیت (FeO(OH)) هستند. هماتیت به دلیل محتوای بالای آهن (حدود 70%) و فراوانی، مهمترین کانی سنگ آهن است. این کانی می‌تواند به رنگ‌های مختلفی از جمله خاکستری فولادی، قرمز مایل به قهوه‌ای، قرمز خونی و سیاه دیده شود. گوتیت که یک هیدروکسید آهن است، معمولاً به رنگ‌های زرد، قهوه‌ای مایل به زرد یا قهوه‌ای تیره دیده می‌شود و اغلب به صورت توده‌های خاکی یا رشته‌ای یافت می‌شود. سنگ آهن معمولاً به صورت توده‌ای، لایه‌ای، دانه‌ای یا اوولیتی یافت می‌شود. سازندهای آهن نواری (BIFs) که از لایه‌های متناوب غنی از آهن (هماتیت، مگنتیت) و چرت (سیلیس) تشکیل شده‌اند، بزرگترین ذخایر سنگ آهن جهان را تشکیل می‌دهند.

نحوه شناسایی

رنگ
هماتیت: خاکستری فولادی، قرمز مایل به قهوه‌ای، قرمز خونی، سیاه. گوتیت: زرد، قهوه‌ای مایل به زرد، قهوه‌ای تیره.
جلا
هماتیت: فلزی تا مات. گوتیت: مات تا خاکی.
بافت
هماتیت: توده‌ای، دانه‌ای، اوولیتی، رشته‌ای، کلیوی (botryoidal). گوتیت: توده‌ای، خاکی، رشته‌ای، استالاکتیتی.
شکل بلور
هماتیت: سیستم بلوری هگزاگونال (تریگونال)، بلورهای رومبوهدرال، ورقه‌ای، توده‌ای. گوتیت: سیستم بلوری اورتورومبیک، بلورهای سوزنی، رشته‌ای، توده‌ای، کلیوی.
رخ
هماتیت: ندارد (شکستگی صدفی تا نامنظم). گوتیت: دارای یک جهت کلیواژ کامل (010) اما به ندرت مشاهده می‌شود.
محیط زمین‌شناسی
هماتیت: سازندهای آهن نواری (BIFs)، ذخایر رسوبی، ذخایر دگرگونی تماسی، ذخایر هیدروترمال، کلاهک‌های گوتیتی. گوتیت: مناطق هوازده، کلاهک‌های گوتیتی، ذخایر لاتریتی، رسوبات باتلاقی.

حقایق کلیدی

  • سختی: هماتیت: 5 تا 6 (موس). گوتیت: 5 تا 5.5 (موس).
  • وزن مخصوص: هماتیت: 4.9 تا 5.3. گوتیت: 3.3 تا 4.3.
  • سیستم بلوری: هماتیت: هگزاگونال (تریگونال). گوتیت: اورتورومبیک.
  • رنگ: هماتیت: خاکستری فولادی، قرمز مایل به قهوه‌ای، قرمز خونی، سیاه. گوتیت: زرد، قهوه‌ای مایل به زرد، قهوه‌ای تیره.
  • جلا: هماتیت: فلزی تا مات. گوتیت: مات تا خاکی.
  • شفافیت: مات
  • شکستگی: هماتیت: صدفی تا نامنظم. گوتیت: نامنظم تا صدفی.
  • رخ: هماتیت: ندارد. گوتیت: یک جهت کامل (010) اما به ندرت مشاهده می‌شود.
  • ترکیب: هماتیت: اکسید آهن (Fe2O3). گوتیت: هیدروکسید آهن (FeO(OH)).

بررسی سریع

  • رنگ: هماتیت: خاکستری فولادی، قرمز مایل به قهوه‌ای، سیاه. گوتیت: زرد، قهوه‌ای مایل به زرد، قهوه‌ای تیره.
  • جلا: هماتیت: فلزی تا مات. گوتیت: مات تا خاکی.
  • رنگ خاکه: هماتیت: قرمز گیلاسی تا قرمز مایل به قهوه‌ای. گوتیت: زرد مایل به قهوه‌ای.

ویژگی‌های فیزیکی

  • عادت بلوری: هماتیت: رومبوهدرال، ورقه‌ای، توده‌ای، کلیوی (botryoidal)، رشته‌ای. گوتیت: سوزنی، رشته‌ای، توده‌ای، کلیوی، استالاکتیتی، خاکی.
  • نوع رخ: هماتیت: عدم وجود کلیواژ مشخص. گوتیت: یک جهت کلیواژ کامل (010) اما معمولاً مشاهده نمی‌شود.
  • نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم
  • چقرمگی: شکننده
  • نوع جلا: هماتیت: فلزی، نیمه‌فلزی، مات. گوتیت: مات، خاکی.

نحوه تشکیل

سنگ آهن عمدتاً از کانی‌های هماتیت (Fe2O3) و گوتیت (FeO(OH)) تشکیل شده است. هماتیت یک اکسید آهن است که در محیط‌های اکسیدکننده تشکیل می‌شود و می‌تواند منشأ رسوبی، دگرگونی یا آذرین داشته باشد. سازندهای آهن نواری (BIFs) که ذخایر عظیم هماتیت را در خود جای داده‌اند، عمدتاً در دوران پرکامبرین و در نتیجه فعالیت‌های میکروبی و تغییرات شیمیایی اقیانوس‌ها تشکیل شده‌اند. گوتیت یک هیدروکسید آهن است که معمولاً در محیط‌های سطحی و در نتیجه هوازدگی و اکسیداسیون کانی‌های آهن‌دار دیگر تشکیل می‌شود. این کانی اغلب در کلاهک‌های گوتیتی (gossans) بالای ذخایر سولفیدی و در خاک‌های لاتریتی یافت می‌شود. سایر کانی‌های آهن مانند مگنتیت (Fe3O4) و سیدریت (FeCO3) نیز می‌توانند به عنوان سنگ آهن استخراج شوند.

کاربرد

سنگ آهن ماده اولیه اصلی برای تولید آهن و فولاد است که در صنایع ساختمانی، خودروسازی، ماشین‌سازی، لوازم خانگی و بسیاری دیگر از صنایع کاربرد دارد. همچنین در تولید رنگدانه‌ها، کاتالیزورها و به عنوان عامل سنگین‌کننده در سیالات حفاری استفاده می‌شود.

توزیع سنی

از پرکامبرین تا سنوزوئیک، با تمرکز بالا در سازندهای آهن نواری (BIFs) پرکامبرین

کجا پیدا کنیم

استرالیا

منطقه پیلبارا (Pilbara) در استرالیای غربی، یکی از بزرگترین ذخایر سنگ آهن جهان را شامل می‌شود که عمدتاً از هماتیت تشکیل شده است.

برزیل

ایالت میناس گرایس (Minas Gerais) دارای ذخایر عظیم سنگ آهن، به ویژه هماتیت، است که به عنوان 'Quadrilátero Ferrífero' شناخته می‌شود.

چین

مناطق شمال شرقی چین دارای ذخایر قابل توجهی از سنگ آهن، عمدتاً مگنتیت و هماتیت هستند.

هند

ایالت‌های اودیشا (Odisha) و جارکند (Jharkhand) دارای ذخایر بزرگ هماتیت هستند.

روسیه

منطقه کورسک (Kursk Magnetic Anomaly) دارای ذخایر عظیم مگنتیت و هماتیت است.

ایران

معادن سنگ آهن چغارت (یزد)، گل گهر (کرمان) و سنگان (خراسان رضوی) از مهمترین ذخایر سنگ آهن ایران هستند که عمدتاً شامل مگنتیت و هماتیت می‌باشند.

نکات پیدا کردن

بررسی رنگ خاکه

برای هماتیت، رنگ خاکه همیشه قرمز گیلاسی تا قرمز مایل به قهوه‌ای است، حتی اگر رنگ کانی سیاه باشد. برای گوتیت، رنگ خاکه زرد مایل به قهوه‌ای است.

آزمایش مغناطیسی

هماتیت معمولاً غیرمغناطیسی است، اما برخی از انواع آن ممکن است کمی مغناطیسی باشند. گوتیت نیز غیرمغناطیسی است. مگنتیت به شدت مغناطیسی است و می‌تواند به آهنربا جذب شود.

بررسی سختی

هماتیت دارای سختی 5 تا 6 در مقیاس موس است، در حالی که گوتیت دارای سختی 5 تا 5.5 است. این ویژگی می‌تواند به تمایز آنها از کانی‌های نرم‌تر کمک کند.

محیط زمین‌شناسی

به دنبال سازندهای آهن نواری (BIFs) در مناطق پرکامبرین باشید. در مناطق هوازده و کلاهک‌های گوتیتی، به دنبال توده‌های خاکی یا رشته‌ای قهوه‌ای مایل به زرد باشید.

سنگ‌های مشابه

مگنتیت

Fe3O4

همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهن مغناطیسی

سیدریت

FeCO3

همچنین شناخته شده به عنوان: کربنات آهن

لیمونیت

FeO(OH)·nH2O (اغلب مخلوطی از گوتیت و سایر هیدروکسیدهای آهن)

همچنین شناخته شده به عنوان: هیدروکسید آهن آمورف

طبقه‌بندی علمی

رده کانی
هماتیت: اکسیدها. گوتیت: هیدروکسیدها.
گروه
هماتیت: گروه هماتیت. گوتیت: گروه دیاسپور.
سیستم بلوری
هماتیت: هگزاگونال (تریگونال). گوتیت: اورتورومبیک.
فرمول شیمیایی
هماتیت: Fe2O3. گوتیت: FeO(OH).
ترکیب
هماتیت: 69.94% آهن، 30.06% اکسیژن. گوتیت: 62.85% آهن، 36.02% اکسیژن، 1.13% هیدروژن.

کشف بیشتر درباره سنگ آهن

هرجا سنگ‌ها را شناسایی کنید

رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.

باز کردن در اپ