هورنبلند پورفیری

توضیحات

هورنبلند پورفیری سنگی آذرین با بافت پورفیری است که در آن بلورهای بزرگ و قابل مشاهده (فنوکریست) هورنبلند در یک زمینه ریزدانه یا شیشه‌ای از کانی‌های دیگر (مانند فلدسپات، کوارتز، بیوتیت) قرار گرفته‌اند. رنگ کلی سنگ معمولاً تیره (سبز تیره، خاکستری تیره تا سیاه) است و فنوکریست‌های هورنبلند به رنگ سیاه یا سبز تیره و به شکل منشوری کشیده به وضوح قابل تشخیص هستند.

نحوه شناسایی

رنگ

رنگ کلی سنگ معمولاً خاکستری تیره، سبز تیره یا سیاه است. فنوکریست‌های هورنبلند سیاه یا سبز تیره هستند.

جلا

بافت کلی مات تا نیمه‌مات. فنوکریست‌های هورنبلند دارای جلای شیشه‌ای تا ابریشمی هستند.

بافت

پورفیری (Porphyritic) با فنوکریست‌های بزرگ هورنبلند (و گاهی فلدسپات) در زمینه‌ای ریزدانه یا شیشه‌ای.

شکل بلور

هورنبلند به صورت بلورهای منشوری کشیده با مقطع شش‌ضلعی یا چهارضلعی دیده می‌شود.

رخ

هورنبلند دارای دو جهت کلیواژ با زاویه تقریباً 56 و 124 درجه است که در مقاطع عرضی قابل مشاهده است.

محیط زمین‌شناسی

معمولاً در مناطق آتشفشانی، کمان‌های آتشفشانی، و مناطق فرورانش یافت می‌شود. می‌تواند به صورت دایک، سیل، یا گدازه‌های آتشفشانی ظاهر شود.

حقایق کلیدی

• سختی: هورنبلند: 5-6 در مقیاس موس. سختی کلی سنگ بسته به کانی‌های زمینه متفاوت است.
• وزن مخصوص: هورنبلند: 3.0-3.4 گرم بر سانتی‌متر مکعب. چگالی کلی سنگ حدود 2.7-3.0 گرم بر سانتی‌متر مکعب.
• سیستم بلوری: هورنبلند: تک‌شیب (Monoclinic)
• رنگ: سنگ: خاکستری تیره، سبز تیره، سیاه. هورنبلند: سیاه، سبز تیره، قهوه‌ای تیره.
• جلا: سنگ: مات تا نیمه‌مات. هورنبلند: شیشه‌ای تا ابریشمی.
• شفافیت: هورنبلند: نیمه‌شفاف تا مات.
• شکستگی: هورنبلند: نامنظم تا صدفی.
• رخ: هورنبلند: دو جهت کلیواژ خوب با زاویه 56 و 124 درجه.
• ترکیب: سنگ: عمدتاً فلدسپات پلاژیوکلاز، هورنبلند، و مقادیر کمتری کوارتز، بیوتیت، پیروکسن و کانی‌های فرعی. هورنبلند: یک آمفیبول پیچیده با فرمول شیمیایی تقریبی (Ca,Na)2-3(Mg,Fe,Al)5(Al,Si)8O22(OH,F)2.

بررسی سریع

• رنگ: خاکستری تیره تا سیاه با بلورهای سیاه/سبز تیره
• جلا: مات تا نیمه‌مات (سنگ)، شیشه‌ای تا ابریشمی (هورنبلند)
• رنگ خاکه: سفید تا خاکستری روشن (برای هورنبلند)

ویژگی‌های فیزیکی

• عادت بلوری: هورنبلند: منشوری کشیده، ستونی، گاهی فیبری.
• نوع رخ: هورنبلند: دو جهت منشوری با زاویه 56 و 124 درجه.
• نوع شکستگی: هورنبلند: نامنظم تا صدفی.
• چقرمگی: هورنبلند: شکننده.
• نوع جلا: هورنبلند: شیشه‌ای تا ابریشمی.

نحوه تشکیل

هورنبلند پورفیری سنگی آذرین است که از سرد شدن و تبلور ماگمای غنی از هورنبلند در دو مرحله تشکیل می‌شود. در مرحله اول، بلورهای بزرگ (فنوکریست‌ها) هورنبلند و گاهی فلدسپات در عمق زمین و در شرایط سرد شدن آهسته تشکیل می‌شوند. سپس، این ماگما به سرعت به سطح زمین یا نزدیک سطح صعود کرده و بقیه مذاب به صورت دانه‌های ریز (ماتریکس یا زمینه) تبلور می‌یابد. این فرآیند دو مرحله‌ای منجر به بافت پورفیری مشخص می‌شود.

کاربرد

به دلیل سختی و مقاومت نسبی، در گذشته به عنوان مصالح ساختمانی و سنگفرش استفاده می‌شده است. امروزه بیشتر مورد توجه زمین‌شناسان برای مطالعه فرآیندهای ماگمایی و آتشفشانی است. در برخی موارد، می‌تواند میزبان کانی‌سازی‌های فلزی (مانند مس پورفیری) باشد.

توزیع سنی

در گستره وسیعی از دوران‌های زمین‌شناسی، از پرکامبرین تا سنوزوئیک، یافت می‌شود، اما اغلب با فعالیت‌های آتشفشانی و ماگمایی مرتبط با مناطق فرورانش و کمان‌های آتشفشانی جوان‌تر (مزوزوئیک و سنوزوئیک) همراه است.

کجا پیدا کنیم

نکات پیدا کردن

سنگ‌های مشابه

طبقه‌بندی علمی

رده کانی

سیلیکات (برای هورنبلند)

گروه

آمفیبول (برای هورنبلند)

سیستم بلوری

تک‌شیب (Monoclinic) (برای هورنبلند)

فرمول شیمیایی

(Ca,Na)2-3(Mg,Fe,Al)5(Al,Si)8O22(OH,F)2 (برای هورنبلند)

ترکیب

هورنبلند یک سیلیکات پیچیده از کلسیم، سدیم، منیزیم، آهن، آلومینیوم، سیلیکون، اکسیژن و هیدروکسیل است. سنگ هورنبلند پورفیری شامل این کانی به همراه فلدسپات پلاژیوکلاز، و گاهی کوارتز، بیوتیت و پیروکسن است.

کشف بیشتر درباره هورنبلند پورفیری