عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
کلوخکهای سنگ آهن تودههای سخت و متراکمی از مواد معدنی آهندار هستند که در داخل سنگهای رسوبی دیگر (مانند شیل، ماسهسنگ، گلسنگ) تشکیل میشوند. این کلوخکها معمولاً از اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن مانند هماتیت (Fe2O3)، گوتیت (FeO(OH)) و لیمونیت (مخلوطی از هیدروکسیدهای آهن) تشکیل شدهاند. اندازه آنها میتواند از چند میلیمتر تا چندین متر متغیر باشد و شکلهای متنوعی از کروی و بیضوی تا نامنظم و لوبدار دارند. سطح خارجی آنها اغلب خشن و نامنظم است و ممکن است دارای ترکهای انقباضی (septaria) باشند که با کلسیت، کوارتز یا سایر مواد معدنی پر شدهاند. رنگ آنها معمولاً قهوهای تیره، قرمز مایل به قهوهای، سیاه یا زرد مایل به قهوهای است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- قهوهای تیره، قرمز مایل به قهوهای، سیاه، زرد مایل به قهوهای. رنگ داخلی ممکن است متفاوت باشد.
- جلا
- کدر تا نیمهفلزی (بسته به ترکیب معدنی غالب).
- بافت
- معمولاً دانهریز تا متراکم، ممکن است دارای بافت کلوخهای یا ندولی باشد. سطح خارجی اغلب خشن و نامنظم است.
- شکل بلور
- فاقد شکل بلوری مشخص، به صورت تودههای ندولی یا کلوخهای بیشکل. ممکن است ساختارهای سپتاریایی (ترکهای پر شده) در داخل آنها دیده شود.
- رخ
- فاقد کلیواژ مشخص به دلیل ماهیت پلیمینرال و تودهای.
- محیط زمینشناسی
- درون سازندهای رسوبی مختلف مانند شیل، ماسهسنگ، گلسنگ و لایمستون. معمولاً در محیطهای دریایی کمعمق، دلتاها، و محیطهای قارهای با شرایط احیایی یا اکسیدانی متناوب تشکیل میشوند.
حقایق کلیدی
- سختی: 3.5 تا 6.5 (متغیر، بسته به ترکیب معدنی غالب؛ هماتیت 5-6، گوتیت 5-5.5، لیمونیت 4-5.5)
- وزن مخصوص: 2.9 تا 4.8 (متغیر، بسته به ترکیب معدنی غالب؛ هماتیت 4.9-5.3، گوتیت 3.3-4.3، لیمونیت 2.9-4.3)
- سیستم بلوری: فاقد سیستم بلوری مشخص به دلیل ماهیت تودهای و پلیمینرال. مواد معدنی تشکیلدهنده ممکن است سیستمهای بلوری خاص خود را داشته باشند (مثلاً هماتیت هگزاگونال، گوتیت اورتورومبیک).
- رنگ: قهوهای تیره، قرمز مایل به قهوهای، سیاه، زرد مایل به قهوهای
- جلا: کدر تا نیمهفلزی
- شفافیت: کدر
- شکستگی: صدفی تا نامنظم
- رخ: فاقد کلیواژ
- ترکیب: اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن (هماتیت، گوتیت، لیمونیت) به همراه ناخالصیهایی مانند سیلیس، رس، کربناتها.
بررسی سریع
- رنگ: قهوهای تیره تا سیاه، قرمز مایل به قهوهای
- جلا: کدر تا نیمهفلزی
- رنگ خاکه: قهوهای مایل به قرمز، قهوهای مایل به زرد (بسته به ترکیب معدنی غالب)
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: ندولی، کلوخهای، تودهای، کروی، بیضوی، نامنظم. ممکن است دارای ساختارهای سپتاریایی باشد.
- نوع رخ: فاقد کلیواژ
- نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: کدر تا نیمهفلزی
نحوه تشکیل
کلوخکهای سنگ آهن از تجمع و سیمانی شدن اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن (مانند هماتیت، گوتیت، لیمونیت) در داخل رسوبات دیگر تشکیل میشوند. این فرآیند معمولاً در محیطهای احیایی یا اکسیدانی خاص در حین دیاژنز (سنگزایی) رخ میدهد. یونهای آهن محلول در آبهای زیرزمینی یا آبهای حفرهای رسوبات، در اطراف یک هسته (مانند یک قطعه آلی، دانه ماسه یا پوسته) رسوب کرده و به تدریج رشد میکنند و ساختارهای کروی، بیضوی یا نامنظم را تشکیل میدهند. این فرآیند میتواند شامل جایگزینی مواد معدنی موجود نیز باشد.
کاربرد
کلوخکهای سنگ آهن در گذشته به عنوان منبع محلی سنگ آهن برای تولید آهن مورد استفاده قرار میگرفتند، به ویژه در مناطقی که ذخایر بزرگتر سنگ آهن وجود نداشت. امروزه، به دلیل عیار پایینتر و پراکندگی، کمتر به عنوان منبع اصلی آهن استخراج میشوند. با این حال، برخی از آنها به دلیل شکلهای منحصر به فرد و زیباییشان مورد توجه کلکسیونرها قرار میگیرند. همچنین، در مطالعات دیرینهشناسی و زمینشناسی برای تعیین محیطهای رسوبی و فرآیندهای دیاژنزی کاربرد دارند.
توزیع سنی
در سازندهای رسوبی با سنین مختلف، از پرکامبرین تا سنوزوئیک، یافت میشود. به ویژه در سازندهای کرتاسه و ترشیاری رایج است.
کجا پیدا کنیم
ایالات متحده آمریکا
در سازندهای رسوبی مختلف در سراسر کشور، به ویژه در ایالتهایی مانند اوهایو، پنسیلوانیا، و میسوری.
بریتانیا
در سازندهای ژوراسیک و کرتاسه، به ویژه در میدلندز و شمال شرق انگلستان.
کانادا
در سازندهای رسوبی غرب کانادا و مناطق دیگر.
استرالیا
در سازندهای رسوبی مختلف، به ویژه در مناطق غنی از آهن.
ایران
در برخی از سازندهای رسوبی حاوی شیل و ماسهسنگ، به ویژه در مناطق مرکزی و زاگرس.
نکات پیدا کردن
جستجو در سازندهای رسوبی
کلوخکهای سنگ آهن را در برشهای جادهای، کنارههای رودخانهها، سواحل، و مناطق فرسایشیافتهای که سنگهای رسوبی (شیل، ماسهسنگ) رخنمون دارند، جستجو کنید.
توجه به شکل و رنگ
به دنبال تودههای کروی، بیضوی یا نامنظم با رنگهای قهوهای تیره، قرمز مایل به قهوهای یا سیاه باشید که از سنگ میزبان اطراف خود متمایز هستند.
استفاده از آهنربا
برخی از کلوخکهای سنگ آهن، به ویژه آنهایی که حاوی مگنتیت یا مقادیر قابل توجهی هماتیت هستند، ممکن است کمی خاصیت مغناطیسی داشته باشند. یک آهنربا میتواند به شناسایی آنها کمک کند.
بررسی وزن
به دلیل محتوای بالای آهن، این کلوخکها معمولاً نسبت به سنگهای رسوبی معمولی (مانند شیل یا ماسهسنگ) سنگینتر هستند.
سنگهای مشابه
سنگ آهن نواری (Banded Iron Formation - BIF)
Banded Iron Formation
همچنین شناخته شده به عنوان: BIF
سنگ آهن اولیتیک (Oolitic Ironstone)
Oolitic Ironstone
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهن تخممرغی
کلوخکهای کربناتی (Carbonate Concretions)
Carbonate Concretions
همچنین شناخته شده به عنوان: ندول کربناتی
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- اکسیدها و هیدروکسیدها (به دلیل ترکیبات اصلی آهن)
- گروه
- سنگ رسوبی (Sedimentary Rock)
- سیستم بلوری
- فاقد سیستم بلوری مشخص (تودهای/آمورف برای کلوخک به طور کلی)
- فرمول شیمیایی
- متغیر، عمدتاً Fe2O3 (هماتیت)، FeO(OH) (گوتیت)، و مخلوطی از هیدروکسیدهای آهن (لیمونیت) به همراه ناخالصیها.
- ترکیب
- عمدتاً اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن، به همراه مقادیر متفاوتی از سیلیس (SiO2)، آلومینا (Al2O3)، کربنات کلسیم (CaCO3) و مواد رسی.
کشف بیشتر درباره سنگ آهن ندولار (Ironstone Concretion)
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.