عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
سنگ آهک یک سنگ رسوبی کربناتی است که حداقل 50 درصد آن از کانی کلسیت (CaCO3) تشکیل شده است. این سنگ میتواند حاوی مقادیر متفاوتی از کانیهای دیگر مانند دولومیت، کوارتز، رس، فلدسپات و پیریت باشد. بافت آن میتواند از ریزدانه تا درشتدانه متغیر باشد و اغلب حاوی فسیلهای مختلفی است که نشاندهنده منشأ بیوژنیک آن است. رنگ آن معمولاً سفید، خاکستری، کرم یا زرد است، اما میتواند به دلیل وجود ناخالصیها به رنگهای صورتی، قهوهای یا سیاه نیز دیده شود.
نحوه شناسایی
- رنگ
- معمولاً سفید، خاکستری روشن تا تیره، کرم، زرد، قهوهای، صورتی یا سیاه. رنگ به شدت به ناخالصیها بستگی دارد.
- جلا
- کدر تا مات، در برخی موارد ممکن است به دلیل وجود بلورهای کلسیت درشت، جلای شیشهای ضعیفی داشته باشد.
- بافت
- متغیر، از ریزدانه (میکروکریستالین) تا درشتدانه (ماکروکریستالین). میتواند دانهای، فسیلی، اوولیتی، پیزولیتی یا متراکم باشد. اغلب دارای بافت کلاستیک (قطعات فسیلی) است.
- شکل بلور
- کلسیت، کانی اصلی سنگ آهک، به صورت بلورهای رومبوهدرال یا اسکالنوئدرال متبلور میشود. در سنگ آهک، بلورها معمولاً ریز و در هم تنیده هستند و شکل بلوری مشخصی ندارند، مگر در حفرهها یا رگهها.
- رخ
- کلسیت دارای رخ کامل در سه جهت (رومبوهدرال) است. در سنگ آهک، این رخ ممکن است به دلیل ریزبودن بلورها یا بافت متراکم به وضوح دیده نشود، اما در نمونههای درشتبلور قابل مشاهده است.
- محیط زمینشناسی
- محیطهای دریایی کمعمق و گرم (فلات قاره، تالابها، ریفهای مرجانی)، دریاچههای آب شیرین، غارها (تشکیل استالاکتیت و استالاگمیت)، و چشمههای آب گرم (تشکیل تراورتن).
حقایق کلیدی
- سختی: 3 در مقیاس موس (به دلیل کلسیت)
- وزن مخصوص: 2.71 گرم بر سانتیمتر مکعب (برای کلسیت خالص، سنگ آهک ممکن است کمی متفاوت باشد)
- سیستم بلوری: تریگونال (برای کلسیت)
- رنگ: سفید، خاکستری، کرم، زرد، قهوهای، صورتی، سیاه (بسته به ناخالصیها)
- جلا: کدر تا مات، گاهی شیشهای ضعیف
- شفافیت: کدر تا نیمهشفاف
- شکستگی: صدفی تا نامنظم
- رخ: رخ کامل رومبوهدرال در سه جهت (برای کلسیت)
- ترکیب: عمدتاً کلسیت (CaCO3)، با مقادیر متفاوتی از دولومیت، کوارتز، رس، فلدسپات و مواد آلی.
بررسی سریع
- رنگ: سفید، خاکستری، کرم، زرد (متغیر)
- جلا: کدر تا مات
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: معمولاً تودهای، دانهای، متراکم، فسیلی، اوولیتی. بلورهای کلسیت ممکن است به صورت رومبوهدرال یا اسکالنوئدرال در حفرهها دیده شوند.
- نوع رخ: رخ کامل رومبوهدرال در سه جهت (برای کلسیت).
- نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم.
- چقرمگی: شکننده.
- نوع جلا: کدر تا مات، گاهی شیشهای ضعیف.
نحوه تشکیل
سنگ آهک عمدتاً از تجمع بقایای اسکلتی و پوستهای موجودات دریایی (مانند مرجانها، فورامینیفرها، جلبکها و نرمتنان) که از کلسیت (CaCO3) یا آراگونیت (پلیمورف کلسیت) تشکیل شدهاند، در محیطهای دریایی کمعمق و گرم تشکیل میشود. همچنین میتواند از طریق رسوب شیمیایی مستقیم کلسیت از آبهای غنی از کلسیم (مانند چشمههای آب گرم که تراورتن تشکیل میدهند) یا از طریق تبخیر آب در حوضههای بسته (مانند تشکیل سنگ آهک تبخیری) تشکیل شود. دیاژنز (فرآیندهای پس از رسوبگذاری) نقش مهمی در سیمانی شدن و تبلور مجدد این رسوبات ایفا میکند.
کاربرد
سنگ آهک کاربردهای صنعتی و تجاری بسیار گستردهای دارد. از جمله مهمترین کاربردهای آن میتوان به تولید سیمان، مصالح ساختمانی (سنگ نما، سنگفرش، بلوک)، تولید آهک (برای کشاورزی، تصفیه آب و فولادسازی)، پرکننده در صنایع کاغذ، پلاستیک و رنگ، خنثیکننده اسید در صنایع شیمیایی و تصفیه فاضلاب، و همچنین به عنوان سنگ تزئینی و مجسمهسازی اشاره کرد.
توزیع سنی
سنگ آهک در تمام دورانهای زمینشناسی از پرکامبرین تا کواترنری یافت میشود، اما بیشترین گسترش آن در دورانهای پالئوزوئیک و مزوزوئیک است.
کجا پیدا کنیم
ایران
ایران دارای ذخایر عظیم سنگ آهک در مناطق مختلف از جمله زاگرس، البرز و ایران مرکزی است. این ذخایر در دورانهای مختلف زمینشناسی تشکیل شدهاند و برای صنایع سیمان، ساختمانسازی و کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرند.
ایالات متحده آمریکا
ایالات متحده دارای ذخایر گسترده سنگ آهک در ایالتهایی مانند کنتاکی، ایندیانا، فلوریدا، میسوری و تگزاس است. این مناطق به دلیل وجود سازندهای آهکی ضخیم و گسترده شناخته شدهاند.
اروپا
کشورهای اروپایی مانند فرانسه (منطقه شامپاین)، انگلستان (صخرههای سفید دوور)، ایتالیا و آلمان دارای ذخایر قابل توجهی از سنگ آهک هستند که در طول تاریخ برای ساخت و ساز و سایر کاربردها استفاده شدهاند.
چین
چین یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان سنگ آهک در جهان است و ذخایر عظیمی در سراسر کشور دارد که برای تولید سیمان و مصالح ساختمانی استفاده میشود.
نکات پیدا کردن
جستجو در محیطهای دریایی باستانی
به دنبال مناطقی باشید که در گذشتههای زمینشناسی تحت پوشش دریاهای کمعمق و گرم بودهاند. این مناطق اغلب دارای سازندهای آهکی گستردهای هستند.
بررسی واکنش با اسید
سنگ آهک به دلیل وجود کلسیت، با اسید کلریدریک رقیق (HCl 10%) واکنش نشان داده و گاز دیاکسید کربن (CO2) آزاد میکند که به صورت جوشش قابل مشاهده است. این یک آزمایش شناسایی کلیدی است.
توجه به فسیلها
بسیاری از سنگهای آهک حاوی فسیلهای ماکروسکوپی یا میکروسکوپی هستند. وجود فسیلها نشاندهنده منشأ بیوژنیک و آهکی بودن سنگ است.
بررسی سختی
کلسیت دارای سختی 3 در مقیاس موس است، بنابراین سنگ آهک نسبتاً نرم است و میتوان آن را با یک چاقو یا سکه خراشید. این ویژگی آن را از سنگهای سختتر مانند کوارتزیت متمایز میکند.
سنگهای مشابه
دولومیت
Dolomite (composed primarily of dolomite, CaMg(CO3)2)
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ دولومیتی
مرمر
Marble (metamorphosed limestone)
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ مرمر
گچ
Gypsum (composed primarily of gypsum, CaSO4·2H2O)
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ گچ
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- کربناتها
- گروه
- سنگهای رسوبی کربناتی
- سیستم بلوری
- تریگونال (برای کلسیت)
- فرمول شیمیایی
- CaCO3 (کلسیت، کانی اصلی)
- ترکیب
- کربنات کلسیم (CaCO3) به عنوان کانی اصلی، با ناخالصیهای مختلف.
کشف بیشتر درباره سنگ آهک
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.