عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
سنگ آهک فسیلدار نوعی سنگ رسوبی کربناتی است که بخش قابل توجهی از حجم آن (معمولاً بیش از 25 درصد) از بقایای فسیلی قابل تشخیص تشکیل شده است. این فسیلها میتوانند شامل قطعات کامل یا خرد شده اسکلتها و پوستههای موجودات دریایی باشند. رنگ آن معمولاً سفید، خاکستری، کرم یا قهوهای روشن است و بافت آن میتواند از ریزدانه تا درشتدانه متغیر باشد، بسته به اندازه و نوع فسیلهای موجود. واکنش شدید با اسید کلریدریک رقیق (HCl) از ویژگیهای بارز آن است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- معمولاً سفید، خاکستری روشن، کرم، قهوهای روشن یا زرد. رنگ میتواند تحت تأثیر ناخالصیها (مانند اکسید آهن یا مواد آلی) تغییر کند.
- جلا
- کدر تا مات در سطح شکستگی تازه، اما ممکن است در سطوح صیقلی شده یا بلورهای کلسیت درخشش شیشهای داشته باشد.
- بافت
- متغیر، از ریزدانه تا درشتدانه. بافت اصلی توسط اندازه و شکل فسیلها تعیین میشود. میتواند شامل قطعات کامل یا خرد شده فسیلها باشد که در یک زمینه ریزدانه یا بلورین قرار گرفتهاند.
- شکل بلور
- کلسیت، کانی اصلی، به صورت بلورهای رومبوهدرال یا اسکالنوئدرال متبلور میشود، اما در سنگ آهک فسیلدار معمولاً به صورت تودهای یا دانهای ریزدانه دیده میشود. فسیلها شکلهای بیوژنیک خود را حفظ میکنند.
- رخ
- کلسیت دارای رخ کامل در سه جهت است که زوایای غیر 90 درجه (74 و 106 درجه) را تشکیل میدهد و منجر به شکستگیهای رومبوهدرال میشود. این رخ ممکن است در مقیاس میکروسکوپی در زمینه سنگ قابل مشاهده باشد.
- محیط زمینشناسی
- محیطهای دریایی کمعمق، فلات قارهها، تالابهای ساحلی، ریفهای مرجانی و حوضههای رسوبی با انرژی پایین تا متوسط که شرایط برای تجمع و حفظ بقایای موجودات دریایی مناسب است.
حقایق کلیدی
- سختی: 3 در مقیاس موس (برای کلسیت، کانی اصلی)
- وزن مخصوص: 2.71 (برای کلسیت خالص). برای سنگ آهک فسیلدار ممکن است کمی متغیر باشد بسته به تخلخل و ناخالصیها.
- سیستم بلوری: تریگونال (برای کلسیت)
- رنگ: سفید، خاکستری، کرم، قهوهای روشن، زرد
- جلا: کدر تا مات، گاهی شیشهای در بلورهای کلسیت
- شفافیت: کدر تا نیمهشفاف
- شکستگی: صدفی تا نامنظم
- رخ: کامل در سه جهت (رومبوهدرال) برای کلسیت
- ترکیب: عمدتاً کربنات کلسیم (CaCO3) به شکل کلسیت، به همراه مقادیر متفاوتی از بقایای فسیلی و ناخالصیهایی مانند رس، سیلیس، اکسید آهن و مواد آلی.
بررسی سریع
- رنگ: سفید، خاکستری، کرم، قهوهای روشن
- جلا: کدر تا مات
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، دانهای، بلورهای رومبوهدرال یا اسکالنوئدرال (در حفرهها یا رگهها)، و اشکال بیوژنیک فسیلها.
- نوع رخ: رومبوهدرال کامل (برای کلسیت)
- نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: کدر تا مات، گاهی شیشهای
نحوه تشکیل
سنگ آهک فسیلدار از تجمع و سیمانی شدن بقایای اسکلتی و پوستهای موجودات دریایی (مانند مرجانها، براکیوپودها، گاستروپودها، دوکفهایها، روزنداران، جلبکها و اکینودرمها) تشکیل میشود. این بقایا عمدتاً از کربنات کلسیم (کلسیت یا آراگونیت) ساخته شدهاند. تشکیل آن معمولاً در محیطهای دریایی کمعمق، گرم و با انرژی پایین تا متوسط رخ میدهد که شرایط برای رشد موجودات دریایی و حفظ بقایای آنها مناسب است. پس از مرگ موجودات، اسکلتها و پوستههای آنها در کف دریا انباشته شده و تحت فرآیندهای دیاژنز (فشردگی و سیمانی شدن) به سنگ آهک تبدیل میشوند.
کاربرد
سنگ آهک فسیلدار به دلیل زیبایی و وجود فسیلها، در صنعت ساختمانسازی به عنوان سنگ نما، سنگ تزئینی و کفپوش استفاده میشود. همچنین به عنوان منبع کربنات کلسیم در صنایع سیمان، آهک، شیشه و کشاورزی (بهبود خاک) کاربرد دارد. فسیلهای موجود در آن اطلاعات ارزشمندی در مورد محیطهای دیرینه، سنسنجی و تکامل حیات ارائه میدهند و از این رو در مطالعات دیرینهشناسی و زمینشناسی بسیار مهم است.
توزیع سنی
در تمام دورانهای زمینشناسی که حیات دریایی وجود داشته، از کامبرین تا عهد حاضر، یافت میشود. به ویژه در دورانهای پالئوزوئیک و مزوزوئیک فراوان است.
کجا پیدا کنیم
ایران
در بسیاری از مناطق کوهستانی و حوضههای رسوبی ایران، به ویژه در رشتهکوههای زاگرس و البرز، سازندهای آهکی فسیلدار فراوان هستند. به عنوان مثال، سازندهای آسماری، سروک و ایلام در زاگرس حاوی مقادیر زیادی فسیل هستند.
ایالات متحده آمریکا
در ایالتهایی مانند فلوریدا (کوکینا)، ایندیانا، کنتاکی، میشیگان و تگزاس، به ویژه در سازندهای پالئوزوئیک و مزوزوئیک، سنگ آهک فسیلدار به وفور یافت میشود.
اروپا
در انگلستان (به ویژه در سازندهای ژوراسیک و کرتاسه)، فرانسه، آلمان و ایتالیا، مناطق غنی از سنگ آهک فسیلدار وجود دارد.
استرالیا
در مناطق ساحلی و حوضههای رسوبی، به ویژه در سازندهای مربوط به دورانهای مزوزوئیک و سنوزوئیک، سنگ آهک فسیلدار یافت میشود.
نکات پیدا کردن
جستجو در مناطق دریایی باستانی
به دنبال مناطقی باشید که در گذشتههای زمینشناسی تحت پوشش دریاهای کمعمق بودهاند. نقشههای زمینشناسی میتوانند در شناسایی این مناطق کمک کنند.
بررسی رخنمونهای سنگی
در برشهای جادهای، کنارههای رودخانهها، معادن سنگ و مناطق کوهستانی که سنگهای رسوبی رخنمون دارند، به دنبال سنگ آهک فسیلدار بگردید.
استفاده از اسید
یک قطره اسید کلریدریک رقیق (10%) را روی نمونه سنگ بریزید. اگر سنگ آهک باشد، به شدت واکنش نشان داده و حبابهای گاز دیاکسید کربن آزاد میکند. این آزمایش برای تشخیص کلسیت از دولومیت نیز مفید است (دولومیت با اسید سرد به کندی واکنش میدهد).
مشاهده فسیلها
با دقت به سطح سنگ نگاه کنید. بقایای صدفها، استخوانها، مرجانها، یا سایر ساختارهای ارگانیک را جستجو کنید. گاهی اوقات فسیلها به صورت برجسته یا فرورفته در سطح سنگ قابل مشاهده هستند.
سنگهای مشابه
سنگ آهک (Limestone)
Limestone
همچنین شناخته شده به عنوان: کربنات کلسیم
گچ (Chalk)
Chalk
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهک میکروسکوپی
دولومیت (Dolomite)
Dolomite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهک منیزیمدار
کوکینا (Coquina)
Coquina
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهک صدفی
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- کربناتها (برای کلسیت)
- گروه
- سنگهای رسوبی کربناتی
- سیستم بلوری
- تریگونال (برای کلسیت)
- فرمول شیمیایی
- CaCO3 (کلسیت، کانی اصلی)
- ترکیب
- کربنات کلسیم (کلسیت) به همراه بقایای فسیلی و ناخالصیهای دیگر.
کشف بیشتر درباره سنگ آهک فسیلدار
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.