عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
مرمر یک سنگ دگرگونی غیرورقهای است که عمدتاً از کانیهای کربناته، به ویژه کلسیت (CaCO3) یا دولومیت (CaMg(CO3)2) تشکیل شده است. این سنگ از دگرگونی سنگ آهک یا دولومیت تحت شرایط دگرگونی منطقهای یا تماسی به وجود میآید. تبلور مجدد کانیهای کربناته در طول دگرگونی، بلورهای درشت و به هم پیوستهای را ایجاد میکند که به مرمر بافت دانهای مشخصی میدهد. مرمر خالص معمولاً سفید است، اما وجود ناخالصیها میتواند رنگهای متنوعی از جمله صورتی، قرمز، زرد، سبز، قهوهای، خاکستری و سیاه را در آن ایجاد کند. رگهها و الگوهای رنگی در مرمر اغلب به دلیل وجود ناخالصیهای معدنی مانند هماتیت (قرمز)، لیمونیت (زرد)، سرپانتین (سبز)، گرافیت (سیاه) و پیریت است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- مرمر خالص سفید است، اما ناخالصیها میتوانند رنگهای متنوعی از جمله صورتی، قرمز، زرد، سبز، قهوهای، خاکستری و سیاه را ایجاد کنند. اغلب دارای رگهها و الگوهای رنگی است.
- جلا
- جلای شیشهای تا مرواریدی در سطح شکستگی تازه، و جلای مات تا ابریشمی در سطح صیقلی.
- بافت
- بافت دانهای (گرانوبلاستیک) با بلورهای کلسیت یا دولومیت که به وضوح قابل مشاهده هستند و به هم پیوستهاند. فاقد ورقهورقه شدن (فولیاسیون) است.
- شکل بلور
- بلورهای کلسیت یا دولومیت معمولاً به صورت دانههای همبعد و به هم پیوسته (آنهدرال تا سابهدرال) دیده میشوند.
- رخ
- کلسیت دارای رخ سهجهتی کامل در سه جهت (رومبوهدرال) است که در مرمر نیز قابل مشاهده است. دولومیت نیز رخ رومبوهدرال دارد.
- محیط زمینشناسی
- در مناطق دگرگونی منطقهای (ناشی از فشار و حرارت در مقیاس وسیع) و دگرگونی تماسی (ناشی از نفوذ تودههای آذرین به سنگ آهک یا دولومیت) یافت میشود.
حقایق کلیدی
- سختی: 3 در مقیاس موس (برای کلسیت)
- وزن مخصوص: 2.70 - 2.80 گرم بر سانتیمتر مکعب
- سیستم بلوری: تریگونال (برای کلسیت و دولومیت)
- رنگ: متغیر، از سفید خالص تا رنگهای مختلف با رگهها
- جلا: شیشهای تا مرواریدی
- شفافیت: شفاف تا نیمهشفاف (در بلورهای نازک)، کدر (در تودههای بزرگ)
- شکستگی: صدفی تا نامنظم
- رخ: رخ سهجهتی کامل (رومبوهدرال)
- ترکیب: عمدتاً کلسیت (CaCO3) یا دولومیت (CaMg(CO3)2)
بررسی سریع
- رنگ: سفید، صورتی، قرمز، زرد، سبز، قهوهای، خاکستری، سیاه (اغلب با رگهها)
- جلا: شیشهای تا مرواریدی (در سطح شکستگی تازه)، مات تا ابریشمی (در سطح صیقلی)
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: بلورهای دانهای، همبعد و به هم پیوسته (گرانوبلاستیک)
- نوع رخ: رومبوهدرال کامل در سه جهت
- نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: شیشهای تا مرواریدی
نحوه تشکیل
مرمر از دگرگونی سنگ آهک یا دولومیت تحت تأثیر حرارت و فشار بالا در پوسته زمین تشکیل میشود. این فرآیند دگرگونی باعث تبلور مجدد کانیهای کربناته (عمدتاً کلسیت یا دولومیت) میشود و ساختار بلوری درشتتری ایجاد میکند که مشخصه مرمر است. ناخالصیهای موجود در سنگ آهک اولیه (مانند رس، سیلیس، اکسیدهای آهن، میکا، گرافیت) میتوانند رنگها و الگوهای متنوعی را در مرمر نهایی ایجاد کنند.
کاربرد
مرمر به دلیل زیبایی، قابلیت صیقلپذیری بالا و مقاومت نسبی، کاربردهای گستردهای در ساختمانسازی (کفپوش، دیوارپوش، پله، نمای ساختمان)، مجسمهسازی، ساخت اشیاء تزئینی، و در گذشته در معماریهای باستانی داشته است. همچنین در صنایع شیمیایی به عنوان منبع کربنات کلسیم و در کشاورزی برای تنظیم pH خاک استفاده میشود.
توزیع سنی
از پرکامبرین تا سنوزوئیک، بسته به سن سنگ آهک اولیه
کجا پیدا کنیم
ایتالیا
منطقه کارارا (Carrara) در توسکانی، ایتالیا، به دلیل تولید مرمر سفید خالص و با کیفیت بالا (مرمر کارارا) مشهور است که از دوران روم باستان مورد استفاده قرار گرفته است.
یونان
یونان دارای ذخایر غنی از مرمر است، از جمله مرمر پنتلیک (Pentelic) که در ساخت پارتنون استفاده شده است، و مرمر تاسوس (Thassos) که به دلیل سفیدی و شفافیت بالا شناخته شده است.
ترکیه
ترکیه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان مرمر در جهان است و دارای تنوع زیادی از انواع مرمر با رنگها و الگوهای مختلف است.
ایران
ایران دارای ذخایر قابل توجهی از مرمر در استانهای مختلف از جمله اصفهان، یزد، فارس، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی است که در رنگها و طرحهای متنوعی یافت میشود.
ایالات متحده آمریکا
ایالت ورمونت (Vermont) به دلیل معادن مرمر خود مشهور است. همچنین در جورجیا و کلرادو نیز ذخایری یافت میشود.
نکات پیدا کردن
شناسایی در میدان
مرمر را میتوان با آزمایش اسید رقیق (مانند اسید کلریدریک 10%) شناسایی کرد؛ کلسیت موجود در مرمر با اسید واکنش داده و حبابهای دیاکسید کربن تولید میکند. این واکنش در سنگ آهک نیز رخ میدهد، اما در مرمر به دلیل تبلور مجدد، بلورها درشتتر و واکنش ممکن است کمی کندتر باشد.
بررسی بافت
به دنبال بافت دانهای و بلورهای درشت و به هم پیوسته باشید. مرمر فاقد ورقهورقه شدن است، برخلاف بسیاری از سنگهای دگرگونی دیگر.
سختی
سختی مرمر (کلسیت) حدود 3 در مقیاس موس است، بنابراین میتوان آن را با یک چاقو یا سکه خراشید. این ویژگی آن را از کوارتزیت (سختی 7) متمایز میکند.
محیط زمینشناسی
مرمر معمولاً در مناطق کوهستانی و کمربندهای دگرگونی یافت میشود، جایی که سنگ آهکهای قدیمی تحت فشار و حرارت قرار گرفتهاند.
سنگهای مشابه
سنگ آهک
Limestone
همچنین شناخته شده به عنوان: کربنات کلسیم
دولومیت
Dolomite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ دولومیتی
کوارتزیت
Quartzite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ سیلیسی
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- کربناتها
- گروه
- سنگ دگرگونی
- سیستم بلوری
- تریگونال (برای کانیهای اصلی کلسیت و دولومیت)
- فرمول شیمیایی
- CaCO3 (برای مرمر کلسیتیک) یا CaMg(CO3)2 (برای مرمر دولومیتی)
- ترکیب
- عمدتاً کلسیت یا دولومیت، با ناخالصیهای مختلف مانند کوارتز، میکا، گرافیت، پیریت، اکسیدهای آهن و کانیهای رسی.
کشف بیشتر درباره مرمر
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.