عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
جیدیت (NaAlSi2O6) یک کانی پیروکسن سدیم-آلومینیوم است که به دلیل زیبایی و چقرمگی بالا، به عنوان یکی از دو نوع اصلی یشم (نوع دیگر نفریت) شناخته میشود. این کانی در شرایط دگرگونی فشار بالا و دمای پایین تشکیل میشود و معمولاً در سنگهای دگرگونی مانند گلوکوفان شیست و اکلوژیت یافت میشود. جیدیت دارای ساختار بلوری تکشیب (مونوسیلینیک) است و اغلب به صورت تودهای، دانهای یا فیبری یافت میشود. رنگ آن بسیار متنوع است و میتواند شامل سبز (از سبز روشن تا سبز تیره زمردی)، سفید، بنفش، آبی، قهوهای، قرمز و سیاه باشد. نوع سبز زمردی آن که به 'جید امپریال' معروف است، از باارزشترین سنگهای قیمتی جهان محسوب میشود. جیدیت به دلیل چقرمگی استثنایی خود، مقاومت بالایی در برابر شکستگی دارد که آن را برای حکاکی و ساخت جواهرات بسیار مناسب میسازد. این کانی فاقد هرگونه خطر ایمنی خاصی است و حاوی مواد سمی یا رادیواکتیو نیست.
نحوه شناسایی
- رنگ
- رنگ جیدیت بسیار متنوع است و میتواند شامل سبز (از سبز روشن تا سبز تیره زمردی)، سفید، بنفش، آبی، قهوهای، قرمز و سیاه باشد. نوع سبز زمردی آن که به 'جید امپریال' معروف است، از باارزشترین سنگهای قیمتی جهان محسوب میشود.
- جلا
- جلای جیدیت معمولاً شیشهای تا مرواریدی است، اما در نمونههای تودهای و متراکم میتواند مومی یا چرب به نظر برسد.
- بافت
- بافت جیدیت معمولاً دانهای، فیبری یا تودهای است. در مقطع نازک، بلورهای ریز و درهمتنیده آن قابل مشاهده است که به چقرمگی بالای آن کمک میکند.
- شکل بلور
- جیدیت به ندرت به صورت بلورهای منفرد و خوششکل یافت میشود. معمولاً به صورت تودههای متراکم، دانهای یا فیبری با بلورهای ریز و درهمتنیده دیده میشود. بلورهای منفرد آن منشوری کوتاه با مقطع چهارگوش هستند.
- رخ
- جیدیت دارای رخ خوب در دو جهت با زاویه تقریباً 87 و 93 درجه است که مشخصه گروه پیروکسنهاست. با این حال، به دلیل ساختار ریزبلوری و درهمتنیده، رخ در نمونههای تودهای به ندرت مشاهده میشود و شکستگی نامنظم یا صدفی غالب است.
- محیط زمینشناسی
- جیدیت در سنگهای دگرگونی فشار بالا و دمای پایین، به ویژه در مناطق فرورانش، یافت میشود. این کانی در سنگهایی مانند گلوکوفان شیست، اکلوژیت و سرپانتینیتهای دگرگون شده تشکیل میشود. همچنین میتواند در رگههای هیدروترمال مرتبط با این محیطها یافت شود.
حقایق کلیدی
- سختی: 6.5 تا 7 در مقیاس موس
- وزن مخصوص: 3.30 تا 3.38
- سیستم بلوری: تکشیب (Monoclinic)
- رنگ: سبز، سفید، بنفش، آبی، قهوهای، قرمز، سیاه
- جلا: شیشهای تا مومی یا چرب
- شفافیت: شفاف تا مات
- شکستگی: نامنظم تا صدفی
- رخ: خوب در دو جهت (87 و 93 درجه)، اما به ندرت در نمونههای تودهای مشاهده میشود.
- ترکیب: سدیم آلومینیوم سیلیکات (NaAlSi2O6)
بررسی سریع
- رنگ: سبز (شایعترین)، سفید، بنفش، آبی، قهوهای، قرمز، سیاه
- جلا: شیشهای تا مومی یا چرب
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، دانهای، فیبری، به ندرت بلورهای منشوری کوتاه
- نوع رخ: منشوری (Prismatic) در دو جهت با زاویه تقریباً 87 و 93 درجه
- نوع شکستگی: نامنظم تا صدفی (Conchoidal)
- چقرمگی: بسیار چقرمه (Tough)
- نوع جلا: شیشهای (Vitreous) تا مومی (Waxy) یا چرب (Greasy)
نحوه تشکیل
جیدیت یک پیروکسن سدیم-آلومینیوم است که در شرایط دگرگونی فشار بالا و دمای پایین تشکیل میشود. این شرایط معمولاً در مناطق فرورانش، جایی که پوسته اقیانوسی به زیر پوسته قارهای یا اقیانوسی دیگر رانده میشود، رخ میدهد. در این محیطها، سنگهای بازالتی و گابرویی تحت فشار بیش از 10 کیلوبار و دمای کمتر از 400 درجه سانتیگراد قرار میگیرند. این فرآیند منجر به تشکیل سنگهایی مانند گلوکوفان شیست و اکلوژیت میشود که جیدیت میتواند جزء اصلی آنها باشد. جیدیت همچنین میتواند در رگههای هیدروترمال مرتبط با این مناطق یافت شود.
کاربرد
جیدیت به دلیل سختی، چقرمگی و زیباییاش، عمدتاً به عنوان سنگ قیمتی و زینتی مورد استفاده قرار میگیرد. از آن برای ساخت جواهرات، مجسمهها، اشیاء هنری و ابزارهای سنتی استفاده میشود. جیدیت سبز زمردی، به ویژه نوع 'جید امپریال'، بسیار ارزشمند است. همچنین در برخی فرهنگها دارای اهمیت مذهبی و آیینی است.
توزیع سنی
جیدیت در سنگهای دگرگونی با فشار بالا و دمای پایین یافت میشود که معمولاً با مناطق فرورانش و کوهزایی مرتبط هستند. بنابراین، سن آن به رویدادهای تکتونیکی خاص در هر منطقه بستگی دارد و میتواند از پالئوزوئیک تا سنوزوئیک متغیر باشد.
کجا پیدا کنیم
میانمار (برمه)
مهمترین و باکیفیتترین ذخایر جیدیت جهان، به ویژه 'جید امپریال'، در میانمار (به ویژه در منطقه کاچین) یافت میشود. این ذخایر در سنگهای دگرگونی مرتبط با مناطق فرورانش تشکیل شدهاند.
گواتمالا
ذخایر قابل توجهی از جیدیت در گواتمالا، به ویژه در دره رودخانه موتاگوا، کشف شده است. این جیدیتها نیز در محیطهای دگرگونی فشار بالا یافت میشوند و دارای تنوع رنگی خوبی هستند.
ژاپن
جیدیت در مناطق مختلفی از ژاپن، از جمله دره ایتویگاوا، یافت میشود. این ذخایر نیز با سنگهای دگرگونی فشار بالا مرتبط هستند.
روسیه
ذخایری از جیدیت در کوههای سایان غربی و قطب شمال روسیه کشف شده است.
ایالات متحده آمریکا
مقادیر کمی از جیدیت در کالیفرنیا، به ویژه در مناطق مرتبط با سنگهای سرپانتینیتی، یافت شده است.
نکات پیدا کردن
شناسایی محیط زمینشناسی
به دنبال مناطق با سنگهای دگرگونی فشار بالا و دمای پایین باشید، به ویژه مناطقی که گلوکوفان شیست، اکلوژیت یا سرپانتینیتهای دگرگون شده وجود دارند. این محیطها نشاندهنده پتانسیل وجود جیدیت هستند.
بررسی چگالی
جیدیت دارای چگالی نسبی بالایی (حدود 3.30 تا 3.38) است. یک قطعه جیدیت واقعی در مقایسه با اندازه خود، سنگینتر از بسیاری از کانیهای مشابه به نظر میرسد. این ویژگی میتواند به تمایز آن از نفریت (چگالی کمتر) و سرپانتین (چگالی بسیار کمتر) کمک کند.
بررسی سختی و چقرمگی
جیدیت دارای سختی 6.5 تا 7 در مقیاس موس است، اما چقرمگی آن به دلیل ساختار ریزبلوری درهمتنیده بسیار بالاست. این بدان معناست که به راحتی نمیشکند یا خرد نمیشود. سعی کنید با یک چاقو یا ابزار فلزی روی آن خط بیندازید؛ جیدیت نباید به راحتی خراشیده شود.
مشاهده بافت و جلا
جیدیت اغلب دارای بافت دانهای یا فیبری متراکم است. جلای آن میتواند شیشهای تا مومی یا چرب باشد. به دنبال این ویژگیها باشید.
آزمایش با فیلتر چلسی (برای جیدیت سبز)
جیدیت سبز رنگ، به ویژه نوع 'جید امپریال' که رنگ خود را از کروم میگیرد، ممکن است در زیر فیلتر چلسی به رنگ قرمز یا صورتی مایل به قرمز دیده شود. این آزمایش میتواند به تمایز آن از سایر سنگهای سبز کمک کند، اما قطعی نیست و همه جیدیتهای سبز این واکنش را نشان نمیدهند.
سنگهای مشابه
نفریت
Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2
همچنین شناخته شده به عنوان: یشم نفریت
سرپانتین
Mg3Si2O5(OH)4
همچنین شناخته شده به عنوان: یشم تقلبی
هیدروگروسولار
Ca3Al2(SiO4)3-x(OH)4x
همچنین شناخته شده به عنوان: گروسولار یشمی
کوارتز آونتورین
SiO2
همچنین شناخته شده به عنوان: آونتورین
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- سیلیکات
- گروه
- پیروکسن
- سیستم بلوری
- تکشیب (Monoclinic)
- فرمول شیمیایی
- NaAlSi2O6
- ترکیب
- سدیم آلومینیوم سیلیکات
کشف بیشتر درباره جیدیت
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.