عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
پومیس یک سنگ آذرین بیرونی (آتشفشانی) بسیار متخلخل و سبک است که از سرد شدن سریع گدازههای غنی از گاز تشکیل میشود. رنگ آن معمولاً سفید، خاکستری روشن، زرد کمرنگ یا قهوهای روشن است. بافت آن شیشهای و اسفنجی شکل است و دارای حبابهای گازی فراوان و به هم پیوسته است که به آن چگالی بسیار پایینی میدهد، به طوری که اغلب روی آب شناور میماند. ترکیب شیمیایی آن عمدتاً سیلیسی (SiO2) است و میتواند حاوی مقادیر کمی از آلومینیوم، آهن، منیزیم، کلسیم، سدیم و پتاسیم باشد.
نحوه شناسایی
- رنگ
- معمولاً سفید، خاکستری روشن، زرد کمرنگ، یا قهوهای روشن. رنگهای تیرهتر کمتر رایج هستند.
- جلا
- کدر تا شیشهای (vitreous) به دلیل بافت شیشهای ماتریس.
- بافت
- بسیار متخلخل و اسفنجی شکل با حبابهای گازی فراوان و به هم پیوسته. بافت شیشهای (glassy) یا میکرولیتیک (microlitic).
- شکل بلور
- فاقد شکل بلوری مشخص؛ عمدتاً آمورف (شیشهای) است. ممکن است حاوی بلورهای ریز (فنوکریستها) از کوارتز، فلدسپات یا بیوتیت باشد اما اینها بخش کوچکی از سنگ را تشکیل میدهند.
- رخ
- فاقد کلیواژ (رخ) مشخص به دلیل ماهیت شیشهای و آمورف.
- محیط زمینشناسی
- مناطق آتشفشانی فعال، به ویژه در نزدیکی آتشفشانهایی که فورانهای انفجاری با گدازههای اسیدی (ریولیتی تا آندزیتی) دارند. در جریانهای گدازه، گنبدهای گدازه، و رسوبات خاکستر آتشفشانی یافت میشود.
حقایق کلیدی
- سختی: 5.5 تا 6 در مقیاس موس (به دلیل ماهیت شیشهای، اما به دلیل تخلخل بالا، به راحتی خرد میشود)
- وزن مخصوص: 0.5 تا 0.9 (بسیار سبک، اغلب کمتر از 1، به همین دلیل روی آب شناور میماند)
- سیستم بلوری: آمورف (فاقد ساختار بلوری منظم)
- رنگ: سفید، خاکستری روشن، زرد کمرنگ، قهوهای روشن
- جلا: کدر تا شیشهای
- شفافیت: کدر
- شکستگی: صدفی (conchoidal) در مقیاس میکروسکوپی، اما به دلیل تخلخل بالا، به صورت نامنظم و خشن میشکند.
- رخ: فاقد کلیواژ
- ترکیب: عمدتاً سیلیس (SiO2) با مقادیر متغیر از Al2O3، Fe2O3، MgO، CaO، Na2O، K2O. ترکیب کلی مشابه ریولیت یا آندزیت است.
بررسی سریع
- رنگ: سفید، خاکستری روشن، زرد کمرنگ، قهوهای روشن
- جلا: کدر تا شیشهای
- رنگ خاکه: سفید (به دلیل ماهیت شیشهای و عدم وجود بلورهای رنگی)
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: آمورف، اسفنجی، متخلخل
- نوع رخ: فاقد کلیواژ
- نوع شکستگی: نامنظم تا صدفی (در مقیاس میکروسکوپی)
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: کدر تا شیشهای
نحوه تشکیل
پومیس سنگی آذرین بیرونی است که از سرد شدن سریع گدازههای آتشفشانی با ترکیب اسیدی (ریولیتی تا آندزیتی) و غنی از گاز تشکیل میشود. در هنگام فورانهای انفجاری، گدازه به سرعت سرد شده و گازهای محبوس در آن به صورت حبابهای فراوان از آن خارج میشوند. این فرآیند باعث ایجاد ساختار متخلخل و اسفنجی شکل پومیس میشود. چگالی پایین آن به دلیل وجود این حبابهای گازی است که اغلب باعث میشود پومیس روی آب شناور بماند.
کاربرد
پومیس کاربردهای صنعتی و خانگی فراوانی دارد. در صنعت ساختمان به عنوان سبکدانه در بتن و بلوکهای سبک، عایق حرارتی و صوتی، و پرکننده در آسفالت استفاده میشود. در کشاورزی برای بهبود زهکشی و هوادهی خاک، و به عنوان بستر کشت هیدروپونیک کاربرد دارد. در صنایع آرایشی و بهداشتی به عنوان ساینده در سنگ پا، اسکرابهای پوستی و خمیردندانها استفاده میشود. همچنین در فیلتراسیون آب، پولیشکاری، و به عنوان ساینده در تولید جین سنگشور (stone-washed jeans) نیز به کار میرود.
توزیع سنی
از دوران سنوزوئیک تا حال حاضر، به ویژه در مناطق آتشفشانی فعال.
کجا پیدا کنیم
ایتالیا
جزایر لیپاری (Lipari Islands)، به ویژه جزیره لیپاری، یکی از بزرگترین منابع پومیس در جهان است. همچنین در مناطق آتشفشانی دیگر ایتالیا.
ترکیه
ترکیه دارای ذخایر عظیم پومیس است، به ویژه در مناطق مرکزی آناتولی.
ایالات متحده آمریکا
ایالتهای اورگان، کالیفرنیا، آیداهو، آریزونا و نیومکزیکو دارای ذخایر قابل توجهی از پومیس هستند.
یونان
جزیره سانتورینی (Santorini) و سایر جزایر آتشفشانی یونان.
ایران
در ایران، ذخایر پومیس در مناطق آتشفشانی مانند سبلان، سهند، دماوند و تفتان یافت میشود و به عنوان پوکه معدنی شناخته میشود.
نکات پیدا کردن
جستجو در مناطق آتشفشانی
پومیس عمدتاً در مناطق با فعالیتهای آتشفشانی اخیر یا گذشته یافت میشود. به دنبال رسوبات خاکستر آتشفشانی، جریانهای گدازه قدیمی و مناطق اطراف دهانههای آتشفشانی باشید.
شناور بودن روی آب
یکی از ویژگیهای بارز پومیس، چگالی بسیار پایین آن است که باعث میشود روی آب شناور بماند. این یک راه آسان برای تشخیص آن از سایر سنگها است.
بافت متخلخل
پومیس دارای بافتی بسیار متخلخل و اسفنجی است. این ویژگی را میتوان با مشاهده دقیق سطح سنگ تشخیص داد.
رنگ روشن
اغلب پومیسها رنگهای روشن (سفید، خاکستری روشن، زرد) دارند، اگرچه نمونههای تیرهتر نیز وجود دارند.
سنگهای مشابه
اسکوریا
Scoria
همچنین شناخته شده به عنوان: پوکه سیاه
ابسیدین
Obsidian
همچنین شناخته شده به عنوان: شیشه آتشفشانی
توف
Tuff
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ توف
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- سنگ آذرین بیرونی (آتشفشانی)
- گروه
- سنگهای آتشفشانی شیشهای
- سیستم بلوری
- آمورف
- فرمول شیمیایی
- ترکیب شیمیایی متغیر، عمدتاً SiO2 (حدود 60-75%) با Al2O3 و سایر اکسیدها.
- ترکیب
- عمدتاً شیشه آتشفشانی (ولکانیک گلس) با ترکیب ریولیتی تا آندزیتی.
کشف بیشتر درباره پومیس
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.