عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
پیریت یک کانی سولفیدی رایج است که به دلیل رنگ زرد برنجی و درخشش فلزی خود، اغلب با طلا اشتباه گرفته میشود، از این رو به آن 'طلای ابلهان' میگویند. این کانی دارای فرمول شیمیایی FeS2 است و در سیستم بلوری مکعبی متبلور میشود. پیریت در بسیاری از محیطهای زمینشناسی یافت میشود و از نظر اقتصادی و زمینشناسی اهمیت دارد.
نحوه شناسایی
- رنگ
- زرد برنجی روشن تا زرد طلایی. گاهی اوقات با لکههای قهوهای یا سیاه ناشی از هوازدگی.
- جلا
- فلزی درخشان.
- بافت
- معمولاً دانهای، تودهای یا به صورت بلورهای مجزا.
- شکل بلور
- اغلب به صورت بلورهای مکعبی، هشتوجهی (اکتاهدرال) یا دوازدهوجهی پنجضلعی (پنتادودکاهدرال) با سطوح مخطط (استریا) دیده میشود. بلورهای پیروهدرال نیز رایج هستند.
- رخ
- شکستگی ناقص تا نامشخص در {001} و {110}.
- محیط زمینشناسی
- در رگههای گرمابی، سنگهای رسوبی (به ویژه شیلهای سیاه و زغال سنگ)، سنگهای دگرگونی (مانند شیست و گنیس)، و سنگهای آذرین (به عنوان کانی فرعی) یافت میشود. همچنین در محیطهای رسوبی با اکسیژن کم و در حضور مواد آلی.
حقایق کلیدی
- سختی: 6 تا 6.5 در مقیاس موس
- وزن مخصوص: 4.95 تا 5.03 گرم بر سانتیمتر مکعب
- سیستم بلوری: مکعبی (ایزومتریک)
- رنگ: زرد برنجی روشن، زرد طلایی
- جلا: فلزی
- شفافیت: کدر
- شکستگی: صدفی تا نامنظم
- رخ: ناقص تا نامشخص در {001} و {110}
- ترکیب: سولفید آهن (FeS2)
بررسی سریع
- رنگ: زرد برنجی
- جلا: فلزی
- رنگ خاکه: سبز مایل به سیاه تا قهوهای مایل به سیاه
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: مکعبی، هشتوجهی، دوازدهوجهی پنجضلعی (پیروهدرال)، تودهای، دانهای، شعاعی، استالاکتیتی
- نوع رخ: ناقص تا نامشخص
- نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: فلزی
نحوه تشکیل
پیریت در طیف وسیعی از محیطهای زمینشناسی تشکیل میشود، از جمله رگههای گرمابی، سنگهای رسوبی، سنگهای دگرگونی و سنگهای آذرین. در محیطهای کاهنده و در حضور گوگرد و آهن تشکیل میگردد. میتواند به صورت اولیه (همراه با تشکیل سنگ) یا ثانویه (در اثر تغییرات بعدی) شکل بگیرد.
کاربرد
پیریت منبع اصلی تولید اسید سولفوریک است. همچنین به عنوان سنگ معدن آهن در گذشته استفاده میشد، اما به دلیل محتوای گوگرد بالا که باعث شکنندگی آهن میشود، امروزه کمتر مورد استفاده قرار میگیرد. در صنعت جواهرسازی گاهی به عنوان سنگ تزئینی استفاده میشود. در گذشته برای تولید جرقههای آتشزا در تفنگهای فتیلهای نیز کاربرد داشته است.
توزیع سنی
در تمام دورانهای زمینشناسی یافت میشود، از پرکامبرین تا دوران حاضر.
کجا پیدا کنیم
اسپانیا
معادن ریو تینتو (Rio Tinto) به دلیل ذخایر عظیم پیریت و تاریخچه طولانی استخراج آن مشهور هستند.
پرو
معادن متعددی در پرو، از جمله معادن هوانکاوِلیکا (Huancavelica)، پیریت با کیفیت بالا تولید میکنند.
ایتالیا
منطقه البا (Elba) به دلیل بلورهای زیبای پیریت مکعبی شکل شناخته شده است.
ایالات متحده آمریکا
در ایالتهای کلرادو، یوتا، و مونتانا در رگههای گرمابی و ذخایر مس-مولیبدن یافت میشود.
کانادا
در سپر کانادا و در ذخایر سولفید تودهای (VMS) رایج است.
ایران
در بسیاری از ذخایر مس پورفیری و رگههای گرمابی، به ویژه در مناطق کرمان، آذربایجان و سمنان یافت میشود.
نکات پیدا کردن
جستجو در محیطهای مناسب
پیریت را در رگههای کوارتز، شیلهای سیاه، زغال سنگ، و در کنار سایر کانیهای سولفیدی در ذخایر فلزی جستجو کنید.
تشخیص از طلا
پیریت شکننده است و با چکش میشکند، در حالی که طلا چکشخوار است. پیریت روی صفحه چینی رگه سبز مایل به سیاه میدهد، در حالی که طلا رگه زرد طلایی دارد. پیریت سختتر از طلا است (سختی 6 تا 6.5 در مقابل 2.5 تا 3 برای طلا).
تشخیص از مارکاسیت
مارکاسیت (پلیمورف پیریت) دارای سیستم بلوری اورتورومبیک است و اغلب به صورت بلورهای تیغهای یا خوشهای با شکلهای مشخص (مانند 'تاج خروس') یافت میشود. پیریت مکعبی است. مارکاسیت ناپایدارتر است و سریعتر هوازده میشود.
احتیاط در جمعآوری
پیریت میتواند در محیطهای مرطوب اکسید شده و اسید سولفوریک تولید کند که میتواند به سایر کانیها و نمونهها آسیب برساند. نمونههای پیریت را در محیط خشک نگهداری کنید.
سنگهای مشابه
کالکوپیریت
Chalcopyrite (CuFeS2)
همچنین شناخته شده به عنوان: مس زرد
مارکاسیت
Marcasite (FeS2)
همچنین شناخته شده به عنوان: پیریت سفید آهن
طلا
Gold (Au)
همچنین شناخته شده به عنوان: طلای خالص
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- سولفیدها
- گروه
- گروه پیریت
- سیستم بلوری
- مکعبی (ایزومتریک)
- فرمول شیمیایی
- FeS2
- ترکیب
- آهن (Fe) 46.55%، گوگرد (S) 53.45%
کشف بیشتر درباره پیریت
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.