عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
کوارتزیت آهندار یک سنگ دگرگونی سخت و متراکم است که عمدتاً از کوارتز (SiO2) تشکیل شده است. ویژگی بارز آن، رنگهای قرمز، قهوهای، نارنجی یا زرد است که ناشی از وجود اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن میباشد. این سنگ دارای بافت گرانوبلاستیک (دانهدار) است که در آن دانههای کوارتز به هم پیوستهاند و شکستگی آن معمولاً از میان دانهها عبور میکند، نه در امتداد مرز دانهها. این ویژگی آن را از ماسهسنگ متمایز میکند. سختی بالا و مقاومت شیمیایی آن باعث میشود که در برابر هوازدگی بسیار مقاوم باشد.
نحوه شناسایی
- رنگ
- قرمز، قهوهای، نارنجی، زرد، یا ترکیبی از این رنگها به دلیل وجود اکسیدهای آهن. ممکن است رگههای سفید یا خاکستری کوارتز خالص نیز دیده شود.
- جلا
- شیشهای تا چرب در سطح شکستگی تازه.
- بافت
- گرانوبلاستیک (دانهدار)، با دانههای کوارتز به هم پیوسته و متراکم. بافت ممکن است از ریزدانه تا درشتدانه متغیر باشد. سطح آن معمولاً زبر است.
- شکل بلور
- دانههای کوارتز معمولاً آنهدرال (بدون شکل بلوری مشخص) هستند و به صورت موزاییکی به هم پیوستهاند. در برخی موارد، بلورهای کوچک کوارتز ممکن است در حفرهها دیده شوند.
- رخ
- عدم وجود کلیواژ واقعی. شکستگی آن معمولاً صدفی یا نامنظم است و از میان دانههای کوارتز عبور میکند.
- محیط زمینشناسی
- مناطق دگرگونی منطقهای (Regional Metamorphism) که ماسهسنگهای کوارتزی تحت فشار و دمای بالا قرار گرفتهاند. همچنین در مناطق دگرگونی تماسی (Contact Metamorphism) در نزدیکی تودههای نفوذی نیز یافت میشود. اغلب در کمربندهای کوهزایی و سپرهای قارهای قدیمی دیده میشود.
حقایق کلیدی
- سختی: 7 در مقیاس موس (به دلیل کوارتز)
- وزن مخصوص: 2.65 - 2.70 گرم بر سانتیمتر مکعب
- سیستم بلوری: تریگونال (برای کوارتز)
- رنگ: قرمز، قهوهای، نارنجی، زرد (ناشی از اکسیدهای آهن)؛ ممکن است رگههای سفید یا خاکستری نیز داشته باشد.
- جلا: شیشهای تا چرب
- شفافیت: کدر تا نیمهشفاف در لبههای نازک
- شکستگی: صدفی تا نامنظم
- رخ: عدم وجود کلیواژ واقعی
- ترکیب: عمدتاً SiO2 (کوارتز) با مقادیر متغیر اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن (مانند Fe2O3، FeO(OH))
بررسی سریع
- رنگ: قرمز، قهوهای، نارنجی، زرد
- جلا: شیشهای تا چرب
- رنگ خاکه: سفید (برای کوارتز)؛ ممکن است به دلیل ناخالصیهای آهن، رگههای قهوهای مایل به قرمز یا زرد داشته باشد.
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: دانههای آنهدرال کوارتز به هم پیوسته، بافت گرانوبلاستیک.
- نوع رخ: ندارد (شکستگی صدفی تا نامنظم).
- نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم.
- چقرمگی: شکننده.
- نوع جلا: شیشهای تا چرب.
نحوه تشکیل
کوارتزیت آهندار از دگرگونی ماسهسنگهای غنی از کوارتز تشکیل میشود. در طی فرآیند دگرگونی، دانههای کوارتز در ماسهسنگ تحت فشار و دمای بالا بازبلورینگی کرده و به هم جوش میخورند و ساختاری متراکم و مقاوم ایجاد میکنند. رنگآمیزی آهن معمولاً ناشی از وجود کانیهای آهندار (مانند هماتیت، لیمونیت، گوتیت) در ماسهسنگ اولیه یا نفوذ سیالات غنی از آهن پس از دگرگونی است. این کانیهای آهندار به صورت پوششهای نازک روی دانههای کوارتز یا به صورت پراکنده در ماتریس سنگ وجود دارند.
کاربرد
به دلیل سختی بالا، مقاومت در برابر هوازدگی و ظاهر جذاب (به ویژه انواع رنگی)، کوارتزیت آهندار در ساخت و ساز (سنگ نما، کفپوش، سنگفرش)، سنگریزه برای جادهها، و در برخی موارد به عنوان سنگ تزئینی و مجسمهسازی استفاده میشود. رنگهای گرم و طبیعی آن، آن را برای کاربردهای معماری محبوب کرده است.
توزیع سنی
در تمام دورانهای زمینشناسی که ماسهسنگها تحت دگرگونی قرار گرفتهاند، یافت میشود، از پرکامبرین تا سنوزوئیک.
کجا پیدا کنیم
ایالات متحده آمریکا
آپالاشیا، کوههای راکی، منطقه دریاچههای بزرگ (به ویژه ویسکانسین و میشیگان).
کانادا
سپر کانادا، به ویژه در انتاریو و کبک.
برزیل
ایالت میناس گرایس و سایر مناطق سپر برزیل.
استرالیا
غرب استرالیا و مناطق سپر استرالیا.
هند
در مناطق مختلف سپر دکن.
آفریقای جنوبی
در کراتونهای قدیمی مانند کراتون کاپوال.
ایران
در برخی از مناطق دگرگونی زاگرس و البرز، و همچنین در سپر ایران مرکزی.
نکات پیدا کردن
جستجو در مناطق دگرگونی
کوارتزیت آهندار را در مناطقی که سنگهای رسوبی قدیمی (به ویژه ماسهسنگها) تحت دگرگونی قرار گرفتهاند، جستجو کنید. این مناطق اغلب با کوهستانها و تپههای قدیمی مرتبط هستند.
بررسی رنگ و سختی
به دنبال سنگهای سخت با رنگهای قرمز، قهوهای یا زرد باشید. سعی کنید با یک چاقو یا ابزار فلزی روی آن خط بیندازید؛ کوارتزیت به راحتی خراشیده نمیشود (سختی 7 در مقیاس موس).
تست شکستگی
یک قطعه کوچک را بشکنید و به سطح شکستگی نگاه کنید. اگر شکستگی از میان دانههای کوارتز عبور کند و سطح آن شیشهای یا چرب باشد، احتمالاً کوارتزیت است. ماسهسنگ معمولاً در امتداد مرز دانهها میشکند.
محیطهای رودخانهای و یخچالی
به دلیل مقاومت بالا در برابر هوازدگی، قطعات کوارتزیت آهندار اغلب در رسوبات رودخانهای و یخچالی به عنوان قلوهسنگ یا شن یافت میشوند.
سنگهای مشابه
ماسه سنگ
Sandstone
همچنین شناخته شده به عنوان: سنداستون
چرت
Chert
همچنین شناخته شده به عنوان: فلینت
مرمریت
Marble
همچنین شناخته شده به عنوان: مرمر
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- سیلیکات (برای کوارتز)
- گروه
- سنگ دگرگونی
- سیستم بلوری
- تریگونال (برای کوارتز)
- فرمول شیمیایی
- SiO2 (با ناخالصیهای Fe)
- ترکیب
- دیاکسید سیلیسیم (کوارتز) با اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن.
کشف بیشتر درباره کوارتزیت آهندار
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.