عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
کوارتزیت آهندار سنگی دگرگونی است که عمدتاً از کوارتز (SiO2) تشکیل شده و دارای لکهها یا رگههایی از اکسیدهای آهن است که به آن رنگهای قرمز، نارنجی، زرد یا قهوهای میبخشد. این سنگ بسیار سخت و مقاوم است و از دگرگونی ماسهسنگهای غنی از کوارتز حاصل میشود. دانههای کوارتز در آن به هم جوش خوردهاند و شکستگی از میان دانهها عبور میکند نه در امتداد مرز دانهها. وجود اکسیدهای آهن، که معمولاً پس از دگرگونی و در اثر فرآیندهای هوازدگی یا نفوذ سیالات ایجاد میشوند، ویژگی بارز این نوع کوارتزیت است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- قرمز، نارنجی، زرد، قهوهای، یا ترکیبی از این رنگها با زمینهای سفید، خاکستری یا صورتی کمرنگ. رنگها ناشی از اکسیدهای آهن (هماتیت، لیمونیت، گوتیت) هستند.
- جلا
- شیشهای تا چرب در سطح شکستگی تازه، مات تا خاکی در نواحی غنی از اکسید آهن.
- بافت
- گرانوبلاستیک (دانهدانه)، متراکم، دانههای کوارتز به هم جوش خوردهاند. ممکن است بافتهای باقیمانده از ماسهسنگ اولیه مانند لایهبندی یا ساختارهای رسوبی دیگر به صورت محو دیده شود.
- شکل بلور
- دانههای کوارتز معمولاً آنهدرال (بدون شکل بلوری مشخص) و به هم پیوسته هستند. بلورهای ریز اکسید آهن ممکن است به صورت پراکنده یا تودهای دیده شوند.
- رخ
- ندارد (شکستگی صدفی یا نامنظم).
- محیط زمینشناسی
- در مناطق دگرگونی منطقهای (Regional Metamorphism) که ماسهسنگهای غنی از کوارتز تحت فشار و دمای بالا قرار گرفتهاند، یافت میشود. همچنین در مناطق دگرگونی تماسی (Contact Metamorphism) در نزدیکی تودههای نفوذی. لکههای آهن معمولاً در محیطهای سطحی یا نزدیک به سطح زمین که شرایط اکسیداسیون فراهم است، تشکیل میشوند.
حقایق کلیدی
- سختی: 7 در مقیاس موس (برای کوارتز)، اکسیدهای آهن ممکن است کمی نرمتر باشند اما سختی کلی سنگ بالا است.
- وزن مخصوص: 2.65 - 2.70 (برای کوارتزیت خالص)، ممکن است به دلیل وجود اکسیدهای آهن کمی بالاتر باشد (تا 2.8).
- سیستم بلوری: تریگونال (برای کوارتز)، اما در کوارتزیت به صورت دانههای آنهدرال و به هم پیوسته دیده میشود.
- رنگ: سفید، خاکستری، صورتی، قرمز، نارنجی، زرد، قهوهای (بسته به نوع و میزان اکسید آهن).
- جلا: شیشهای تا چرب.
- شفافیت: کدر تا نیمهشفاف در دانههای کوارتز، کدر در نواحی آهندار.
- شکستگی: صدفی تا نامنظم.
- رخ: ندارد.
- ترکیب: عمدتاً SiO2 (کوارتز) با مقادیر کمی اکسیدهای آهن (Fe2O3 هماتیت، FeO(OH) لیمونیت/گوتیت) و سایر کانیهای فرعی.
بررسی سریع
- رنگ: قرمز، نارنجی، زرد، قهوهای (ناشی از اکسید آهن)
- جلا: شیشهای تا چرب
- رنگ خاکه: سفید (برای کوارتز)، قرمز مایل به قهوهای (برای هماتیت)، زرد مایل به قهوهای (برای لیمونیت/گوتیت) در صورت وجود مقادیر زیاد اکسید آهن
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: گرانولار (دانهدانه)، دانههای کوارتز به هم جوش خوردهاند.
- نوع رخ: فاقد کلیواژ مشخص.
- نوع شکستگی: صدفی تا نامنظم.
- چقرمگی: شکننده (Brittle).
- نوع جلا: شیشهای (Vitreous) تا چرب (Greasy).
نحوه تشکیل
کوارتزیت آهندار از دگرگونی ماسهسنگهای غنی از کوارتز که حاوی مقادیر کمی کانیهای آهندار (مانند پیریت، مگنتیت) یا سیمان آهندار (مانند هماتیت، لیمونیت) بودهاند، تشکیل میشود. در طی فرآیند دگرگونی، دانههای کوارتز تحت فشار و دمای بالا بازبلورینگی کرده و به هم جوش میخورند و ساختاری متراکم و مقاوم ایجاد میکنند. لکههای آهن معمولاً پس از دگرگونی و در اثر هوازدگی و اکسیداسیون کانیهای آهندار موجود در سنگ یا نفوذ سیالات حاوی آهن به داخل ترکها و فضاهای بیندانهای ایجاد میشوند. این اکسیداسیون منجر به تشکیل هماتیت (قرمز تا قهوهای مایل به قرمز) و لیمونیت/گوتیت (زرد تا قهوهای) میشود که رنگ مشخصه را به سنگ میبخشد.
کاربرد
به دلیل سختی بالا، مقاومت در برابر هوازدگی و زیبایی رنگی، در صنعت ساختمانسازی (سنگ نما، کفپوش، سنگفرش)، ساخت مصالح جادهسازی، تولید شن و ماسه با کیفیت بالا، و در برخی موارد به عنوان سنگ تزئینی و مجسمهسازی استفاده میشود. رنگهای جذاب آن میتواند در طراحیهای معماری خاص مورد توجه قرار گیرد.
توزیع سنی
از پرکامبرین تا سنوزوئیک، بسته به سن سنگ مادر ماسهسنگ
کجا پیدا کنیم
ایالات متحده آمریکا
در مناطق مختلفی از جمله آپالاشیا، کوههای راکی، و سپر کانادا (بخش آمریکایی) یافت میشود.
کانادا
در سپر کانادا، به ویژه در مناطق غنی از سنگهای پرکامبرین.
برزیل
در سپر برزیل و مناطق معدنی آهن.
استرالیا
در مناطق غنی از سنگهای دگرگونی و رسوبی قدیمی.
هند
در سپر دکن و مناطق کوهستانی.
ایران
در برخی مناطق کوهستانی و دگرگونی، به ویژه در زون سنندج-سیرجان و البرز، که ماسهسنگهای قدیمی وجود دارند، میتوان کوارتزیتهای آهندار را یافت. به عنوان مثال، در برخی مناطق استانهای یزد، کرمان و خراسان.
نکات پیدا کردن
جستجو در مناطق دگرگونی
به دنبال مناطقی باشید که سنگهای رسوبی قدیمی (به ویژه ماسهسنگها) تحت دگرگونی قرار گرفتهاند. نقشههای زمینشناسی میتوانند در شناسایی این مناطق کمک کنند.
بررسی رنگ و سختی
کوارتزیت آهندار معمولاً رنگهای گرم (قرمز، نارنجی، قهوهای) دارد و بسیار سخت است (خط انداختن روی شیشه).
شکستگی از میان دانهها
یکی از ویژگیهای کلیدی کوارتزیت، شکستگی از میان دانههای کوارتز است، نه در امتداد مرز دانهها، که نشاندهنده جوشخوردگی کامل دانههاست.
بررسی هوازدگی
در مناطق هوازده، لکههای آهن ممکن است بیشتر نمایان باشند.
سنگهای مشابه
ماسه سنگ آهندار
Ferruginous Sandstone
همچنین شناخته شده به عنوان: ماسه سنگ قرمز
چرت آهندار
Ferruginous Chert
همچنین شناخته شده به عنوان: چرت قرمز
جاسپر
Jasper
همچنین شناخته شده به عنوان: کوارتز میکروکریستالین
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- سیلیکات (برای کوارتز)، اکسید (برای کانیهای آهندار)
- گروه
- تکتوسیلیکات (برای کوارتز)
- سیستم بلوری
- تریگونال (برای کوارتز)
- فرمول شیمیایی
- SiO2 (کوارتز) + Fe2O3 (هماتیت) و/یا FeO(OH) (لیمونیت/گوتیت)
- ترکیب
- دیاکسید سیلیسیم (کوارتز) به همراه اکسیدهای آهن
کشف بیشتر درباره کوارتزیت آهندار
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.