عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
سنگ با لکه های اکسید آهن به هر نوع سنگی اطلاق میشود که سطح آن یا شکستگیها و منافذ آن توسط اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن رنگین شده باشد. این رنگها معمولاً در طیف زرد، نارنجی، قهوهای، قرمز و حتی سیاه قرار میگیرند. این پدیده یک ویژگی سطحی است و نشاندهنده ترکیب شیمیایی اصلی سنگ نیست، بلکه نتیجه فرآیندهای هوازدگی و دگرسانی است. کانیهای اصلی تشکیلدهنده این لکه ها شامل گوتیت (FeO(OH)·nH2O)، لیمونیت (یک اصطلاح عمومی برای مخلوطی از اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن آبدار)، و هماتیت (Fe2O3) هستند.
نحوه شناسایی
- رنگ
- رنگهای غالب زرد، نارنجی، قهوهای، قرمز تا قهوهای تیره و سیاه. این رنگها معمولاً به صورت لکه، رگه یا پوشش سطحی بر روی سنگ اصلی ظاهر میشوند.
- جلا
- کدر تا خاکی، گاهی نیمهفلزی در مورد هماتیت. لیمونیت و گوتیت معمولاً جلای کدر یا خاکی دارند.
- بافت
- بسته به سنگ میزبان متفاوت است. لکه های اکسید آهن معمولاً بافتی پودری، خاکی یا گاهی اوقات متراکم و سخت دارند که سطح سنگ را میپوشانند.
- شکل بلور
- اکسیدهای آهن معمولاً به صورت تودهای، خاکی، رشتهای یا به صورت پوششهای نازک و پوستهای یافت میشوند. بلورهای مشخص به ندرت دیده میشوند، مگر در مورد هماتیت که ممکن است بلورهای رومبوهدرال یا ورقهای تشکیل دهد.
- رخ
- فاقد کلیواژ مشخص در مورد لکه های اکسید آهن. سنگ میزبان ممکن است کلیواژ داشته باشد.
- محیط زمینشناسی
- در محیطهای هوازدگی سطحی، مناطق اکسیداسیون کانسارهای سولفیدی (گوسانها)، شکستگیها و درزههای سنگها، و در محیطهای رسوبی که غنی از آهن و اکسیژن هستند، یافت میشود. این پدیده در تمام انواع سنگها (آذرین، رسوبی، دگرگونی) که حاوی کانیهای آهندار هستند، میتواند رخ دهد.
حقایق کلیدی
- سختی: متغیر، بسته به نوع اکسید آهن و میزان تبلور. گوتیت 5-5.5، هماتیت 5-6.5 در مقیاس موس.
- وزن مخصوص: متغیر، بسته به نوع اکسید آهن. گوتیت 3.3-4.3، هماتیت 4.9-5.3.
- سیستم بلوری: گوتیت: اورتورومبیک، هماتیت: تریگونال. لیمونیت آمورف یا کریپتوکریستالین است.
- رنگ: زرد، نارنجی، قهوهای، قرمز، قهوهای تیره، سیاه
- جلا: کدر، خاکی، نیمهفلزی
- شفافیت: کدر
- شکستگی: نامنظم، خاکی
- رخ: فاقد کلیواژ مشخص
- ترکیب: اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن (Fe2O3, FeO(OH)·nH2O)
بررسی سریع
- رنگ: زرد، نارنجی، قهوهای، قرمز تا سیاه
- جلا: کدر، خاکی، گاهی نیمهفلزی
- رنگ خاکه: زرد مایل به قهوهای (گوتیت/لیمونیت) تا قرمز مایل به قهوهای (هماتیت)
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، خاکی، رشتهای، پوستهای، پوششی
- نوع رخ: فاقد کلیواژ
- نوع شکستگی: نامنظم، خاکی
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: کدر، خاکی، نیمهفلزی
نحوه تشکیل
لکه های اکسید آهن در نتیجه هوازدگی شیمیایی کانیهای حاوی آهن (مانند پیریت، بیوتیت، آمفیبولها، پیروکسنها و سایر کانیهای فرومنیزین) در حضور آب و اکسیژن تشکیل میشوند. آهن دو ظرفیتی (Fe2+) موجود در این کانیها اکسید شده و به آهن سه ظرفیتی (Fe3+) تبدیل میشود که سپس به صورت هیدروکسیدها یا اکسیدهای آهن (مانند گوتیت، لیمونیت، هماتیت) رسوب میکند و سطح سنگ را پوشش میدهد یا در شکستگیها و منافذ آن نفوذ میکند.
کاربرد
خود لکه های اکسید آهن کاربرد صنعتی خاصی ندارند، اما وجود آنها میتواند نشانهای از کانیسازی آهن یا سایر فلزات باشد. در زمینشناسی اکتشافی، این لکه ها به عنوان شاخصهای سطحی (gossan) برای کانسارهای سولفیدی زیرسطحی مورد توجه قرار میگیرند. همچنین، رنگهای جذاب ناشی از این لکه ها ممکن است در سنگهای تزئینی و ساختمانی مورد استفاده قرار گیرند.
توزیع سنی
در تمام دورانهای زمینشناسی که شرایط اکسیداسیون آهن فراهم بوده است، یافت میشود.
کجا پیدا کنیم
مناطق هوازدگی و دگرسانی
در هر منطقهای که سنگهای حاوی کانیهای آهندار در معرض هوازدگی شیمیایی قرار گرفتهاند، به ویژه در مناطق مرطوب و دارای اکسیژن بالا.
گوسانها (Gossans)
در بالای کانسارهای سولفیدی زیرسطحی، جایی که سولفیدهای آهن (مانند پیریت) اکسید شده و به اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن تبدیل میشوند و یک کلاهک آهنی رنگین را تشکیل میدهند. این مناطق شاخصهای مهمی برای اکتشاف کانسارها هستند.
درزهها و شکستگیهای سنگها
آبهای زیرزمینی حاوی آهن محلول میتوانند در درزهها و شکستگیهای سنگها نفوذ کرده و پس از اکسیداسیون، اکسیدهای آهن را رسوب دهند.
سنگهای رسوبی
در برخی سنگهای رسوبی مانند ماسهسنگها و شیلها، اکسیدهای آهن میتوانند به عنوان سیمان یا رنگدانه عمل کرده و به آنها رنگهای زرد، قهوهای یا قرمز بدهند.
نکات پیدا کردن
جستجو در مناطق هوازده
به دنبال سنگهایی باشید که در معرض عوامل جوی قرار گرفتهاند، به ویژه در مناطق با رطوبت بالا و خاکهای قرمز یا زرد.
بررسی شکستگیها و درزهها
لکه های اکسید آهن اغلب در امتداد شکستگیها و درزههای سنگها متمرکز میشوند.
توجه به تغییر رنگ
هرگونه تغییر رنگ غیرعادی (زرد، نارنجی، قهوهای، قرمز) بر روی سطح سنگها میتواند نشانهای از لکه های اکسید آهن باشد.
استفاده از اسید رقیق (احتیاط!)
در برخی موارد، اکسیدهای آهن ممکن است با اسید کلریدریک رقیق واکنش داده و رنگ زرد مایل به قهوهای ایجاد کنند، اما این روش باید با احتیاط و تنها توسط افراد متخصص انجام شود، زیرا ممکن است به سنگ آسیب برساند یا با سایر کانیها اشتباه گرفته شود.
سنگهای مشابه
سنگهای حاوی کانیهای سولفیدی
سنگهای حاوی پیریت (FeS2)، کالکوپیریت (CuFeS2) و غیره
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگهای پیریتی، سنگهای کالکوپیریتی
سنگهای حاوی کانیهای فرومنیزین
سنگهای حاوی بیوتیت، آمفیبول، پیروکسن، الیوین
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگهای بازالتی، گابرویی، پریدوتیتی
سنگهای رسوبی آهندار
سنگهای رسوبی حاوی مقادیر بالای اکسیدها یا کربناتهای آهن
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهن نواری (BIF)، اوولیتهای آهنی
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- اکسیدها و هیدروکسیدها
- گروه
- اکسیدهای آهن
- سیستم بلوری
- متغیر (اورتورومبیک برای گوتیت، تریگونال برای هماتیت، آمورف برای لیمونیت)
- فرمول شیمیایی
- Fe2O3 (هماتیت)، FeO(OH)·nH2O (گوتیت، لیمونیت)
- ترکیب
- اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن
کشف بیشتر درباره سنگ با لکه های اکسید آهن
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.