چگونه ماسه سنگ را شناسایی کنیم

برای شناسایی صحیح ماسه سنگ (Sedimentary rock, clastic)، هر یک از این ویژگی‌ها را به ترتیب بررسی کنید. بسیاری از سنگ‌ها و کانی‌ها شبیه هم هستند، بنابراین قبل از تصمیم‌گیری چندین خاصیت را با هم مقایسه کنید.

شناسایی گام به گام

1. 1

   رنگ

   رنگ کلی و هرگونه منطقه‌بندی یا نواربندی

   بسیار متغیر، از سفید، خاکستری، زرد، قهوه‌ای، قرمز تا سبز. رنگ معمولاً تحت تأثیر کانی‌های فرعی و سیمان (مانند اکسید آهن برای رنگ قرمز/قهوه‌ای، کلریت برای رنگ سبز) قرار می‌گیرد.

2. 2

   جلا

   نحوه بازتاب نور از سطح: فلزی، شیشه‌ای، کدر

   کدر تا شیشه‌ای (بسته به نوع کانی‌های تشکیل‌دهنده و سیمان).

3. 3

   بافت

   اندازه دانه و حس سطح: درشت‌دانه، ریزدانه، شیشه‌ای

   دانه‌ای، زبر تا نیمه‌زبر. دانه‌ها معمولاً قابل مشاهده با چشم غیرمسلح هستند. بافت می‌تواند از خوب جور شده تا بد جور شده متغیر باشد.

4. 4

   شکل بلور

   شکل بلورهای قابل مشاهده یا وجوه بلوری

   دانه‌های تشکیل‌دهنده معمولاً به صورت بلورهای آنهدرال تا ساب‌هدرال (گردگوشه تا نیمه‌گردگوشه) هستند که در اثر حمل و نقل فرسایش یافته‌اند. خود سنگ ماسه ساختار بلوری مشخصی ندارد.

5. 5

   رخ

   نحوه شکستن: سطوح رخ صاف در مقابل شکستگی نامنظم

   ندارد (به عنوان یک سنگ، نه یک کانی). شکستگی در امتداد مرز دانه‌ها یا سیمان رخ می‌دهد.

6. 6

   محیط زمین‌شناسی

   سازند سنگی و محیطی که در آن یافت می‌شود

   محیط‌های رسوبی مختلف از جمله: سواحل دریا، دلتاها، بستر رودخانه‌ها، بیابان‌ها (تپه‌های ماسه‌ای)، فلات قاره، و محیط‌های عمیق دریایی (توربیدایت‌ها).

حقایق کلیدی

سختی

متغیر، عمدتاً 6-7 (سختی دانه‌های کوارتز)، اما سختی کلی سنگ به نوع سیمان بستگی دارد. سیمان‌های رسی و کربناتی نرم‌تر هستند، در حالی که سیمان سیلیسی می‌تواند سختی را افزایش دهد.

وزن مخصوص

2.2 - 2.8 گرم بر سانتی‌متر مکعب (بسته به ترکیب کانی‌شناسی و تخلخل)

سیستم بلوری

ندارد (سنگ است، نه کانی). دانه‌های تشکیل‌دهنده ممکن است دارای سیستم بلوری خاص خود باشند (مثلاً کوارتز: تریگونال).

رنگ

بسیار متغیر، از سفید، خاکستری، زرد، قهوه‌ای، قرمز تا سبز.

جلا

کدر تا شیشه‌ای.

شفافیت

کدر (به دلیل ماهیت پلی‌کریستالی و تخلخل).

شکستگی

شکستگی نامنظم تا صدفی (conchoidal) در دانه‌های کوارتز، اما در کل سنگ معمولاً نامنظم است.

رخ

ندارد (به عنوان یک سنگ).

ترکیب

عمدتاً کوارتز (SiO2)، فلدسپات، میکا، و قطعات سنگی. سیمان می‌تواند سیلیسی، کربناتی (کلسیت، دولومیت)، رسی یا اکسید آهن باشد.

ویژگی‌های فیزیکی

• عادت بلوری: دانه‌های ماسه معمولاً گردگوشه تا نیمه‌گردگوشه هستند و شکل بلوری مشخصی ندارند. در برخی موارد، رشد ثانویه کوارتز می‌تواند بلورهای کوچک را در فضای بین دانه‌ها ایجاد کند.
• نوع رخ: ندارد (به عنوان یک سنگ).
• نوع شکستگی: نامنظم تا صدفی (در دانه‌های کوارتز).
• چقرمگی: شکننده (Brittle).
• نوع جلا: کدر تا شیشه‌ای.

کشف بیشتر درباره ماسه سنگ