عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
سنگ رسوبی هوازده با لکههای اکسید آهن، سنگی است که از تغییرات شیمیایی و فیزیکی سنگهای رسوبی اولیه (مانند ماسهسنگ یا گلسنگ) در اثر تماس با عوامل جوی (آب، اکسیژن، دیاکسید کربن) پدید آمده است. مشخصه اصلی آن، وجود رنگهای قرمز، نارنجی، قهوهای یا زرد ناشی از اکسیداسیون آهن است. این فرآیند باعث تضعیف ساختار سنگ، افزایش تخلخل و تغییر در ترکیب کانیشناسی آن میشود. بافت سنگ ممکن است از دانهریز تا دانهدرشت متغیر باشد و ساختارهای رسوبی اولیه مانند لایهبندی یا چینهبندی ممکن است همچنان قابل مشاهده باشند.
نحوه شناسایی
- رنگ
- قرمز، قهوهای، نارنجی، زرد، اغلب با رگهها یا لکههای تیره تر. رنگ اصلی سنگ رسوبی اولیه ممکن است در بخشهای کمتر هوازده قابل مشاهده باشد.
- جلا
- کدر تا خاکی، بسته به نوع کانیهای اکسید آهن و میزان تخلخل. ممکن است در برخی نقاط درخشش مات یا نیمهفلزی (هماتیت) دیده شود.
- بافت
- متغیر، از دانهریز (در گلسنگهای هوازده) تا دانهدرشت (در ماسهسنگهای هوازده). اغلب خشن، متخلخل و شکننده. ممکن است بافتهای اولیه رسوبی مانند لایهبندی یا ساختارهای زیستی (فسیل) حفظ شده باشند.
- شکل بلور
- کانیهای اکسید آهن معمولاً به صورت تودهای، خاکی یا به صورت پوششهای نازک روی دانههای کانیهای دیگر ظاهر میشوند و شکل بلوری مشخصی ندارند.
- رخ
- عدم وجود کلیواژ واقعی در سنگ به دلیل ماهیت رسوبی و هوازدگی. ممکن است شکستگیهای نامنظم یا صفحهای (در شیلهای هوازده) مشاهده شود.
- محیط زمینشناسی
- مناطق سطحی و نزدیک به سطح زمین که در معرض هوازدگی شیمیایی و فیزیکی قرار دارند. این شامل مناطق با آب و هوای مرطوب و گرم (که هوازدگی شیمیایی را تسریع میکند) و همچنین مناطق با نوسانات دمایی بالا (که هوازدگی فیزیکی را تشدید میکند) میشود. اغلب در رخنمونهای سنگی، برشهای جادهای، کنارههای رودخانهها و مناطق کوهستانی یافت میشود.
حقایق کلیدی
- سختی: متغیر، معمولاً پایین (1 تا 5 در مقیاس موس) به دلیل هوازدگی و حضور کانیهای اکسید آهن نرمتر. ماسهسنگهای هوازده ممکن است کمی سختتر باشند.
- وزن مخصوص: متغیر، معمولاً 2.0 تا 3.5، بسته به ترکیب کانیشناسی و میزان تخلخل.
- سیستم بلوری: کانیهای اکسید آهن (مانند هماتیت) ممکن است سیستم بلوری هگزاگونال داشته باشند، اما در این سنگها معمولاً به صورت تودهای و بیشکل یافت میشوند. سنگ رسوبی اولیه سیستم بلوری مشخصی ندارد.
- رنگ: قرمز، قهوهای، نارنجی، زرد، اغلب با رگهها یا لکههای تیره تر.
- جلا: کدر تا خاکی، گاهی مات یا نیمهفلزی.
- شفافیت: کدر
- شکستگی: نامنظم، خاکی، یا صدفی (در ماسهسنگهای ریزدانه).
- رخ: عدم وجود کلیواژ واقعی در سنگ. کانیهای تشکیلدهنده ممکن است کلیواژ داشته باشند.
- ترکیب: عمدتاً سیلیس (کوارتز) در ماسهسنگها، کانیهای رسی (کائولینیت، ایلیت، اسمکتیت) در گلسنگها، به همراه کانیهای اکسید آهن (هماتیت Fe2O3، گوتیت FeO(OH)، لیمونیت (ترکیبی از اکسیدهای آهن هیدراته)). ممکن است حاوی مقادیر کمی از فلدسپات، میکا و سایر کانیهای فرعی باشد.
بررسی سریع
- رنگ: قرمز، قهوهای، نارنجی، زرد
- جلا: کدر تا خاکی
- رنگ خاکه: قرمز مایل به قهوهای (هماتیت) یا زرد مایل به قهوهای (لیمونیت/گوتیت)
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، خاکی، پوششی، یا به صورت سیمان بین دانههای رسوبی.
- نوع رخ: ندارد (در سنگ).
- نوع شکستگی: نامنظم، خاکی، صدفی.
- چقرمگی: شکننده، خردشونده.
- نوع جلا: کدر، خاکی، مات.
نحوه تشکیل
این سنگها از هوازدگی شیمیایی و فیزیکی سنگهای رسوبی اولیه مانند ماسهسنگ، گلسنگ، شیل یا کنگلومرا تشکیل میشوند. حضور لکههای اکسید آهن (مانند هماتیت، لیمونیت، گوتیت) نتیجه اکسیداسیون کانیهای حاوی آهن (مانند پیریت، بیوتیت، یا کانیهای آهندار موجود در سیمان سنگ) در حضور آب و اکسیژن است. این فرآیند معمولاً در محیطهای سطحی یا نزدیک به سطح زمین رخ میدهد.
کاربرد
به دلیل هوازدگی و تغییرات کانیشناسی، این سنگها معمولاً کاربرد ساختمانی یا صنعتی محدودی دارند. با این حال، در برخی موارد، لایههای غنی از اکسید آهن ممکن است به عنوان سنگ معدن آهن با عیار پایین مورد استفاده قرار گیرند. همچنین، به دلیل رنگهای جذاب و بافتهای منحصر به فرد، ممکن است در محوطهسازی یا به عنوان نمونههای کلکسیونی مورد توجه قرار گیرند.
توزیع سنی
متغیر، از پرکامبرین تا سنوزوئیک، بسته به سن سنگ رسوبی اولیه و شرایط هوازدگی
کجا پیدا کنیم
مناطق با آب و هوای گرم و مرطوب
این مناطق به دلیل شدت هوازدگی شیمیایی، مستعد تشکیل سنگهای رسوبی هوازده با لکههای اکسید آهن هستند. به عنوان مثال، مناطق استوایی و نیمهاستوایی.
مناطق کوهستانی و تپهای
در این مناطق، رخنمونهای سنگی به طور مداوم در معرض عوامل هوازدگی قرار دارند و میتوان نمونههای خوبی از این سنگها را یافت.
برشهای جادهای و گودالهای ساختمانی
این مکانها اغلب لایههای زیرسطحی را آشکار میکنند که ممکن است شامل سنگهای رسوبی هوازده باشند.
کنارههای رودخانهها و سواحل
جریان آب و فرسایش، سنگهای هوازده را آشکار میکند و ممکن است قطعاتی از آنها را حمل کند.
نکات پیدا کردن
جستجو در رخنمونهای سنگی
به دنبال مناطقی باشید که سنگهای رسوبی در معرض دید قرار دارند، مانند کنارههای جادهها، درهها و دامنههای کوه.
توجه به رنگ
رنگهای قرمز، قهوهای، نارنجی و زرد نشانههای خوبی از وجود اکسید آهن و هوازدگی هستند.
بررسی بافت
سنگهای هوازده اغلب متخلخلتر و شکنندهتر از سنگهای تازه هستند. بافت خاکی یا ماسهای نیز میتواند نشانهای باشد.
استفاده از ابزار مناسب
چکش زمینشناسی برای شکستن نمونهها و ذرهبین برای بررسی جزئیات بافت و کانیشناسی مفید است.
سنگهای مشابه
ماسه سنگ
ماسه سنگ (Sandstone)
همچنین شناخته شده به عنوان: Sandstone
گل سنگ
گل سنگ (Mudstone)
همچنین شناخته شده به عنوان: Mudstone
شیل
شیل (Shale)
همچنین شناخته شده به عنوان: Shale
لاتریت
لاتریت (Laterite)
همچنین شناخته شده به عنوان: Laterite
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- سنگ رسوبی (Sedimentary Rock)
- گروه
- سنگهای رسوبی تخریبی (Clastic Sedimentary Rocks) که تحت تأثیر هوازدگی قرار گرفتهاند.
- سیستم بلوری
- ندارد (برای سنگ). کانیهای اکسید آهن ممکن است سیستمهای بلوری خاص خود را داشته باشند.
- فرمول شیمیایی
- متغیر، عمدتاً SiO2 (در ماسهسنگ) و Al2Si2O5(OH)4 (در کائولینیت) به همراه Fe2O3 و FeO(OH).
- ترکیب
- کوارتز، کانیهای رسی، کانیهای اکسید آهن (هماتیت، گوتیت، لیمونیت)، فلدسپات، میکا و سایر کانیهای فرعی.
کشف بیشتر درباره سنگ رسوبی هوازده با لکههای اکسید آهن
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.