عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
چرت یک سنگ رسوبی سیلیسی بسیار سخت و متراکم است که عمدتاً از کوارتز کریپتوکریستالین (بلورهای میکروسکوپی) تشکیل شده است. این سنگ معمولاً به صورت ندول (گرهک) یا لایههای نازک در سنگهای کربناتی مانند سنگ آهک و دولومیت یافت میشود. رنگ آن بسیار متغیر است و میتواند خاکستری، قهوهای، سیاه، سبز، قرمز یا سفید باشد. شکستگی آن صدفی (conchoidal) است که لبههای تیز و برنده ایجاد میکند و همین ویژگی آن را برای ساخت ابزارهای سنگی در دوران باستان بسیار ارزشمند کرده بود. چرت در برابر هوازدگی بسیار مقاوم است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- بسیار متغیر، از سفید، خاکستری، قهوهای، سیاه تا قرمز (جاسپر) و سبز. رنگ معمولاً یکنواخت است اما ممکن است نواری یا لکهدار باشد.
- جلا
- مات تا مومی، گاهی اوقات شیشهای در شکستگیهای تازه.
- بافت
- بسیار ریزدانه (کریپتوکریستالین)، صاف و یکنواخت در لمس. ممکن است در سطح خارجی ندولها بافت خشنتری داشته باشد.
- شکل بلور
- ندولار (گرهکی) یا لایهای. بلورهای کوارتز میکروسکوپی هستند و با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند.
- رخ
- فاقد کلیواژ واقعی. شکستگی آن صدفی (conchoidal) است.
- محیط زمینشناسی
- عمدتاً در سنگهای کربناتی مانند سنگ آهک و دولومیت به صورت ندول یا لایههای بینلایهای یافت میشود. همچنین میتواند در سازندهای سیلیسی عمیق اقیانوسی (مانند رادیولاریت) یا به عنوان سیمان در ماسهسنگها وجود داشته باشد.
حقایق کلیدی
- سختی: 6.5 تا 7 در مقیاس موس
- وزن مخصوص: 2.58 تا 2.64 گرم بر سانتیمتر مکعب
- سیستم بلوری: تریگونال (به دلیل ساختار کوارتز کریپتوکریستالین)
- رنگ: بسیار متغیر، از سفید تا سیاه، قهوهای، قرمز، سبز
- جلا: مات تا مومی، گاهی شیشهای در شکستگیهای تازه
- شفافیت: کدر تا نیمهشفاف در لبههای نازک
- شکستگی: صدفی (Conchoidal)
- رخ: فاقد کلیواژ
- ترکیب: دیاکسید سیلیسیم (SiO2) با مقادیر کمی ناخالصی
بررسی سریع
- رنگ: متغیر (خاکستری، قهوهای، سیاه، قرمز، سفید)
- جلا: مات تا مومی
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: کریپتوکریستالین (بلورهای میکروسکوپی)، به صورت ندولار یا لایهای
- نوع رخ: فاقد کلیواژ
- نوع شکستگی: صدفی (Conchoidal) با لبههای بسیار تیز
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: مات تا مومی
نحوه تشکیل
چرت عمدتاً از سیلیس دیاتومهها، رادیولاریاها و اسفنجهای سیلیسی تشکیل میشود که پس از مرگ در کف اقیانوسها تهنشین شده و تحت فشار و دما به چرت تبدیل میشوند. همچنین میتواند از طریق جایگزینی سیلیسی (silicification) در سنگهای کربناتی مانند سنگ آهک و دولومیت تشکیل شود، جایی که سیلیس محلول در آبهای زیرزمینی جایگزین کانیهای کربناتی میشود. ندولهای چرت معمولاً در لایههای سنگ آهک یا دولومیت یافت میشوند.
کاربرد
در دوران پیش از تاریخ برای ساخت ابزارهای سنگی مانند چاقو، سرنیزه، خراشنده و تبر به دلیل سختی بالا و شکست صدفی آن استفاده میشده است. امروزه در ساخت سنگریزههای جاده، پرکننده در بتن، و گاهی اوقات به عنوان سنگ تزئینی یا در جواهرسازی (انواع جاسپر و عقیق) کاربرد دارد. همچنین به عنوان ساینده و در برخی فرآیندهای صنعتی استفاده میشود.
توزیع سنی
از پرکامبرین تا دوران سنوزوئیک، در تمام ادوار زمینشناسی یافت میشود.
کجا پیدا کنیم
اروپا
در سازندهای کربناتی انگلستان (به ویژه فلینت در گچ کرتاسه)، فرانسه، بلژیک و آلمان به وفور یافت میشود.
آمریکای شمالی
در بسیاری از ایالتهای آمریکا مانند میسوری، اوهایو، تگزاس و فلوریدا در سازندهای سنگ آهک و دولومیت یافت میشود.
خاورمیانه
در سازندهای کربناتی اردن، عربستان سعودی و ایران (به ویژه در زاگرس) مشاهده میشود.
استرالیا
در برخی مناطق به ویژه در سازندهای رسوبی یافت میشود.
نکات پیدا کردن
جستجو در سنگهای کربناتی
به دنبال ندولهای سخت و مقاوم در برابر هوازدگی در میان سنگهای آهک و دولومیت باشید. چرت معمولاً از سنگ میزبان خود سختتر است و ممکن است به صورت برجسته از آن بیرون زده باشد.
بررسی شکستگی
یک قطعه کوچک را بشکنید تا شکستگی صدفی مشخص آن را مشاهده کنید. این ویژگی یکی از بهترین راهها برای شناسایی چرت است.
تست سختی
چرت میتواند شیشه را خراش دهد (سختی حدود 7 در مقیاس موس). این ویژگی آن را از سنگ آهک (سختی 3) متمایز میکند.
محیطهای رسوبی دریایی
در مناطقی که سنگهای رسوبی دریایی قدیمی (به ویژه کربناتی) وجود دارند، احتمال یافتن چرت بیشتر است.
سنگهای مشابه
کلسدونی
Chalcedony
همچنین شناخته شده به عنوان: عقیق، یشم
کوارتزیت
Quartzite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ کوارتز
سنگ آهک سیلیسی
Siliceous Limestone
همچنین شناخته شده به عنوان: آهک چرتی
اُپال
Opal
همچنین شناخته شده به عنوان: سیلیس آمورف
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- اکسیدها (زیرگروه سیلیسی)
- گروه
- کوارتز (به دلیل ترکیب SiO2)
- سیستم بلوری
- تریگونال (به دلیل ساختار کوارتز کریپتوکریستالین)
- فرمول شیمیایی
- SiO2
- ترکیب
- دیاکسید سیلیسیم (سیلیس) با ناخالصیهای جزئی مانند اکسیدهای آهن، رس و مواد آلی
کشف بیشتر درباره ندول چرت
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.