عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
سرپانتینیت یک سنگ دگرگونی است که عمدتاً از یک یا چند کانی از گروه سرپانتین تشکیل شده است. این سنگ معمولاً به رنگهای سبز تیره، سبز مایل به سیاه، زرد مایل به سبز یا قهوهای مایل به سبز دیده میشود و اغلب دارای ظاهری لکهدار، رگهدار یا خالدار است که یادآور پوست مار است (از این رو نام آن). سرپانتینیت معمولاً نرم، چربمانند یا مومیشکل به نظر میرسد و ممکن است دارای بافت فیبری یا ورقهای باشد. این سنگ به دلیل مقاومت نسبی در برابر هوازدگی و قابلیت صیقلپذیری، از دیرباز مورد توجه بوده است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- معمولاً سبز تیره، سبز مایل به سیاه، زرد مایل به سبز، قهوهای مایل به سبز. اغلب دارای لکهها، رگهها یا خالهای روشنتر یا تیرهتر.
- جلا
- مومی، چرب، ابریشمی (در انواع فیبری مانند کریزوتیل) یا کدر.
- بافت
- معمولاً دانهریز تا متوسط، ممکن است فیبری، ورقهای یا تودهای باشد. اغلب دارای بافت شیستوزیته یا فولیاسیون ضعیف.
- شکل بلور
- کانیهای سرپانتین معمولاً به صورت تودهای، ورقهای یا فیبری (مانند کریزوتیل) یافت میشوند. بلورهای منفرد به ندرت قابل مشاهده هستند.
- رخ
- کانیهای سرپانتین دارای رخ کامل در یک جهت (001) هستند، اما در سنگ سرپانتینیت به دلیل بافت درهمتنیده، رخ به ندرت به وضوح دیده میشود و شکستگی نامنظم یا صدفی غالب است.
- محیط زمینشناسی
- مناطق فرورانش، پشتههای اقیانوسی، مناطق گسلی عمیق، کمربندهای کوهزایی، و در ارتباط با افیولیتها (بخشهایی از پوسته اقیانوسی و گوشته بالایی که به سطح زمین آورده شدهاند).
حقایق کلیدی
- سختی: 2.5 تا 4 در مقیاس موس
- وزن مخصوص: 2.5 تا 2.9 گرم بر سانتیمتر مکعب
- سیستم بلوری: تکشیب (مونوسیلینیک) یا ارتورومبیک (برای کانیهای سرپانتین)
- رنگ: سبز تیره، سبز مایل به سیاه، زرد مایل به سبز، قهوهای مایل به سبز
- جلا: مومی، چرب، ابریشمی یا کدر
- شفافیت: نیمهشفاف تا کدر
- شکستگی: صدفی، نامنظم یا فیبری
- رخ: رخ کامل در یک جهت (001) برای کانیهای سرپانتین، اما در سنگ به ندرت مشهود است.
- ترکیب: عمدتاً کانیهای گروه سرپانتین (مانند آنتیگوریت، کریزوتیل، لیزاردیت) با فرمول کلی (Mg,Fe)3Si2O5(OH)4. ممکن است حاوی مقادیر کمی مگنتیت، کرومیت، تالک، بروسیت و پیروکسنهای باقیمانده باشد.
بررسی سریع
- رنگ: سبز تیره تا سبز مایل به سیاه
- جلا: مومی، چرب یا ابریشمی
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، ورقهای، فیبری (آزبست کریزوتیل)، یا دانهای.
- نوع رخ: رخ کامل در یک جهت (001) برای کانیهای سرپانتین، اما در سنگ به دلیل بافت درهمتنیده، به ندرت به وضوح دیده میشود.
- نوع شکستگی: صدفی، نامنظم یا فیبری.
- چقرمگی: شکننده تا انعطافپذیر (در انواع فیبری).
- نوع جلا: مومی، چرب، ابریشمی یا کدر.
نحوه تشکیل
سرپانتینیت از دگرگونی سنگهای اولترامافیک (مانند پریدوتیت و دونیت) در حضور آب و در دماهای نسبتاً پایین (حدود 200 تا 500 درجه سانتیگراد) تشکیل میشود. این فرآیند که سرپانتینی شدن نام دارد، شامل هیدراسیون کانیهای سیلیکات منیزیمدار مانند الیوین و پیروکسن است که منجر به تشکیل کانیهای گروه سرپانتین (مانند آنتیگوریت، کریزوتیل و لیزاردیت) میشود. این فرآیند معمولاً در محیطهای فرورانش، پشتههای اقیانوسی و مناطق گسلی عمیق رخ میدهد.
کاربرد
سرپانتینیت به دلیل زیبایی و قابلیت صیقلپذیری در معماری (کفپوش، دیوارپوش، کانتر)، مجسمهسازی و ساخت اشیاء تزئینی کاربرد دارد. همچنین، برخی از انواع آن منبع آزبست کریزوتیل (آزبست سفید) هستند که در گذشته به طور گسترده در مصالح ساختمانی، عایقکاری و لنت ترمز استفاده میشد، اما به دلیل خطرات سلامتی ناشی از استنشاق الیاف آن، کاربرد آن به شدت محدود شده است. در برخی مناطق، سرپانتینیت به عنوان سنگ بستر برای خاکهای خاصی عمل میکند که غنی از منیزیم و فقیر از کلسیم هستند و پوشش گیاهی خاصی را حمایت میکنند.
توزیع سنی
از پرکامبرین تا سنوزوئیک، بسته به منطقه و فرآیندهای تکتونیکی
کجا پیدا کنیم
ایران
در مناطق مختلفی از ایران، به ویژه در کمربندهای کوهزایی زاگرس و البرز، و در ارتباط با افیولیتها یافت میشود. به عنوان مثال، در استانهای کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان رضوی و آذربایجان شرقی.
ایالات متحده آمریکا
به ویژه در کالیفرنیا (که سنگ ایالتی است)، اورگان، واشنگتن، آلاسکا، و در مناطق آپالاش.
کانادا
در کبک، انتاریو و بریتیش کلمبیا، اغلب در ارتباط با ذخایر آزبست.
ایتالیا
در آلپ و آپنین، به ویژه در مناطق توسکانی و لیگوریا.
یونان
در مناطق مختلفی از جمله تسالی و مقدونیه.
روسیه
در کوههای اورال و سیبری.
نکات پیدا کردن
جستجو در مناطق افیولیتی
سرپانتینیت به طور معمول در کمپلکسهای افیولیتی یافت میشود که نشاندهنده بخشهایی از پوسته اقیانوسی و گوشته بالایی هستند که به سطح زمین آورده شدهاند. این مناطق اغلب دارای سنگهای اولترامافیک دیگر نیز هستند.
توجه به رنگ و بافت
به دنبال سنگهایی با رنگ سبز تیره تا سبز مایل به سیاه، با ظاهری مومی یا چرب باشید. بافت ممکن است صاف، فیبری یا لکهدار باشد.
سختی پایین
سرپانتینیت نسبتاً نرم است (سختی 2.5 تا 4 در مقیاس موس) و میتوان آن را با چاقو خراشید. این ویژگی میتواند به شناسایی آن کمک کند.
محیطهای دگرگونی
در مناطقی که شواهد دگرگونی منطقهای یا مجاورتی وجود دارد، به ویژه در نزدیکی تودههای نفوذی اولترامافیک، احتمال یافتن سرپانتینیت بیشتر است.
سنگهای مشابه
پریدوتیت
Peridotite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ مادر سرپانتینیت
دونیت
Dunite
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ مادر سرپانتینیت
مرمر
Marble
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهک دگرگون شده
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- سیلیکات (فیلو سیلیکات)
- گروه
- گروه سرپانتین
- سیستم بلوری
- تکشیب (مونوسیلینیک) یا ارتورومبیک
- فرمول شیمیایی
- (Mg,Fe)3Si2O5(OH)4 (فرمول کلی برای کانیهای سرپانتین)
- ترکیب
- هیدروکسید سیلیکات منیزیم و آهن
کشف بیشتر درباره سرپانتینیت
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.