عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
ندول چرت در سنگ آهک به تودههای نامنظم یا کروی شکل از سیلیس (SiO2) گفته میشود که در داخل تودههای سنگ آهک (CaCO3) یافت میشوند. این ندولها معمولاً از سنگ آهک اطراف خود سختتر و مقاومتر هستند و اغلب رنگ متفاوتی دارند. رنگ چرت میتواند از سفید، خاکستری روشن، قهوهای، سیاه تا قرمز و سبز متغیر باشد، در حالی که سنگ آهک معمولاً سفید، خاکستری یا کرم رنگ است. مرز بین چرت و سنگ آهک معمولاً مشخص و گاهی اوقات دارای یک هاله رنگی است. چرت از بلورهای بسیار ریز کوارتز (میکروکریستالین کوارتز) تشکیل شده است و دارای شکست صدفی شکل است.
نحوه شناسایی
- رنگ
- رنگ چرت بسیار متغیر است و میتواند سفید، خاکستری، قهوهای، سیاه، قرمز، سبز یا آبی باشد. سنگ آهک اطراف معمولاً سفید، خاکستری روشن یا کرم است.
- جلا
- چرت دارای جلای مومی تا مات است. سنگ آهک جلای خاکی تا مات دارد.
- بافت
- چرت بافت بسیار ریزدانه (میکروکریستالین) دارد و در لمس صاف است. سنگ آهک میتواند بافت ریزدانه تا درشتدانه داشته باشد و ممکن است حاوی فسیل باشد.
- شکل بلور
- چرت به صورت تودههای ندولی نامنظم، کروی یا بیضوی در سنگ آهک یافت میشود. بلورهای کوارتز تشکیلدهنده آن میکروسکوپی هستند. سنگ آهک معمولاً تودهای یا لایهای است.
- رخ
- چرت فاقد کلیواژ (رخ) است و دارای شکست صدفی شکل است. سنگ آهک دارای کلیواژ سهجهتی (رومبوهدرال) است، اما در نمونههای تودهای ممکن است به وضوح دیده نشود.
- محیط زمینشناسی
- این ندولها عمدتاً در سازندهای سنگ آهکی دریایی، به ویژه در مناطقی که فعالیت بیولوژیکی سیلیسی (مانند اسفنجها و رادیولاریا) وجود داشته است، یافت میشوند. همچنین در سنگ آهکهای دولومیتی و مارنی نیز دیده میشوند.
حقایق کلیدی
- سختی: 6.5 تا 7 در مقیاس موس (برای چرت)؛ 3 در مقیاس موس (برای سنگ آهک)
- وزن مخصوص: 2.58 تا 2.64 (برای چرت)؛ 2.71 (برای سنگ آهک خالص)
- سیستم بلوری: تریگونال (برای کوارتز تشکیلدهنده چرت)؛ هگزاگونال (برای کلسیت تشکیلدهنده سنگ آهک)
- رنگ: متغیر (سفید، خاکستری، قهوهای، سیاه، قرمز، سبز برای چرت؛ سفید، خاکستری، کرم برای سنگ آهک)
- جلا: مومی تا مات (برای چرت)؛ خاکی تا مات (برای سنگ آهک)
- شفافیت: نیمهشفاف تا مات (برای چرت)؛ مات تا نیمهشفاف (برای سنگ آهک)
- شکستگی: صدفی شکل (برای چرت)؛ نامنظم تا صدفی شکل (برای سنگ آهک)
- رخ: ندارد (برای چرت)؛ سهجهتی رومبوهدرال (برای سنگ آهک)
- ترکیب: SiO2 (چرت) در CaCO3 (سنگ آهک)
بررسی سریع
- رنگ: متغیر (سفید، خاکستری، قهوهای، سیاه، قرمز، سبز)
- جلا: مومی تا مات
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، ندولی، لایهای (برای چرت)؛ تودهای، دانهای، لایهای (برای سنگ آهک)
- نوع رخ: فاقد کلیواژ (چرت)؛ سهجهتی رومبوهدرال (سنگ آهک)
- نوع شکستگی: صدفی شکل (چرت)؛ نامنظم تا صدفی شکل (سنگ آهک)
- چقرمگی: شکننده (چرت و سنگ آهک)
- نوع جلا: مومی تا مات (چرت)؛ خاکی تا مات (سنگ آهک)
نحوه تشکیل
ندولهای چرت عمدتاً از جایگزینی سیلیس (SiO2) به جای کربنات کلسیم (CaCO3) در سنگ آهک تشکیل میشوند. این فرآیند دیاژنتیکی معمولاً پس از رسوبگذاری سنگ آهک و در حین دفن آن رخ میدهد. منابع سیلیس میتوانند شامل اسفنجهای سیلیسی، رادیولاریا، دیاتومهها و خاکستر آتشفشانی باشند که در محیط رسوبی اولیه وجود داشتهاند. سیلیس به صورت محلول در آبهای زیرزمینی حرکت کرده و در نقاطی که شرایط شیمیایی مناسب است (مانند تغییرات pH یا حضور مواد آلی)، رسوب کرده و به تدریج جایگزین کربنات کلسیم میشود. این جایگزینی میتواند به صورت ندولهای نامنظم، لایههای نازک یا حتی پرکنندههای رگهای باشد. شکل ندولها اغلب کروی، بیضوی یا نامنظم است و ممکن است دارای لایهبندی متحدالمرکز باشند.
کاربرد
چرت به دلیل سختی و مقاومت بالا، از دوران پارینهسنگی برای ساخت ابزارهای سنگی مانند چاقو، سرنیزه، خراشنده و تبر استفاده میشده است. امروزه نیز در ساخت ابزارهای برش، سایندهها، سنگشکنها، و به عنوان مصالح ساختمانی (مانند شن و ماسه در بتن) کاربرد دارد. چرت با کیفیت بالا (فلینت) در ساخت فندکهای قدیمی و ابزارهای آتشزنه نیز استفاده میشده است. در برخی موارد، به عنوان سنگ تزئینی نیز به کار میرود.
توزیع سنی
در سنگ آهکهای متعلق به دورانهای مختلف زمینشناسی، از پرکامبرین تا سنوزوئیک، یافت میشود.
کجا پیدا کنیم
ایران
در بسیاری از سازندهای آهکی ایران، به ویژه در زاگرس و البرز، ندولهای چرت به وفور یافت میشوند. به عنوان مثال، در سازندهای آسماری، سروک و تلهزنگ.
انگلستان
فلینت (نوعی چرت تیره) به وفور در گچهای کرتاسه (مانند صخرههای سفید دوور) یافت میشود.
ایالات متحده آمریکا
در سازندهای آهکی میسیسیپین و پنسیلوانین در ایالتهایی مانند ایندیانا، اوهایو و میسوری رایج است.
مصر
در سازندهای آهکی ائوسن و میوسن، به ویژه در صحرای غربی، ندولهای چرت یافت میشوند.
نکات پیدا کردن
جستجو در برشهای جادهای و معادن
برشهای جادهای و معادن سنگ آهک مکانهای عالی برای یافتن ندولهای چرت هستند، زیرا لایههای سنگی به خوبی در معرض دید قرار دارند.
بررسی سواحل و بستر رودخانهها
ندولهای چرت به دلیل مقاومت بالا، اغلب از سنگ آهک فرسایش یافته جدا شده و در سواحل، بستر رودخانهها و رسوبات آبرفتی یافت میشوند.
استفاده از چکش زمینشناسی
برای جدا کردن ندولهای چرت از سنگ آهک اطراف، ممکن است به چکش زمینشناسی نیاز باشد. چرت به دلیل سختی بیشتر، در برابر ضربه مقاومت بیشتری نشان میدهد.
توجه به رنگ و بافت
به دنبال تودههایی با رنگ متفاوت و بافت ریزدانه و صاف در داخل سنگ آهک باشید. مرز بین چرت و سنگ آهک معمولاً مشخص است.
سنگهای مشابه
سنگ آهک سیلیسی
CaCO3 با مقادیر بالای SiO2
همچنین شناخته شده به عنوان: آهک سیلیسی
ژاسپر
SiO2 (کوارتز میکروگرانولار)
همچنین شناخته شده به عنوان: یشم
کلسدونی
SiO2 (کوارتز فیبری میکروکریستالین)
همچنین شناخته شده به عنوان: عقیق
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- اکسید (برای چرت)؛ کربنات (برای سنگ آهک)
- گروه
- کوارتز (برای چرت)؛ کلسیت (برای سنگ آهک)
- سیستم بلوری
- تریگونال (چرت)؛ هگزاگونال (سنگ آهک)
- فرمول شیمیایی
- SiO2 (چرت) در CaCO3 (سنگ آهک)
- ترکیب
- دیاکسید سیلیسیم (چرت)؛ کربنات کلسیم (سنگ آهک)
کشف بیشتر درباره ندول چرت در سنگ آهک
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.