عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
چرت نواری یک سنگ رسوبی سخت و متراکم است که مشخصه اصلی آن وجود نوارهای موازی و متناوب با رنگها و/یا بافتهای متفاوت است. این نوارها میتوانند از میلیمتر تا سانتیمتر ضخامت داشته باشند و اغلب به صورت لایههای نازک و منظم دیده میشوند. رنگهای رایج شامل سفید، خاکستری، سیاه، قرمز، قهوهای، سبز و زرد هستند. این سنگ از کوارتز کریپتوکریستالین تشکیل شده است، به این معنی که بلورهای کوارتز آنقدر ریز هستند که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند. شکستگی آن معمولاً صدفی شکل و لبههای تیز دارد.
نحوه شناسایی
- رنگ
- متغیر، شامل سفید، خاکستری، سیاه، قرمز، قهوهای، سبز، زرد. وجود نوارهای رنگی متناوب مشخصه اصلی است.
- جلا
- مات تا مومی، گاهی اوقات شیشهای در سطوح تازه شکستگی.
- بافت
- بسیار ریزدانه (کریپتوکریستالین)، صاف و متراکم. ممکن است حاوی فسیلهای میکروسکوپی باشد.
- شکل بلور
- بلورهای کوارتز میکروسکوپی هستند و شکل بلوری مشخصی با چشم غیرمسلح دیده نمیشود. به صورت تودهای یا لایهای یافت میشود.
- رخ
- فاقد کلیواژ واقعی است. شکستگی صدفی شکل دارد.
- محیط زمینشناسی
- عمدتاً در محیطهای دریایی عمیق، حوضههای اقیانوسی، و گاهی اوقات در دریاچههای بزرگ. اغلب در ارتباط با سنگهای کربناتی (مانند سنگ آهک) یا شیلها یافت میشود.
حقایق کلیدی
- سختی: 7 در مقیاس موس
- وزن مخصوص: 2.58 - 2.64
- سیستم بلوری: تریگونال (به دلیل ماهیت کریپتوکریستالین، بلورهای منفرد قابل مشاهده نیستند)
- رنگ: متغیر، اغلب نواری با رنگهای مختلف مانند سفید، خاکستری، سیاه، قرمز، قهوهای، سبز
- جلا: مات تا مومی، گاهی اوقات شیشهای
- شفافیت: کدر تا نیمهشفاف
- شکستگی: صدفی شکل (Conchoidal)
- رخ: فاقد کلیواژ
- ترکیب: دیاکسید سیلیسیم (SiO2)
بررسی سریع
- رنگ: نوارهای متناوب از رنگهای مختلف (سفید، خاکستری، سیاه، قرمز، قهوهای، سبز)
- جلا: مات تا مومی
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، لایهای، نواری، ندولی. بلورهای منفرد میکروسکوپی هستند.
- نوع رخ: فاقد کلیواژ
- نوع شکستگی: صدفی شکل، با لبههای بسیار تیز
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: مات، مومی، گاهی اوقات شیشهای
نحوه تشکیل
چرت نواری عمدتاً از سیلیس (SiO2) تشکیل شده است که به صورت کریپتوکریستالین (بلورهای بسیار ریز) کوارتز وجود دارد. این سنگ معمولاً در محیطهای دریایی عمیق و کمانرژی تشکیل میشود، جایی که سیلیس از اسکلت موجودات میکروسکوپی مانند دیاتومهها و رادیولاریاها (بیوژنیک) یا از رسوب مستقیم سیلیس محلول در آب دریا (شیمیایی) رسوب میکند. نوارهای رنگی معمولاً نتیجه تغییرات در ترکیب شیمیایی، اندازه ذرات، یا حضور ناخالصیهایی مانند اکسیدهای آهن (قرمز، قهوهای)، مواد آلی (سیاه)، یا رس (خاکستری) در طول زمان رسوبگذاری هستند. این نوارها میتوانند نشاندهنده چرخههای فصلی، تغییرات در فعالیت بیولوژیکی، یا تغییرات در شرایط اقیانوسی باشند.
کاربرد
به دلیل سختی بالا و مقاومت در برابر هوازدگی، چرت نواری در گذشته برای ساخت ابزارهای سنگی (مانند سرنیزه و ابزارهای برش) توسط انسانهای اولیه استفاده میشده است. امروزه، کاربردهای آن شامل سنگدانه در ساخت و ساز، سنگ تزئینی، و گاهی اوقات به عنوان سنگ قیمتی (مانند جاسپر نواری) است. همچنین، به دلیل مقاومت شیمیایی بالا، در برخی کاربردهای صنعتی خاص مورد استفاده قرار میگیرد.
توزیع سنی
از پرکامبرین تا سنوزوئیک، با فراوانی بیشتر در پرکامبرین و پالئوزوئیک
کجا پیدا کنیم
سازندهای آهن نواری (BIFs)
در سازندهای آهن نواری پرکامبرین در سراسر جهان، مانند استرالیا (پیلبارا)، آمریکای شمالی (منطقه دریاچه سوپریور)، و آفریقای جنوبی، چرت نواری به وفور یافت میشود. این سازندها حاوی لایههای متناوب چرت و اکسیدهای آهن هستند.
کوهستانهای آپالاش (ایالات متحده)
در بخشهایی از کوهستانهای آپالاش، چرت نواری در سازندهای پالئوزوئیک یافت میشود که اغلب با سنگ آهک و دولومیت همراه است.
ژاپن
در ژاپن، چرتهای رادیولاریتی نواری در توالیهای اقیانوسی مزوزوئیک رایج هستند.
ایران
در ایران، چرتها در برخی از توالیهای رسوبی، به ویژه در زونهای زاگرس و البرز، و در ارتباط با سنگهای آتشفشانی و رسوبات دریایی عمیق یافت میشوند. به عنوان مثال، در برخی از سازندهای رادیولاریتی.
نکات پیدا کردن
جستجو در مناطق با سنگهای رسوبی دریایی
چرت نواری اغلب در مناطقی یافت میشود که سنگهای رسوبی دریایی قدیمی، به ویژه سنگ آهک، شیل، و سازندهای آهن نواری، رخنمون دارند. به دنبال رخنمونهای سنگی در کنار رودخانهها، برشهای جادهای، و مناطق کوهستانی باشید.
تشخیص نوارهای رنگی
مشخصه اصلی چرت نواری، وجود نوارهای رنگی متناوب است. این نوارها میتوانند بسیار ظریف یا کاملاً مشخص باشند. به دنبال سنگهایی با این الگوی نواری باشید.
تست سختی
چرت بسیار سخت است (سختی 7 در مقیاس موس) و میتواند شیشه یا فولاد را خراش دهد. این ویژگی میتواند به تمایز آن از سنگهای نرمتر کمک کند.
شکستگی صدفی
چرت دارای شکستگی صدفی شکل است که لبههای تیز و منحنی ایجاد میکند. این ویژگی در تشخیص آن مفید است.
احتیاط در مناطق با سنگهای حاوی سیلیس
هنگام جمعآوری نمونهها، به ویژه در مناطق خشک، از استنشاق گرد و غبار سیلیس خودداری کنید. استفاده از ماسک تنفسی توصیه میشود، زیرا سیلیس کریستالی میتواند باعث بیماری سیلیکوزیس شود.
سنگهای مشابه
جاسپر
SiO2 (کوارتز کریپتوکریستالین)
همچنین شناخته شده به عنوان: چرت رنگی
عقیق
SiO2 (کوارتز کریپتوکریستالین)
همچنین شناخته شده به عنوان: کلسدونی نواری
بندد آیرون فورماسیون (BIF)
اکسیدهای آهن و چرت
همچنین شناخته شده به عنوان: سازند آهن نواری
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- اکسیدها (زیرگروه تکتوسیلیکاتها)
- گروه
- کوارتز (کریپتوکریستالین)
- سیستم بلوری
- تریگونال (برای کوارتز، اما در چرت به دلیل اندازه بلورها قابل مشاهده نیست)
- فرمول شیمیایی
- SiO2
- ترکیب
- دیاکسید سیلیسیم (سیلیس)
کشف بیشتر درباره چرت نواری
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.