کوارتز با لکه های آهن

توضیحات

کوارتز با لکه های آهن به بلورها یا توده های کوارتز اشاره دارد که دارای رنگ های زرد، نارنجی، قهوه ای یا قرمز ناشی از حضور اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن (مانند گوتیت، لیمونیت، هماتیت) بر روی سطح یا در شکستگی های داخلی خود هستند. این لکه ها معمولاً سطحی هستند و به راحتی با اسیدهای ضعیف یا تمیز کردن مکانیکی قابل حذف هستند، اما گاهی اوقات می توانند به عمق بلور نفوذ کنند. خود کوارتز یک کانی سیلیکاتی با فرمول شیمیایی SiO2 است که یکی از فراوان ترین کانی ها در پوسته زمین است.

نحوه شناسایی

رنگ

رنگ اصلی کوارتز معمولاً بی رنگ، سفید یا شفاف است، اما لکه های آهن رنگ های زرد، نارنجی، قهوه ای، قرمز یا حتی سیاه را به آن می دهند. این رنگ ها معمولاً به صورت لکه ای، رگه ای یا پوششی روی سطح کوارتز ظاهر می شوند.

جلا

جلای کوارتز شیشه ای (Vitreous) است، اما لکه های آهن ممکن است جلای کدر یا خاکی به آن بدهند، به خصوص اگر پوشش ضخیمی از اکسیدهای آهن وجود داشته باشد.

بافت

بسته به نوع کوارتز، می تواند بلوری (کریستالی) یا توده ای باشد. لکه های آهن معمولاً بافت پودری یا خاکی روی سطح ایجاد می کنند.

شکل بلور

کوارتز معمولاً به صورت بلورهای شش وجهی (منشورهای شش وجهی با هرم های شش وجهی در انتها) یا توده ای بی شکل یافت می شود. لکه های آهن شکل بلوری را تغییر نمی دهند، بلکه فقط روی آن رسوب می کنند.

رخ

کوارتز فاقد کلیواژ مشخص است و شکستگی صدفی (Conchoidal) از خود نشان می دهد. لکه های آهن بر این ویژگی تأثیری ندارند.

محیط زمین‌شناسی

در محیط های هیدروترمال، رگه های کوارتز، پگماتیت ها، سنگ های آذرین و دگرگونی، و همچنین در رسوبات آبرفتی و ماسه سنگ ها که در معرض آب های زیرزمینی حاوی آهن قرار گرفته اند، یافت می شود.

حقایق کلیدی

• سختی: 7 در مقیاس موس (برای کوارتز)
• وزن مخصوص: 2.65 (برای کوارتز)
• سیستم بلوری: تریگونال (Trigonal)
• رنگ: بی رنگ، سفید، شفاف با لکه های زرد، نارنجی، قهوه ای، قرمز
• جلا: شیشه ای
• شفافیت: شفاف تا نیمه شفاف (برای کوارتز)، لکه های آهن ممکن است آن را کدر کنند.
• شکستگی: صدفی (Conchoidal)
• رخ: فاقد کلیواژ مشخص
• ترکیب: دی اکسید سیلیسیم (SiO2) با ناخالصی های اکسید/هیدروکسید آهن

بررسی سریع

• رنگ: بی رنگ، سفید، شفاف با لکه های زرد، نارنجی، قهوه ای یا قرمز
• جلا: شیشه ای (Vitreous) تا کدر/خاکی در مناطق لکه دار
• رنگ خاکه: سفید (برای کوارتز)، اما لکه های آهن ممکن است رگه زرد-قهوه ای تا قرمز-قهوه ای ایجاد کنند.

ویژگی‌های فیزیکی

• عادت بلوری: منشوری، توده ای، دانه ای، بلورهای دو هرمی
• نوع رخ: فاقد کلیواژ
• نوع شکستگی: صدفی
• چقرمگی: شکننده
• نوع جلا: شیشه ای

نحوه تشکیل

کوارتز با لکه های آهن در محیط های مختلفی تشکیل می شود که در آن کانی های حاوی آهن (مانند پیریت، هماتیت، گوتیت، لیمونیت) در مجاورت بلورهای کوارتز قرار دارند. اکسیداسیون و هیدراتاسیون این کانی های آهن، اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن را تولید می کند که به صورت لکه یا پوشش روی سطح کوارتز رسوب می کنند. این فرآیند می تواند در محیط های هیدروترمال، رسوبی، و دگرگونی رخ دهد. لکه ها معمولاً پس از تشکیل اولیه کوارتز ایجاد می شوند.

کاربرد

کوارتز با لکه های آهن به دلیل رنگ و ظاهر منحصر به فردش در جواهرسازی، سنگ های تزئینی، و کلکسیون های معدنی مورد استفاده قرار می گیرد. لکه های آهن می توانند به زیبایی و جذابیت بصری سنگ بیفزایند. در کاربردهای صنعتی که خلوص بالای سیلیس مورد نیاز است، این نوع کوارتز معمولاً مناسب نیست مگر اینکه لکه ها قابل حذف باشند.

توزیع سنی

در تمام دوران های زمین شناسی یافت می شود، از پرکامبرین تا کواترنری، بسته به محیط تشکیل.

کجا پیدا کنیم

نکات پیدا کردن

سنگ‌های مشابه

طبقه‌بندی علمی

رده کانی

سیلیکات ها (تکتوسیلیکات)

گروه

گروه کوارتز

سیستم بلوری

تریگونال

فرمول شیمیایی

SiO2

ترکیب

دی اکسید سیلیسیم

کشف بیشتر درباره کوارتز با لکه های آهن