کوارتز با لکه های آهن

توضیحات

کوارتز با لکه های آهن، در واقع بلورهای کوارتز (دی اکسید سیلیسیم) هستند که توسط لایه های نازکی از اکسیدها یا هیدروکسیدهای آهن پوشیده شده اند. این لکه ها معمولاً به رنگ های زرد، نارنجی، قهوه ای یا قرمز دیده می شوند و می توانند به صورت پوشش های سطحی، رگه ها یا نقاط پراکنده بر روی بلور کوارتز ظاهر شوند. رنگ و شدت لکه ها به نوع و غلظت اکسیدهای آهن موجود بستگی دارد. این پدیده یک تغییر ثانویه است و بر ساختار بلوری اصلی کوارتز تأثیری نمی گذارد.

نحوه شناسایی

رنگ

رنگ اصلی کوارتز معمولاً بی رنگ، سفید یا شفاف است، اما لکه های آهن رنگ های زرد، نارنجی، قهوه ای، قرمز یا حتی قهوه ای مایل به سیاه را به آن می بخشند. این رنگ ها معمولاً به صورت پوشش های سطحی یا رگه ای دیده می شوند و ممکن است به طور یکنواخت توزیع نشده باشند.

جلا

براقیت شیشه ای تا چرب.

بافت

بافت بلوری، از بلورهای درشت تا ریزدانه. لکه های آهن ممکن است بافت کمی خشن تر یا پودری به سطح بدهند.

شکل بلور

بلورهای شش وجهی منشوری با پایانه های هرمی، یا توده ای و دانه ای. لکه های آهن معمولاً بر روی سطوح بلوری یا در شکستگی ها رسوب می کنند.

رخ

فاقد کلیواژ مشخص (شکستگی صدفی).

محیط زمین‌شناسی

در رگه های هیدروترمال، پگماتیت ها، سنگ های آذرین، دگرگونی و رسوبی یافت می شود. به ویژه در مناطق هوازده و اکسید شده که کانی های آهن دار در مجاورت کوارتز قرار دارند، فراوان است.

حقایق کلیدی

• سختی: 7 در مقیاس موس (برای کوارتز)
• وزن مخصوص: 2.65 (برای کوارتز)
• سیستم بلوری: تریگونال
• رنگ: بی رنگ، سفید، شفاف با لکه های زرد، نارنجی، قهوه ای، قرمز ناشی از اکسیدهای آهن
• جلا: شیشه ای تا چرب
• شفافیت: شفاف تا نیمه شفاف
• شکستگی: صدفی
• رخ: فاقد کلیواژ
• ترکیب: دی اکسید سیلیسیم (SiO2) با ناخالصی های اکسیدهای آهن (مانند هماتیت، گوتیت، لیمونیت)

بررسی سریع

• رنگ: بی رنگ تا سفید با لکه های زرد، نارنجی، قهوه ای یا قرمز
• جلا: شیشه ای
• رنگ خاکه: سفید (برای کوارتز)، اما لکه های آهن ممکن است رگه ای زرد تا قهوه ای مایل به قرمز ایجاد کنند.

ویژگی‌های فیزیکی

• عادت بلوری: منشوری شش وجهی، توده ای، دانه ای، کریپتوکریستالین
• نوع رخ: فاقد کلیواژ
• نوع شکستگی: صدفی
• چقرمگی: شکننده
• نوع جلا: شیشه ای

نحوه تشکیل

کوارتز با لکه های آهن در نتیجه هوازدگی و اکسیداسیون کانی های حاوی آهن (مانند پیریت، هماتیت، گوتیت) در مجاورت بلورهای کوارتز تشکیل می شود. یون های آهن آزاد شده در آب های زیرزمینی یا سطحی حل شده و سپس بر روی سطوح کوارتز رسوب می کنند و لکه های رنگی ایجاد می کنند. این فرآیند می تواند در محیط های مختلفی از جمله رگه های هیدروترمال، سنگ های رسوبی و مناطق هوازده رخ دهد.

کاربرد

کوارتز با لکه های آهن به دلیل رنگ و ظاهر منحصر به فردش عمدتاً به عنوان سنگ تزئینی و کلکسیونی مورد استفاده قرار می گیرد. در جواهرسازی، مجسمه سازی و به عنوان نمونه های نمایشگاهی در موزه ها و مجموعه های شخصی کاربرد دارد. از نظر صنعتی، لکه های آهن معمولاً نامطلوب تلقی می شوند و برای کاربردهای خاصی که خلوص کوارتز مورد نیاز است (مانند الکترونیک یا اپتیک) باید حذف شوند.

توزیع سنی

در تمام دوران های زمین شناسی یافت می شود، به ویژه در محیط های هوازده و رسوبی.

کجا پیدا کنیم

نکات پیدا کردن

سنگ‌های مشابه

طبقه‌بندی علمی

رده کانی

سیلیکات ها (تکتوسیلیکات)

گروه

گروه کوارتز

سیستم بلوری

تریگونال

فرمول شیمیایی

SiO2 (با FeOOH, Fe2O3)

ترکیب

دی اکسید سیلیسیم با اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن

کشف بیشتر درباره کوارتز با لکه های آهن