عکس گرفتهاید؟ با اپلیکیشن Rockby فوراً سنگها را شناسایی کنید
باز کردن اپتوضیحات
توفا یک سنگ آهک متخلخل و اسفنجی شکل است که از رسوب کلسیت در محیطهای آب شیرین تشکیل میشود. این سنگ معمولاً رنگ روشن (سفید، کرم، زرد مایل به قهوهای) دارد و بافت آن میتواند از نرم و پودری تا نسبتاً سخت و متراکم متغیر باشد. تخلخل بالای آن ناشی از به دام افتادن حبابهای گاز و همچنین قالبگیری از مواد گیاهی مانند برگها، شاخهها و خزهها در حین رسوبگذاری است. این ویژگیها آن را از تراورتن که معمولاً متراکمتر و نواریتر است، متمایز میکند.
نحوه شناسایی
- رنگ
- سفید، کرم، زرد مایل به قهوهای، خاکستری روشن. رنگها معمولاً روشن هستند.
- جلا
- کدر تا خاکی (در نمونههای پودری) یا مات تا نیمهمات (در نمونههای متراکمتر).
- بافت
- بسیار متخلخل، اسفنجی، حفرهدار، گاهی اوقات با قالبهای گیاهی (برگ، شاخه) یا بقایای فسیلی کوچک. میتواند نرم و شکننده یا نسبتاً سخت باشد.
- شکل بلور
- معمولاً به صورت تودهای، متخلخل و بدون شکل بلوری مشخص. بلورهای کلسیت میکروسکوپی هستند.
- رخ
- عدم کلیواژ مشخص در مقیاس ماکروسکوپی به دلیل ماهیت تودهای و متخلخل. بلورهای کلسیت دارای کلیواژ رمبوهدرال کامل هستند.
- محیط زمینشناسی
- در اطراف چشمههای آب شیرین (به ویژه چشمههای آهکی)، آبشارها، دریاچهها، رودخانهها و محیطهای کارستی که آبهای غنی از کربنات کلسیم در آنها جریان دارد.
حقایق کلیدی
- سختی: 3 (مقیاس موس) - به دلیل تخلخل ممکن است کمتر به نظر برسد.
- وزن مخصوص: 1.4 - 2.0 (متغیر به دلیل تخلخل بالا)
- سیستم بلوری: تریگونال (برای کلسیت، اما توفا تودهای است)
- رنگ: سفید، کرم، زرد مایل به قهوهای، خاکستری روشن
- جلا: کدر تا خاکی
- شفافیت: مات
- شکستگی: نامنظم، خاکی، شکننده
- رخ: ندارد (در مقیاس ماکروسکوپی)
- ترکیب: کربنات کلسیم (CaCO3) با ناخالصیهای مختلف
بررسی سریع
- رنگ: سفید، کرم، زرد مایل به قهوهای
- جلا: کدر تا خاکی
- رنگ خاکه: سفید
ویژگیهای فیزیکی
- عادت بلوری: تودهای، متخلخل، اسفنجی، حفرهدار، گاهی با قالبهای گیاهی
- نوع رخ: عدم کلیواژ ماکروسکوپی
- نوع شکستگی: نامنظم، خاکی
- چقرمگی: شکننده
- نوع جلا: کدر تا خاکی
نحوه تشکیل
توفا نوعی سنگ آهک متخلخل است که از رسوب کربنات کلسیم (کلسیت) از آبهای غنی از کلسیم در محیطهای آب شیرین، معمولاً در اطراف چشمهها، آبشارها، دریاچهها و رودخانهها تشکیل میشود. این رسوبگذاری اغلب توسط فعالیتهای بیولوژیکی مانند جلبکها، سیانوباکتریها و خزهها تسریع میشود که با جذب دیاکسید کربن از آب، باعث فوق اشباع شدن کربنات کلسیم و رسوب آن میشوند. سرعت رسوبگذاری میتواند نسبتاً سریع باشد.
کاربرد
توفا به دلیل تخلخل و وزن نسبتاً کم، در گذشته به عنوان مصالح ساختمانی (به ویژه در مناطق مدیترانهای) و برای ساخت مجسمهها استفاده میشده است. امروزه نیز در محوطهسازی، ساخت باغهای صخرهای و به عنوان بستر رشد برای گیاهان خاص (به دلیل توانایی حفظ رطوبت) کاربرد دارد. همچنین به عنوان یک شاخص دیریناقلیمی برای بازسازی شرایط آب و هوایی گذشته مورد مطالعه قرار میگیرد.
توزیع سنی
عمدتاً دوران کواترنری (پلیستوسن تا هولوسن)، اما در سازندهای قدیمیتر نیز یافت میشود.
کجا پیدا کنیم
دریاچه مونو، کالیفرنیا، ایالات متحده
برجهای توفا معروف و چشمگیر در اطراف دریاچه مونو که از رسوب کربنات کلسیم در آبهای قلیایی دریاچه تشکیل شدهاند.
پارک ملی دریاچههای پلیتویک، کرواسی
سدهای توفا که آبشارها و دریاچههای پلکانی را در این پارک ملی زیبا ایجاد کردهاند.
پاموککاله، ترکیه
تراسهای سفید رنگ و حوضچههای آب گرم که از رسوب توفا و تراورتن تشکیل شدهاند.
ایران
در مناطق کارستی و اطراف چشمههای آهکی در نقاط مختلف ایران، مانند چشمههای باداب سورت در مازندران (که بیشتر تراورتن است اما سازوکار مشابهی دارد) و سایر مناطق کوهستانی.
نکات پیدا کردن
جستجو در محیطهای آب شیرین
توفا را در اطراف چشمههای آهکی، آبشارها، کنار رودخانهها و دریاچههایی که آب آنها غنی از کربنات کلسیم است، جستجو کنید. به دنبال سازههای متخلخل و اسفنجی شکل باشید.
بررسی رنگ و بافت
توفا معمولاً رنگ روشن (سفید، کرم) دارد و بافت آن بسیار متخلخل و حفرهدار است. ممکن است بقایای گیاهی در آن مشاهده شود.
آزمایش با اسید
مانند سایر سنگهای آهکی، توفا نیز با اسید کلریدریک رقیق (یا حتی سرکه) واکنش نشان داده و حبابهای دیاکسید کربن آزاد میکند (جوشش). این یک آزمایش تشخیصی کلیدی است.
سنگهای مشابه
تراورتن
Travertine
همچنین شناخته شده به عنوان: سنگ آهک تراورتن
سنگ آهک
Limestone
همچنین شناخته شده به عنوان: کربنات کلسیم
کربنات کلسیم
Calcite
همچنین شناخته شده به عنوان: کلسیت
طبقهبندی علمی
- رده کانی
- کربناتها (ماده اصلی کلسیت است)
- گروه
- سنگهای رسوبی شیمیایی/بیوشیمیایی
- سیستم بلوری
- تریگونال (برای کلسیت)
- فرمول شیمیایی
- CaCO3 (ماده اصلی کلسیت است)
- ترکیب
- عمدتاً کلسیت (کربنات کلسیم) با مقادیر متغیری از ناخالصیها مانند رس، سیلیس، اکسیدهای آهن و مواد آلی.
کشف بیشتر درباره توفا
هرجا سنگها را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس، پایگاه داده کامل و مجموعه شخصی شما.