ابزیدین

توضیحات

ابزیدین یک شیشه آتشفشانی طبیعی است که از سرد شدن سریع گدازه‌های غنی از سیلیس (معمولاً ریولیتی) تشکیل می‌شود. این سنگ فاقد ساختار بلوری منظم است و به همین دلیل به عنوان یک ماده آمورف طبقه‌بندی می‌شود. رنگ آن معمولاً تیره است، اما می‌تواند در رنگ‌های مختلفی از جمله سیاه، قهوه‌ای، سبز تیره، و حتی قرمز یا آبی نیز یافت شود. ابزیدین به دلیل شکستگی صدفی شکل و لبه‌های بسیار تیزش شناخته شده است.

نحوه شناسایی

رنگ

معمولاً سیاه، اما می‌تواند قهوه‌ای تیره، سبز تیره، خاکستری، یا حتی با رگه‌های قرمز یا آبی باشد. وجود ناخالصی‌ها یا حباب‌های ریز می‌تواند باعث ایجاد الگوهای رنگی مانند ابزیدین برفی (با لکه‌های سفید کروی) یا ابزیدین رنگین‌کمانی شود.

جلا

شیشه‌ای (ویترئوس) تا رزینی.

بافت

بسیار صاف و یکنواخت، بدون دانه‌های قابل مشاهده. ممکن است حاوی حباب‌های گازی میکروسکوپی باشد.

شکل بلور

آمورف (بی‌شکل)، فاقد ساختار بلوری منظم.

رخ

فاقد کلیواژ (رخ). شکستگی آن صدفی (Conchoidal) است.

محیط زمین‌شناسی

در مناطق آتشفشانی فعال یا اخیراً فعال، به ویژه در ارتباط با گدازه‌های ریولیتی و داسیتی. معمولاً در لبه‌های جریان‌های گدازه، گنبدهای گدازه، و دایک‌های آتشفشانی یافت می‌شود.

حقایق کلیدی

• سختی: 5 تا 5.5 در مقیاس موس
• وزن مخصوص: 2.35 تا 2.60 گرم بر سانتی‌متر مکعب
• سیستم بلوری: آمورف (بی‌شکل)
• رنگ: معمولاً سیاه، قهوه‌ای تیره، سبز تیره، گاهی با رگه‌های رنگی
• جلا: شیشه‌ای (ویترئوس)
• شفافیت: شفاف تا نیمه‌شفاف در قطعات نازک، مات در قطعات ضخیم
• شکستگی: صدفی (Conchoidal)
• رخ: فاقد کلیواژ
• ترکیب: عمدتاً سیلیس (SiO2) با حدود 70-75 درصد، به همراه مقادیر کمتری از اکسیدهای آلومینیوم، سدیم، پتاسیم، آهن و منیزیم.

بررسی سریع

• رنگ: سیاه، قهوه‌ای تیره، سبز تیره
• جلا: شیشه‌ای
• رنگ خاکه: سفید (به دلیل ماهیت شیشه‌ای و عدم وجود پودر رنگی)

ویژگی‌های فیزیکی

• عادت بلوری: آمورف، توده‌ای، فاقد شکل بلوری مشخص
• نوع رخ: فاقد کلیواژ
• نوع شکستگی: صدفی (Conchoidal) - شکستگی‌های منحنی و صاف شبیه به داخل صدف
• چقرمگی: شکننده
• نوع جلا: شیشه‌ای (ویترئوس)

نحوه تشکیل

ابزیدین در اثر سرد شدن بسیار سریع گدازه‌های آتشفشانی با ترکیب شیمیایی اسیدی (ریولیتی) تشکیل می‌شود. سرعت بالای سرد شدن مانع از تشکیل ساختار بلوری منظم شده و در نتیجه ماده‌ای آمورف (بی‌شکل) یا شیشه‌ای به وجود می‌آید. این فرآیند معمولاً در لبه‌های جریان‌های گدازه، گنبدهای گدازه، یا در جایی که گدازه با آب تماس پیدا می‌کند، رخ می‌دهد.

کاربرد

ابزیدین از دوران پارینه‌سنگی به دلیل لبه‌های بسیار تیزش برای ساخت ابزارهای برنده مانند چاقو، سرنیزه، و تیغ جراحی استفاده می‌شده است. امروزه نیز در ساخت تیغ‌های جراحی فوق‌العاده تیز، جواهرات، و اشیاء تزئینی کاربرد دارد. همچنین در مطالعات زمین‌شناسی برای تعیین سن نسبی جریان‌های گدازه (با استفاده از روش هیدراسیون ابزیدین) مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توزیع سنی

از دوران ترشیاری تا حال حاضر، عمدتاً در مناطق آتشفشانی جوان‌تر یافت می‌شود.

کجا پیدا کنیم

نکات پیدا کردن

سنگ‌های مشابه

طبقه‌بندی علمی

رده کانی

شیشه طبیعی (نه یک کانی به معنای دقیق کلمه، زیرا فاقد ساختار بلوری منظم است)

گروه

سنگ‌های آذرین بیرونی (آتشفشانی)

سیستم بلوری

آمورف

فرمول شیمیایی

عمدتاً SiO2 (با ناخالصی‌های دیگر)

ترکیب

70-75% SiO2، 10-15% Al2O3، و مقادیر کمتری از Fe2O3، MgO، CaO، Na2O، K2O.

کشف بیشتر درباره ابزیدین