Chondriet

Beschrijving

Chondrieten zijn steenmeteorieten die worden gekenmerkt door de aanwezigheid van chondrulen, kleine, bolvormige mineralenaggregaten. Ze vormen ongeveer 85% van alle meteorieten die op aarde vallen. Ze zijn samengesteld uit silicaten (voornamelijk olivijn en pyroxeen), metaal-ijzer-nikkel en sulfiden. Chondrieten worden onderverdeeld in verschillende groepen (bijv. H, L, LL, CM, CV, CO, CR) op basis van hun chemische samenstelling en petrologische kenmerken, die de mate van thermische metamorfose en waterige alteratie aangeven die ze hebben ondergaan.

Hoe te identificeren

Kleur

Variërend van grijs tot bruinzwart, vaak met een donkere fusiekorst (smeltkorst) aan de buitenkant die ontstaat tijdens de passage door de atmosfeer. De binnenkant kan lichter zijn.

Glans

Dof tot submetallisch, afhankelijk van de aanwezigheid van metaal-ijzer-nikkel.

Textuur

Fijnkorrelig tot middelkorrelig, met de karakteristieke chondrulen die zichtbaar kunnen zijn als kleine, ronde insluitsels. Vaak zijn er ook kleine, glimmende metaaldeeltjes zichtbaar.

Kristalvorm

Chondrulen zijn bolvormige tot elliptische aggregaten van mineralen (olivijn, pyroxeen). Metaal-ijzer-nikkel komt voor als onregelmatige korrels of adertjes. Geen duidelijke macroscopische kristalvormen zoals in aardse mineralen.

Splijting

Geen duidelijke splijting op gesteenteniveau. Individuele mineralen binnen de chondriet (zoals olivijn en pyroxeen) hebben wel splijting, maar dit is zelden macroscopisch zichtbaar.

Geologische omgeving

Chondrieten worden niet gevormd in een geologische omgeving op aarde. Ze zijn afkomstig uit de asteroïdengordel en andere delen van het zonnestelsel en vallen op aarde als meteorieten. Ze worden gevonden op het aardoppervlak, vaak in woestijnen (waar ze goed bewaard blijven en gemakkelijk te vinden zijn tegen de lichte achtergrond) en in Antarctica (waar ze geconcentreerd worden door ijsbeweging).

Belangrijke feiten

• Hardheid: Variabel, afhankelijk van de mineralen, maar over het algemeen 5-6 op de schaal van Mohs (voor silicaten). Metaal-ijzer-nikkel is zachter.
• Soortelijk gewicht: 3.3 - 3.7 g/cm³ (hoger dan de meeste aardse rotsen door ijzer-nikkelgehalte)
• Kristalstelsel: Chondrulen zijn aggregaten; individuele mineralen zoals olivijn en pyroxeen zijn orthorhombisch of monoklien. Metaal-ijzer-nikkel is kubisch.
• Kleur: Grijs, bruin, zwart (vaak met donkere fusiekorst)
• Glans: Dof, submetallisch
• Transparantie: Opaak
• Breuk: Conchoïdaal tot onregelmatig
• Splijting: Geen duidelijke splijting op gesteenteniveau
• Samenstelling: Silicaten (olivijn, pyroxeen), ijzer-nikkelmetaal, sulfiden, en soms organische verbindingen en waterhoudende mineralen (vooral in koolstofhoudende chondrieten).

Snelle controle

• Kleur: Grijs tot bruinzwart (vaak met donkere fusiekorst)
• Glans: Dof tot submetallisch
• Streekkleur: Grijs tot zwart (voor de fusiekorst), geen duidelijke streep voor het gesteente zelf

Fysische kenmerken

• Kristalhabitus: Aggregaten van chondrulen, onregelmatige korrels van metaal en sulfiden.
• Splijtingstype: Geen macroscopische splijting.
• Breuktype: Conchoïdaal tot onregelmatig, afhankelijk van de samenstelling en textuur.
• Taaiheid: Broos tot taai (door metaalgehalte).
• Glanstype: Dof tot submetallisch.

Vorming

Chondrieten zijn de meest primitieve en onveranderde meteorieten, gevormd door de accreties van stof en kleine deeltjes in de vroege zonnenevel. Ze zijn nooit gesmolten of gedifferentieerd, waardoor ze een directe record zijn van de samenstelling van het vroege zonnestelsel. De karakteristieke chondrulen zijn bolvormige tot elliptische korrels, meestal 0,1 tot 1 mm groot, die snel zijn afgekoeld uit gesmolten druppeltjes in de zonnenevel.

Gebruik

Chondrieten zijn van onschatbare waarde voor wetenschappelijk onderzoek naar de vorming en evolutie van het zonnestelsel, de oorsprong van water en organische moleculen op aarde, en de samenstelling van planetaire lichamen. Ze worden ook verzameld door particulieren en musea.

Ouderdomsverdeling

Ongeveer 4,56 miljard jaar oud (de leeftijd van het zonnestelsel)

Waar te vinden

Zoektips

Vergelijkbare stenen

Wetenschappelijke classificatie

Mineraalklasse

Niet van toepassing (gesteente, geen mineraal). Bevat echter mineralen uit de silicaat-, sulfide- en elementenklassen.

Groep

Chondrieten (een subgroep van steenmeteorieten)

Kristalstelsel

Niet van toepassing voor het gesteente als geheel. Individuele mineralen variëren (orthorhombisch, monoklien, kubisch).

Chemische formule

Geen enkele formule (complex mengsel van mineralen en elementen).

Samenstelling

Voornamelijk silicaten (Mg-Fe olivijn, Mg-Fe pyroxeen), ijzer-nikkelmetaal (kamaciet, taeniet), troiliet (FeS), en diverse accessoires zoals chromiet, plagioklaas, en in sommige gevallen organische verbindingen en waterhoudende mineralen.

Ontdek Chondriet