Heb je een foto? Identificeer stenen direct met de Rockby-app
App openenBeschrijving
Jade is een metamorf gesteente of mineraal dat bekend staat om zijn uitzonderlijke taaiheid en aantrekkelijke kleuren, variërend van wit en crème tot diverse tinten groen, lavendel, geel en zelfs zwart. Het is geen enkel mineraal, maar een verzamelnaam voor twee chemisch en mineralogisch verschillende mineralen: nefriet en jadeïet. Hoewel ze qua uiterlijk op elkaar kunnen lijken, verschillen ze in chemische samenstelling, dichtheid en hardheid. Nefriet is een amfiboolmineraal, terwijl jadeïet een pyroxenmineraal is. Beide worden gekenmerkt door een dichte, verstrengelde vezelige of granulaire structuur die bijdraagt aan hun opmerkelijke taaiheid.
Hoe te identificeren
- Kleur
- Nefriet: Meestal groen (van lichtgroen tot donkergroen, spinaziegroen), wit, crème, geel, bruin, grijs of zwart. Jadeïet: Kan een breder scala aan kleuren vertonen, waaronder smaragdgroen (imperial jade), lavendel, blauw, roze, rood, geel, wit en zwart. De kleur is vaak ongelijkmatig verdeeld.
- Glans
- Vetachtig tot glasachtig, soms wasachtig.
- Textuur
- Fijnkorrelig, dicht, vezelig (nefriet) of granoblastisch (jadeïet). Voelt glad en koel aan.
- Kristalvorm
- Nefriet: Cryptokristallijn, vezelig, vaak in verstrengelde aggregaten. Jadeïet: Cryptokristallijn, granoblastisch, soms met kleine, prismatische kristallen zichtbaar onder vergroting.
- Splijting
- Nefriet: Perfecte splijting in twee richtingen (amfibooltype) maar zelden waargenomen door de dichte, verstrengelde structuur. Jadeïet: Perfecte splijting in twee richtingen (pyroxentype) maar zelden waargenomen door de dichte, granulaire structuur. Beide vertonen eerder een splinterige of onregelmatige breuk.
- Geologische omgeving
- Nefriet: Gevonden in metamorfe gesteenten, vaak geassocieerd met serpentiniet, talkschist en dolomitische marmers. Jadeïet: Gevonden in hoogdruk-laagtemperatuur metamorfe gesteenten, zoals blauwschisten, eclogieten en serpentinieten, typisch in subductiezones.
Belangrijke feiten
- Hardheid: Nefriet: 6-6.5 op de schaal van Mohs. Jadeïet: 6.5-7 op de schaal van Mohs. Hoewel de hardheid niet extreem hoog is, is de uitzonderlijke taaiheid (weerstand tegen breken) kenmerkend voor jade.
- Soortelijk gewicht: Nefriet: 2.90-3.03. Jadeïet: 3.30-3.38. Dit is een belangrijk onderscheidend kenmerk tussen de twee soorten jade.
- Kristalstelsel: Nefriet: Monoklien. Jadeïet: Monoklien.
- Kleur: Zie 'howToIdentify' sectie voor gedetailleerde kleuren.
- Glans: Vetachtig tot glasachtig, soms wasachtig.
- Transparantie: Ondoorzichtig tot doorschijnend.
- Breuk: Splinterig tot onregelmatig, conchoïdaal (zelden).
- Splijting: Nefriet: Perfecte splijting in twee richtingen (110) op 56° en 124°, maar zelden waargenomen door de vezelige structuur. Jadeïet: Perfecte splijting in twee richtingen (110) op 87° en 93°, maar zelden waargenomen door de granulaire structuur.
- Samenstelling: Nefriet: Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2 (een variëteit van actinoliet/tremoliet). Jadeïet: NaAlSi2O6.
Snelle controle
- Kleur: Groen, wit, lavendel, geel, bruin, zwart (variabel)
- Glans: Vetachtig tot glasachtig
- Streekkleur: Wit
Fysische kenmerken
- Kristalhabitus: Nefriet: Dichte, verstrengelde vezelige aggregaten. Jadeïet: Dichte, granoblastische aggregaten, soms met kleine, prismatische kristallen.
- Splijtingstype: Nefriet: Perfect in twee richtingen (amfibooltype). Jadeïet: Perfect in twee richtingen (pyroxentype). Echter, door de microkristallijne aard is splijting zelden zichtbaar en breekt het eerder onregelmatig.
- Breuktype: Splinterig tot onregelmatig, soms subconchoïdaal.
- Taaiheid: Uitzonderlijk taai (weerstand tegen breken), wat het onderscheidt van de meeste andere mineralen. Dit komt door de verstrengelde microkristallijne structuur.
- Glanstype: Vetachtig tot glasachtig, soms wasachtig.
Vorming
Jade is een verzamelnaam voor twee verschillende mineralen: nefriet en jadeïet. Nefriet is een calcium-magnesium-ijzer-inosilicaat en vormt zich door metamorfose van ultramafische gesteenten (zoals serpentiniet) of dolomitische kalksteen onder lage tot middelhoge temperatuur en hoge druk. Jadeïet is een natrium-aluminium-inosilicaat en ontstaat onder omstandigheden van hoge druk en relatief lage temperatuur, typisch in subductiezones waar oceanische korst onder continentale korst duikt, vaak geassocieerd met serpentiniet en blauwschistfacies metamorfose.
Gebruik
Jade wordt al duizenden jaren gewaardeerd als edelsteen en voor het maken van sieraden, sculpturen, rituele objecten en gereedschappen. Vooral in Oost-Aziatische culturen heeft het een diepe symbolische en culturele betekenis. Vanwege zijn uitzonderlijke taaiheid werd het historisch gebruikt voor wapens en werktuigen.
Ouderdomsverdeling
Variabel, afhankelijk van de geologische vormingsprocessen. Kan voorkomen in gesteenten van verschillende geologische tijdperken.
Waar te vinden
Myanmar (Birma)
De belangrijkste bron van hoogwaardige jadeïet, vooral de zeer gewaardeerde 'imperial jade'. Gevonden in de Kachin-staat, met name in de Tawmaw-mijnstreek.
Nieuw-Zeeland
Bekend om zijn nefriet, lokaal bekend als 'pounamu'. Vooral gevonden op het Zuidereiland, in rivierbeddingen en alluviale afzettingen.
Canada
Belangrijke bron van nefriet, met name in Brits-Columbia. Gevonden in grote afzettingen, vaak in de vorm van grote blokken.
Rusland
Produceert zowel nefriet als jadeïet, met name in de Sajan-gebergte en de Oeral-regio.
China
Historisch gezien een belangrijke bron van nefriet (Hotan jade) uit de Kunlun-bergen en de rivieren van Xinjiang. Tegenwoordig importeert China veel jadeïet uit Myanmar.
Guatemala
Een historische bron van jadeïet, gebruikt door de Maya's en Olmeken. Recentelijk zijn nieuwe afzettingen ontdekt.
Verenigde Staten
Nefriet wordt gevonden in Californië, Wyoming en Alaska. Jadeïet is zeldzamer, maar is gevonden in Californië.
Zoektips
Zoek in metamorfe terreinen
Jadeïet wordt vaak gevonden in gebieden met hoogdruk-laagtemperatuur metamorfose, geassocieerd met serpentiniet en blauwschist. Nefriet komt voor in serpentinietlichamen en contactmetamorfe zones.
Controleer rivierbeddingen en alluviale afzettingen
Vanwege de hardheid en taaiheid van jade, kan het ver getransporteerd worden door rivieren en zich ophopen in alluviale afzettingen. Veel van de beste nefriet wordt op deze manier gevonden.
Let op de textuur en het gevoel
Echte jade voelt uitzonderlijk glad en koel aan, zelfs op een warme dag. De textuur is dicht en niet-korrelig. Een metaalachtig geluid bij tikken kan ook een indicatie zijn.
Test de dichtheid
Jadeïet heeft een hogere soortelijke massa (3.30-3.38) dan nefriet (2.90-3.03). Dit kan een nuttige onderscheidende factor zijn, hoewel het een nauwkeurige meting vereist.
Wees voorzichtig met imitaties
Veel mineralen en gesteenten worden verkocht als 'jade', waaronder serpentiniet, chrysopraas, prehniet, vesuvianiet en geverfd kwarts. Leer de specifieke eigenschappen van echte nefriet en jadeïet.
Vergelijkbare stenen
Serpentiniet
Een groep mineralen, voornamelijk antigoriet, chrysotiel en lizardiet
Ook bekend als: Serpentijn
Prehniet
Ca2Al2Si3O10(OH)2
Ook bekend als: Kaapse smaragd
Chrysopraas
SiO2 (met nikkelinsluitsels)
Ook bekend als: Australische jade
Vesuvianiet
Ca19(Al,Mg,Fe)13(SiO4)10(Si2O7)4(OH,F)10
Ook bekend als: Idocraas
Wetenschappelijke classificatie
- Mineraalklasse
- Nefriet: Inosilicaat (amfiboolgroep). Jadeïet: Inosilicaat (pyroxengroep).
- Groep
- Nefriet: Amfiboolgroep (specifiek de tremoliet-ferro-actinoliet vaste oplossingsreeks). Jadeïet: Pyroxengroep.
- Kristalstelsel
- Monoklien voor beide.
- Chemische formule
- Nefriet: Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2. Jadeïet: NaAlSi2O6.
- Samenstelling
- Nefriet: Calcium-magnesium-ijzer-inosilicaat. Jadeïet: Natrium-aluminium-inosilicaat.
Ontdek Jade
Identificeer stenen overal
Gratis op iOS, Android en web. Foto-identificatie, complete database en je persoonlijke collectie.