Heb je een foto? Identificeer stenen direct met de Rockby-app
App openenBeschrijving
Chert is een hard, dicht sedimentair gesteente dat voornamelijk bestaat uit microkristallijn kwarts. Het heeft een variabele kleur, vaak grijs, bruin, zwart, wit, rood of groen, afhankelijk van de onzuiverheden. Het vertoont een karakteristieke conchoïdale (schelpvormige) breuk, vergelijkbaar met glas, en is zeer resistent tegen verwering. De korrelgrootte is zo fijn dat individuele kristallen niet met het blote oog zichtbaar zijn.
Hoe te identificeren
- Kleur
- Zeer variabel: grijs, bruin, zwart, wit, rood, groen, geel. Vaak uniform van kleur, maar kan ook gebandeerd zijn.
- Glans
- Wasachtig tot dof, soms glasachtig op verse breukvlakken.
- Textuur
- Zeer fijnkorrelig (afanitisch), dicht, glad aanvoelend. Kan een korrelige textuur hebben als het veel zandkorrels bevat.
- Kristalvorm
- Geen macroscopische kristalvormen. Komt voor als knollen, lenzen, lagen of onregelmatige massa's.
- Splijting
- Geen splijting. Vertoon conchoïdale (schelpvormige) breuk.
- Geologische omgeving
- Vaak geassocieerd met kalksteen, schalie, diatomeeën- en radiolariënmodder in mariene afzettingsmilieus. Kan ook voorkomen in zoetwaterafzettingen of als vervanging van andere gesteenten.
Belangrijke feiten
- Hardheid: 7 (Mohs-schaal)
- Soortelijk gewicht: 2.58 - 2.64
- Kristalstelsel: Trigonaal (microkristallijn)
- Kleur: Zeer variabel: grijs, bruin, zwart, wit, rood, groen, geel
- Glans: Wasachtig tot dof, soms glasachtig
- Transparantie: Ondoorzichtig tot doorschijnend
- Breuk: Conchoïdaal (schelpvormig)
- Splijting: Geen
- Samenstelling: Siliciumdioxide (SiO₂)
Snelle controle
- Kleur: Variabel (grijs, bruin, zwart, wit, rood, groen)
- Glans: Wasachtig tot dof, soms glasachtig
- Streekkleur: Wit
Fysische kenmerken
- Kristalhabitus: Microkristallijn, massief, nodulair, gelaagd
- Splijtingstype: Geen
- Breuktype: Conchoïdaal
- Taaiheid: Broos
- Glanstype: Wasachtig, dof, glasachtig
Vorming
Chert is een sedimentair gesteente dat voornamelijk bestaat uit microkristallijn kwarts (SiO₂). Het ontstaat door de precipitatie van silica uit waterige oplossingen of door de diagenetische omzetting van biogene silica-skeletten (bijv. van diatomeeën, radiolariën, sponzen) in sedimenten. Dit proces kan plaatsvinden in mariene omgevingen (diepzee, ondiepe zee) of in zoetwateromgevingen. De silica kan afkomstig zijn van vulkanische as, verwering van silicarijke gesteenten, of de oplossing van biogene silica. Tijdens diagenese worden de amorfe silica-skeletten omgezet in opaal-CT en vervolgens in microkristallijn kwarts. Chert kan voorkomen als knollen, lenzen of lagen binnen kalksteen, schalie of andere sedimentaire gesteenten, of als massieve afzettingen.
Gebruik
Historisch gezien was chert, met name vuursteen, van cruciaal belang voor de vervaardiging van stenen werktuigen (bijlen, speerpunten, schrapers) vanwege zijn conchoïdale breuk en scherpe randen. Tegenwoordig wordt het gebruikt als aggregaat in beton en wegenbouw, als slijpmiddel, en soms als decoratieve steen. Vuursteen wordt nog steeds gebruikt in vuurwapens (vuursteengeweren) en voor het maken van vonken.
Ouderdomsverdeling
Chert komt voor in gesteenten van alle geologische tijdperken, van het Precambrium tot het Kwartair. De vorming is afhankelijk van de beschikbaarheid van silica en geschikte afzettingsomstandigheden.
Waar te vinden
Krijtgesteenten in Noordwest-Europa
Vuursteenknollen zijn zeer algemeen in de krijtafzettingen van landen als Nederland (Zuid-Limburg), België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Deze zijn vaak van biogene oorsprong (sponzen).
Appalachen, Verenigde Staten
Chertlagen en knollen komen veel voor in de Paleozoïsche kalkstenen en dolomieten van de Appalachen.
Australië
Diverse chertafzettingen, waaronder jaspis-variëteiten, worden gevonden in verschillende geologische formaties.
Diepzeeafzettingen wereldwijd
Radiolarieten en diatomeeëncherts zijn te vinden in diepzeeafzettingen, vaak geassocieerd met oceanische korst.
Zoektips
Zoek in kalksteenafzettingen
Chert komt vaak voor als knollen of lagen in kalksteen. Let op donkere, harde insluitsels in lichtere kalksteen.
Controleer op conchoïdale breuk
Een verse breuk van chert zal een glad, schelpvormig oppervlak vertonen, vergelijkbaar met gebroken glas. Dit is een belangrijke identificatiekenmerk.
Test de hardheid
Chert is harder dan staal (Mohs hardheid 7) en zal geen krassen krijgen van een stalen mes. Het kan glas krassen.
Let op de dichtheid
Chert is relatief dicht en voelt zwaarder aan dan veel andere sedimentaire gesteenten van vergelijkbare grootte.
Wees voorzichtig met scherpe randen
Vanwege de conchoïdale breuk kan chert zeer scherpe randen hebben. Draag handschoenen bij het hanteren van gebroken stukken.
Vergelijkbare stenen
Chalcedoon
Chalcedoon (SiO₂)
Ook bekend als: Cryptokristallijn kwarts
Jaspis
Jaspis (SiO₂)
Ook bekend als: Ondoorzichtige chalcedoon
Opaal
Opaal (SiO₂·nH₂O)
Ook bekend als: Geen
Kwartsiet
Kwartsiet
Ook bekend als: Geen
Wetenschappelijke classificatie
- Mineraalklasse
- Oxiden
- Groep
- Kwarts-groep
- Kristalstelsel
- Trigonaal (individuele microkristallen)
- Chemische formule
- SiO₂
- Samenstelling
- Siliciumdioxide
Ontdek Chert
Identificeer stenen overal
Gratis op iOS, Android en web. Foto-identificatie, complete database en je persoonlijke collectie.