Kwarts met IJzerkleuring

Beschrijving

Kwarts met ijzerkleuring is in essentie kwarts (siliciumdioxide) waarvan het oppervlak of interne breuken zijn bedekt met een dunne laag of insluitsels van ijzeroxiden of -hydroxiden. Deze ijzerverbindingen, voornamelijk goethiet (α-FeO(OH)) en limoniet (een mengsel van gehydrateerde ijzeroxiden, vaak voornamelijk goethiet), geven de kwarts een karakteristieke gele, oranje, rode of bruine kleur. De kwarts zelf behoudt zijn inherente eigenschappen, maar de oppervlakkige kleuring kan de transparantie en glans beïnvloeden. De intensiteit en distributie van de kleuring variëren sterk, van lichte vlekken tot volledig dekkende lagen.

Hoe te identificeren

Kleur

Variërend van lichtgeel, oranje, roodbruin tot donkerbruin, afhankelijk van de aard en concentratie van de ijzeroxiden/hydroxiden. De kwarts zelf kan kleurloos, wit of melkachtig zijn onder de kleuring.

Glans

De kwarts heeft een glasglans (vitreus), maar de ijzerkleuring kan een doffere, aardachtige of sub-metaalachtige glans geven aan de gekleurde oppervlakken.

Textuur

De textuur van de kwarts is typisch glad tot ruw, afhankelijk van de kristalvorm. De ijzerkleuring kan een poederachtige, korrelige of filmachtige textuur op het oppervlak creëren.

Kristalvorm

Kwarts komt voor in diverse vormen: euhedrale hexagonale prisma's met piramidale uiteinden, massieve aggregaten, drusen, of cryptokristallijne vormen. De ijzerkleuring volgt vaak de kristalvlakken of vult breuken en holtes.

Splijting

Geen echte splijting (kwarts). De ijzerkleuring vertoont ook geen splijting, maar kan afschilferen.

Geologische omgeving

Vaak gevonden in hydrothermale aders, pegmatieten, sedimentaire gesteenten (zandstenen, conglomeraten), verweringszones van ertsafzettingen, en als secundair mineraal in breukzones en geoxideerde zones van ijzerhoudende gesteenten.

Belangrijke feiten

• Hardheid: 7 op de schaal van Mohs (voor kwarts). De ijzerkleuring zelf is zachter, maar de hardheid van het geheel wordt gedomineerd door de kwarts.
• Soortelijk gewicht: 2.65 g/cm³ (voor kwarts). De aanwezigheid van ijzeroxiden/hydroxiden kan dit licht verhogen, maar meestal is het verschil verwaarloosbaar voor oppervlakkige kleuring.
• Kristalstelsel: Trigonaal (voor kwarts).
• Kleur: Variabel, van geel, oranje, rood tot bruin, afhankelijk van de ijzerverbindingen.
• Glans: Glasglans (vitreus) voor kwarts; dof tot aardachtig voor de ijzerkleuring.
• Transparantie: Transparant tot opaak, afhankelijk van de dichtheid van de ijzerkleuring en de kwaliteit van de kwarts.
• Breuk: Conchoïdaal (schelpvormig) voor kwarts.
• Splijting: Geen (kwarts).
• Samenstelling: Siliciumdioxide (SiO2) met gehydrateerde ijzeroxiden (FeO(OH)) als oppervlakkige afzettingen.

Snelle controle

• Kleur: Geel, oranje, rood, bruin (door ijzerkleuring) op kleurloze, witte of melkachtige kwarts.
• Glans: Glasglans (kwarts) tot doffe/aardachtige glans (ijzerkleuring).
• Streekkleur: Wit (voor kwarts), maar de ijzerkleuring kan een geelbruine tot roodbruine streep geven als het ijzeroxide/hydroxide wordt afgeschraapt.

Fysische kenmerken

• Kristalhabitus: Hexagonale prisma's, massief, granulair, cryptokristallijn. De ijzerkleuring volgt de morfologie van de kwarts.
• Splijtingstype: Geen.
• Breuktype: Conchoïdaal.
• Taaiheid: Bros (kwarts).
• Glanstype: Vitreus (glasglans) voor kwarts; dof, aardachtig of sub-metaalachtig voor de ijzerkleuring.

Vorming

Kwarts met ijzerkleuring ontstaat wanneer kwartskristallen of -aggregaten in contact komen met ijzerhoudende oplossingen. Deze oplossingen, vaak afkomstig van de verwering van ijzerhoudende mineralen zoals pyriet, magnetiet of biotiet, oxideren en precipiteren als ijzeroxiden (zoals hematiet) of ijzerhydroxiden (zoals goethiet en limoniet) op het oppervlak van de kwarts of in microfracturen. Dit proces kan plaatsvinden in een breed scala aan geologische omgevingen, waaronder hydrothermale aders, sedimentaire afzettingen, en verweringsprofielen van stollings- en metamorfe gesteenten.

Gebruik

Hoewel kwarts met ijzerkleuring zelf geen specifieke industriële toepassing heeft die afwijkt van zuivere kwarts, wordt het soms gebruikt als decoratief steenmateriaal, in sieraden (vooral als cabochons of getrommelde stenen) en door verzamelaars vanwege zijn esthetische waarde. De ijzerkleuring kan de kwarts aantrekkelijker maken.

Ouderdomsverdeling

Komt voor in gesteenten van alle geologische tijdperken waar kwarts en ijzerhoudende mineralen samen voorkomen en aan verwering zijn blootgesteld.

Waar te vinden

Zoektips

Vergelijkbare stenen

Wetenschappelijke classificatie

Mineraalklasse

Silicaten (voor kwarts); Oxiden/Hydroxiden (voor ijzerkleuring)

Groep

Tectosilicaten (voor kwarts)

Kristalstelsel

Trigonaal

Chemische formule

SiO2 (Kwarts) + FeO(OH) (Goethiet/Limoniet)

Samenstelling

Siliciumdioxide met gehydrateerde ijzeroxiden.

Ontdek Kwarts met IJzerkleuring