Goethyt

Opis

Goethyt to minerał z grupy wodorotlenków żelaza, o wzorze chemicznym α-FeO(OH). Jest polimorfem lepidokrokitu (γ-FeO(OH)). Charakteryzuje się zmiennym pokrojem, od igiełkowych i włóknistych agregatów, przez promieniste i nerkowate skupienia, po masywne formy. Jest powszechnym minerałem w strefach utleniania złóż rud żelaza i innych metali, a także w glebach i osadach. Jest głównym składnikiem limonitu, który jest zbiorczym terminem dla uwodnionych tlenków żelaza.

Jak identyfikować

Kolor

Zazwyczaj ciemnobrązowy do czarnego, żółtobrązowy, rzadziej czerwonobrązowy. W postaci zbitej może być prawie czarny.

Połysk

Od diamentowego do metalicznego, jedwabistego (włókniste odmiany), matowego (masywne odmiany).

Tekstura

Zmienna, od włóknistej, promienistej, nerkowatej, stalaktytowej, po masywną i ziemistą.

Forma krystaliczna

Kryształy są rzadkie, zazwyczaj igiełkowe lub słupkowe, często tworzą promieniste lub włókniste agregaty. Częściej występuje w postaci nerkowatych, stalaktytowych, skorupowych lub ziemistych skupień.

Łupliwość

Doskonała w jednym kierunku {010}, ale rzadko obserwowana ze względu na drobnoziarnisty lub włóknisty pokrój. Częściej widoczny jest nierówny przełam.

Środowisko geologiczne

Strefy utleniania złóż rud metali, osady jeziorne i bagienne, gleby laterytowe, środowiska hydrotermalne niskich temperatur, jako produkt wietrzenia minerałów żelaza.

Kluczowe fakty

• Twardość: 5-5.5 w skali Mohsa
• Gęstość względna: 3.3-4.3 (zmienna w zależności od stopnia krystaliczności i zawartości wody)
• Układ krystalograficzny: Ortorombowy
• Kolor: Ciemnobrązowy do czarnego, żółtobrązowy, rzadziej czerwonobrązowy
• Połysk: Od diamentowego do metalicznego, jedwabistego (włókniste odmiany), matowego (masywne odmiany)
• Przezroczystość: Nieprzezroczysty
• Przełam: Nierówny do muszlowego
• Łupliwość: Doskonała w jednym kierunku {010}, ale rzadko obserwowana
• Skład: Wodorotlenek żelaza (III) (α-FeO(OH))

Szybkie sprawdzenie

• Kolor: Ciemnobrązowy do czarnego, żółtobrązowy
• Połysk: Od diamentowego do metalicznego, jedwabistego lub matowego
• Rysa: Żółtobrązowa

Cechy fizyczne

• Pokrój kryształów: Igiełkowy, słupkowy, włóknisty, promienisty, nerkowaty, stalaktytowy, skorupowy, masywny, ziemisty
• Rodzaj łupliwości: Doskonała w jednym kierunku {010}
• Rodzaj przełamu: Nierówny do muszlowego
• Spoistość: Kruchy
• Rodzaj połysku: Diamentowy, metaliczny, jedwabisty, matowy

Powstawanie

Goethyt jest powszechnym minerałem wtórnym, tworzącym się w wyniku wietrzenia innych minerałów żelaza, takich jak piryt, magnetyt, hematyt, czy syderyt. Powstaje również w środowiskach hydrotermalnych niskich temperatur, w strefach utleniania złóż rud metali, w osadach jeziornych i bagiennych (jako składnik rud darniowych), a także w glebach laterytowych. Jest głównym składnikiem limonitu, będącego mieszaniną uwodnionych tlenków żelaza.

Zastosowanie

Goethyt jest ważną rudą żelaza, zwłaszcza w złożach laterytowych i rudach darniowych. Jest również stosowany jako pigment (ochra) oraz w przemyśle ceramicznym. W przeszłości był wykorzystywany do produkcji barwników. Ma znaczenie w badaniach paleomagnetycznych i jako wskaźnik warunków środowiskowych w geologii.

Rozkład wiekowy

Występuje w skałach o różnym wieku geologicznym, od prekambru do współczesności, jako produkt wietrzenia lub osadzania hydrotermalnego.

Gdzie znaleźć

Wskazówki dotyczące poszukiwań

Podobne skały

Klasyfikacja naukowa

Klasa minerału

Wodorotlenki

Grupa

Grupa goethytu

Układ krystalograficzny

Ortorombowy

Wzór chemiczny

α-FeO(OH)

Skład

Tlenek żelaza (III) z grupą hydroksylową

Poznaj Goethyt