Kalcyt

Opis

Kalcyt to minerał z gromady węglanów, będący polimorfem węglanu wapnia (CaCO3). Jest jednym z najpospolitszych minerałów na Ziemi i głównym składnikiem wielu skał osadowych i metamorficznych. Charakteryzuje się dużą zmiennością form krystalicznych i barw. Jest minerałem stosunkowo miękkim, łatwo rysowalnym i reagującym z kwasami.

Jak identyfikować

Kolor

Bezbarwny, biały, szary, żółty, różowy, zielony, niebieski, brązowy, czarny. Barwa jest często zmienna z powodu domieszek.

Połysk

Szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości.

Tekstura

Zależy od formy krystalicznej: od zbitej, masywnej, przez ziarnistą, włóknistą, po dobrze wykształcone kryształy.

Forma krystaliczna

Bardzo zmienna. Najczęściej romboedry, skalenoedry, tabliczki, słupy, igły. Częste są zbliźniaczenia. Może tworzyć skupienia ziarniste, włókniste, naciekowe (stalaktyty, stalagmity), skorupowe, kuliste (ooidy).

Łupliwość

Doskonała, trójkierunkowa, romboedryczna (pod kątem 74°55').

Środowisko geologiczne

Skały osadowe (wapienie, margle, kreda), skały metamorficzne (marmury), żyły hydrotermalne, geody, druzy, jaskinie (naciekowe formy krasowe), cement w piaskowcach.

Kluczowe fakty

• Twardość: 3 w skali Mohsa
• Gęstość względna: 2.71 g/cm³
• Układ krystalograficzny: Trygonalny
• Kolor: Bezbarwny, biały, szary, żółty, różowy, zielony, niebieski, brązowy, czarny (zależnie od domieszek)
• Połysk: Szklisty do perłowego
• Przezroczystość: Przezroczysty, przeświecający, nieprzezroczysty
• Przełam: Muszlowy, nierówny
• Łupliwość: Doskonała, trójkierunkowa, romboedryczna (pod kątem 74°55')
• Skład: Węglan wapnia (CaCO3)

Szybkie sprawdzenie

• Kolor: Zmienny, często biały lub bezbarwny
• Połysk: Szklisty do perłowego
• Rysa: Biała

Cechy fizyczne

• Pokrój kryształów: Romboedry, skalenoedry, tabliczki, słupy, igły; skupienia ziarniste, włókniste, naciekowe, skorupowe, kuliste.
• Rodzaj łupliwości: Doskonała, romboedryczna (trzy kierunki)
• Rodzaj przełamu: Muszlowy do nierównego
• Spoistość: Kruchy
• Rodzaj połysku: Szklisty do perłowego

Powstawanie

Kalcyt tworzy się w szerokim zakresie warunków geologicznych. Jest głównym składnikiem skał osadowych, takich jak wapienie i margle, powstających z osadzania się szczątków organizmów morskich (muszle, szkielety) lub z wytrącania chemicznego z roztworów wodnych. W skałach metamorficznych, takich jak marmury, powstaje w wyniku rekrystalizacji wapieni pod wpływem wysokiej temperatury i ciśnienia. Może również występować jako minerał wtórny w żyłach hydrotermalnych, w geodach, druzach oraz jako cement w piaskowcach. W jaskiniach tworzy stalaktyty, stalagmity i inne formy naciekowe.

Zastosowanie

Kalcyt ma szerokie zastosowanie przemysłowe. Jest głównym składnikiem wapienia, używanego do produkcji cementu, wapna palonego (budownictwo, rolnictwo), jako topnik w hutnictwie, wypełniacz w przemyśle papierniczym, gumowym, farbiarskim i tworzyw sztucznych. Czyste, przezroczyste odmiany (szpat islandzki) są wykorzystywane w optyce do produkcji pryzmatów polaryzacyjnych. Jest również używany jako kamień ozdobny i rzeźbiarski (marmur).

Rozkład wiekowy

Występuje w skałach osadowych, metamorficznych i magmowych o różnym wieku geologicznym, od prekambru do holocenu.

Gdzie znaleźć

Wskazówki dotyczące poszukiwań

Podobne skały

Klasyfikacja naukowa

Klasa minerału

Węglany

Grupa

Grupa kalcytu

Układ krystalograficzny

Trygonalny (klasa ditrygonalno-skalenoedryczna)

Wzór chemiczny

CaCO3

Skład

Tlenek wapnia (CaO) 56.03%, Dwutlenek węgla (CO2) 43.97%. Może zawierać domieszki magnezu (Mg), żelaza (Fe), manganu (Mn), cynku (Zn), strontu (Sr), baru (Ba), ołowiu (Pb), kobaltu (Co), niklu (Ni).

Poznaj Kalcyt