Kalcyt

Opis

Kalcyt to minerał z grupy węglanów, będący polimorfem węglanu wapnia (CaCO3). Jest jednym z najpospolitszych minerałów na Ziemi, stanowiącym główny składnik wielu skał osadowych (wapienie, kreda) i metamorficznych (marmur). Charakteryzuje się dużą zmiennością form krystalicznych, od romboedrów, przez skalenoedry, po tabliczkowe i igiełkowe. Jest stosunkowo miękki (twardość 3 w skali Mohsa) i wykazuje doskonałą łupliwość w trzech kierunkach, tworząc romboedry. Reaguje burzliwie z rozcieńczonym kwasem solnym, co jest kluczową cechą identyfikacyjną. Występuje w szerokiej gamie kolorów, od bezbarwnego i białego, po żółty, różowy, zielony, niebieski, brązowy i czarny, w zależności od domieszek.

Jak identyfikować

Kolor

Bezbarwny, biały, szary, żółty, różowy, zielony, niebieski, brązowy, czarny. Kolor jest zmienny i zależy od domieszek.

Połysk

Szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości.

Tekstura

Zazwyczaj krystaliczny, ziarnisty, zbity, włóknisty, naciekowy (stalaktyty, stalagmity).

Forma krystaliczna

Bardzo zmienny. Najczęściej romboedry, skalenoedry, tabliczkowe, igiełkowe, pryzmatyczne. Może tworzyć bliźniaki.

Łupliwość

Doskonała łupliwość w trzech kierunkach, tworząca romboedry (kąty 74°55' i 105°05').

Środowisko geologiczne

Skały osadowe (wapienie, kreda), skały metamorficzne (marmur), żyły hydrotermalne, jaskinie (stalaktyty, stalagmity), cement w piaskowcach, rzadko w skałach magmowych (karbonatyty).

Kluczowe fakty

• Twardość: 3 w skali Mohsa
• Gęstość względna: 2.71 g/cm³
• Układ krystalograficzny: Trygonalny
• Kolor: Bezbarwny, biały, szary, żółty, różowy, zielony, niebieski, brązowy, czarny
• Połysk: Szklisty do perłowego
• Przezroczystość: Przezroczysty do nieprzezroczystego
• Przełam: Muszlowy do nierównego
• Łupliwość: Doskonała, romboedryczna (trzy kierunki)
• Skład: Węglan wapnia (CaCO3)

Szybkie sprawdzenie

• Kolor: Zmienny, często biały lub bezbarwny
• Połysk: Szklisty do perłowego
• Rysa: Biała

Cechy fizyczne

• Pokrój kryształów: Romboedryczny, skalenoedryczny, tabliczkowy, pryzmatyczny, igiełkowy, zbity, ziarnisty, włóknisty, naciekowy, stalaktytowy, stalagmitowy.
• Rodzaj łupliwości: Doskonała, romboedryczna {1011}
• Rodzaj przełamu: Muszlowy do nierównego
• Spoistość: Kruchy
• Rodzaj połysku: Szklisty, na powierzchniach łupliwości perłowy

Powstawanie

Kalcyt tworzy się w szerokim zakresie warunków geologicznych. Jest głównym składnikiem skał osadowych, takich jak wapienie i kreda, powstających z osadzania się szczątków organizmów morskich (muszle, szkielety) lub z wytrącania chemicznego węglanu wapnia z wody. W skałach metamorficznych, takich jak marmur, kalcyt powstaje w wyniku rekrystalizacji wapienia pod wpływem wysokiej temperatury i ciśnienia. Może również występować jako minerał hydrotermalny w żyłach, jako cement w piaskowcach, a także w stalaktytach i stalagmitach w jaskiniach. W rzadkich przypadkach może krystalizować z magmy karbonatytowej.

Zastosowanie

Kalcyt jest jednym z najważniejszych minerałów przemysłowych. Jest głównym składnikiem wapienia, który jest używany jako surowiec do produkcji cementu, wapna palonego (do zapraw murarskich i nawozów), a także jako kruszywo budowlane. Czyste odmiany kalcytu (np. szpat islandzki) są wykorzystywane w optyce do produkcji pryzmatów polaryzacyjnych ze względu na silną dwójłomność. Jest również stosowany jako wypełniacz w przemyśle papierniczym, farbiarskim, gumowym i tworzyw sztucznych, a także jako środek zobojętniający w rolnictwie i przemyśle chemicznym. W postaci marmuru jest cenionym materiałem rzeźbiarskim i budowlanym.

Rozkład wiekowy

Występuje we wszystkich epokach geologicznych, od prekambru do współczesności, jako minerał skał osadowych, metamorficznych i magmowych.

Gdzie znaleźć

Wskazówki dotyczące poszukiwań

Podobne skały

Klasyfikacja naukowa

Klasa minerału

Węglany

Grupa

Grupa kalcytu

Układ krystalograficzny

Trygonalny

Wzór chemiczny

CaCO3

Skład

Węglan wapnia

Poznaj Kalcyt