Celestyt

Opis

Celestyt to minerał z grupy siarczanów, będący siarczanem strontu (SrSO4). Jest izostrukturalny z barytem (BaSO4) i anhydrytem (CaSO4). Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa 'caelestis' oznaczającego 'niebiański', co odnosi się do często spotykanej błękitnej barwy tego minerału. Występuje w postaci dobrze wykształconych kryształów, często tabliczkowych lub słupkowych, a także w skupieniach ziarnistych, włóknistych lub promienistych. Jest to minerał kruchy, o doskonałej łupliwości i stosunkowo niskiej twardości.

Jak identyfikować

Kolor

Najczęściej bezbarwny, biały, jasnoniebieski (najbardziej pożądany), szary, rzadziej zielonkawy, żółtawy lub czerwonawy. Barwa niebieska często jest wynikiem obecności domieszek lub defektów sieci krystalicznej.

Połysk

Szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości.

Tekstura

Kruchy, o gładkich powierzchniach łupliwości.

Forma krystaliczna

Kryształy tabliczkowe, słupkowe, izometryczne. Często tworzy skupienia ziarniste, włókniste, promieniste, konkrecje lub geody. Kryształy mogą być dobrze wykształcone, często z wyraźnymi ścianami.

Łupliwość

Doskonała łupliwość w jednym kierunku (001), dobra w dwóch innych kierunkach (210) i (010), co daje charakterystyczne schodkowe przełamy.

Środowisko geologiczne

Występuje w skałach osadowych (wapienie, dolomity, piaskowce, margle), zwłaszcza w ewaporatach, w żyłach hydrotermalnych niskich temperatur, w strefach utleniania złóż siarczkowych oraz jako składnik geod i konkrecji.

Kluczowe fakty

• Twardość: 3-3.5 w skali Mohsa
• Gęstość względna: 3.95-3.97 g/cm³ (stosunkowo wysoka jak na minerał niemetaliczny)
• Układ krystalograficzny: Rombowy (ortorombowy)
• Kolor: Bezbarwny, biały, jasnoniebieski, szary, rzadziej zielonkawy, żółtawy, czerwonawy
• Połysk: Szklisty do perłowego
• Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
• Przełam: Nierówny do muszlowego
• Łupliwość: Doskonała w jednym kierunku (001), dobra w dwóch innych (210) i (010)
• Skład: Siarczan strontu (SrSO4)

Szybkie sprawdzenie

• Kolor: Bezbarwny, biały, jasnoniebieski, szary
• Połysk: Szklisty do perłowego
• Rysa: Biała

Cechy fizyczne

• Pokrój kryształów: Kryształy tabliczkowe, słupkowe, izometryczne; skupienia ziarniste, włókniste, promieniste, konkrecje, geody.
• Rodzaj łupliwości: Doskonała (001), dobra (210) i (010).
• Rodzaj przełamu: Nierówny do muszlowego.
• Spoistość: Kruchy.
• Rodzaj połysku: Szklisty do perłowego.

Powstawanie

Celestyt tworzy się w środowiskach osadowych, zwłaszcza w ewaporatach, gdzie wytrąca się z roztworów bogatych w stront i siarczany. Często występuje w wapieniach, dolomitach, piaskowcach i marglach, jako konkrecje, żyły lub wypełnienia kawern. Może również powstawać w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur oraz jako produkt wtórny w strefach utleniania złóż siarczkowych.

Zastosowanie

Głównym zastosowaniem celestytu jest produkcja związków strontu, które są wykorzystywane w przemyśle pirotechnicznym (do uzyskiwania czerwonego koloru w fajerwerkach i flarach), w przemyśle szklarskim (do produkcji szkła telewizyjnego i monitorów CRT, gdzie stront blokuje promieniowanie rentgenowskie), w ceramice, w metalurgii (do usuwania siarki z metali), a także w medycynie i stomatologii. Kryształy celestytu są również cenione przez kolekcjonerów.

Rozkład wiekowy

Występuje w skałach osadowych różnego wieku, od paleozoiku po kenozoik, często związany z ewaporatami.

Gdzie znaleźć

Wskazówki dotyczące poszukiwań

Podobne skały

Klasyfikacja naukowa

Klasa minerału

Siarczany

Grupa

Grupa barytu

Układ krystalograficzny

Rombowy (ortorombowy)

Wzór chemiczny

SrSO4

Skład

Siarczan strontu

Poznaj Celestyt