Selenit

Opis

Selenit to krystaliczna odmiana minerału gipsu, charakteryzująca się zazwyczaj przezroczystymi lub półprzezroczystymi, dobrze wykształconymi kryształami. Nazwa pochodzi od greckiego słowa 'selene', oznaczającego księżyc, co nawiązuje do jego delikatnego, perłowego lub szklistego połysku, przypominającego blask księżyca. Występuje w postaci tabliczkowych, słupkowych, igiełkowych lub włóknistych kryształów, często tworzących charakterystyczne formy, takie jak 'róże pustyni' (gipsowe) lub 'rybie ogony'. Jest bardzo miękki, można go zarysować paznokciem.

Jak identyfikować

Kolor

Bezbarwny, biały, szary, żółtawy, brązowawy, rzadziej różowy lub zielonkawy. Często przezroczysty lub półprzezroczysty.

Połysk

Szklisty, perłowy na powierzchniach łupliwości, jedwabisty w odmianie włóknistej (satin spar).

Tekstura

Gładka, często z widocznymi warstwami lub włóknami. Kryształy mogą być tabliczkowe, słupkowe, igiełkowe.

Forma krystaliczna

Monokliniczny. Kryształy często dobrze wykształcone, tabliczkowe, słupkowe, igiełkowe, często z charakterystycznymi ścięciami. Może tworzyć bliźniaki, np. w kształcie 'rybiego ogona'.

Łupliwość

Doskonała w jednym kierunku (010), tworząca cienkie, elastyczne blaszki; dobra w dwóch innych kierunkach (100 i 111), ale mniej wyraźna.

Środowisko geologiczne

Występuje w skałach osadowych ewaporatowych (gipsowych, anhydrytowych, solnych), w osadach jeziornych, lagunowych, w jaskiniach (stalaktyty, stalagmity gipsowe), w strefach utleniania złóż siarczkowych, a także jako produkt wietrzenia skał zawierających siarczany.

Kluczowe fakty

• Twardość: 2 w skali Mohsa (można zarysować paznokciem)
• Gęstość względna: 2.31 - 2.32 g/cm³
• Układ krystalograficzny: Jednoskośny (monokliniczny)
• Kolor: Bezbarwny, biały, szary, żółtawy, brązowawy, rzadziej różowy lub zielonkawy
• Połysk: Szklisty, perłowy na powierzchniach łupliwości, jedwabisty (satin spar)
• Przezroczystość: Przezroczysty do półprzezroczystego
• Przełam: Nierówny, muszlowy
• Łupliwość: Doskonała w jednym kierunku (010), dobra w dwóch innych (100 i 111)
• Skład: Siarczan wapnia dwuwodny (CaSO4·2H2O)

Szybkie sprawdzenie

• Kolor: Bezbarwny do białego, przezroczysty
• Połysk: Szklisty, perłowy
• Rysa: Biała

Cechy fizyczne

• Pokrój kryształów: Tabliczkowy, słupkowy, igiełkowy, włóknisty, masywny, ziarnisty, tworzy bliźniaki (np. 'rybi ogon'), róże pustyni.
• Rodzaj łupliwości: Doskonała (010), dobra (100), dobra (111).
• Rodzaj przełamu: Nierówny do muszlowego.
• Spoistość: Kruchy, ale cienkie blaszki są elastyczne.
• Rodzaj połysku: Szklisty, perłowy, jedwabisty.

Powstawanie

Selenit powstaje w wyniku krystalizacji siarczanu wapnia z roztworów wodnych, zazwyczaj w środowiskach ewaporatowych, takich jak wysychające jeziora, laguny, zatoki morskie lub w strefach utleniania złóż siarczkowych. Krystalizuje w niskich temperaturach i ciśnieniach. Może również tworzyć się w wyniku hydratacji anhydrytu (CaSO4).

Zastosowanie

Selenit jest ceniony jako kamień ozdobny i kolekcjonerski ze względu na swoją przezroczystość i piękny połysk. Wykorzystywany jest do produkcji rzeźb, lamp, świeczników i innych przedmiotów dekoracyjnych. W przeszłości używany był jako "szyby" w oknach ze względu na swoją przezroczystość. Ze względu na niską twardość i rozpuszczalność w wodzie, jego zastosowania przemysłowe są ograniczone w porównaniu do innych odmian gipsu.

Rozkład wiekowy

Występuje w osadach ewaporatowych od prekambru do współczesności, najczęściej w skałach osadowych wieku permskiego, triasowego, jurajskiego i mioceńskiego.

Gdzie znaleźć

Wskazówki dotyczące poszukiwań

Podobne skały

Klasyfikacja naukowa

Klasa minerału

Siarczany

Grupa

Gips

Układ krystalograficzny

Jednoskośny (monokliniczny)

Wzór chemiczny

CaSO4·2H2O

Skład

Tlenek wapnia (CaO) 32.57%, Trójtlenek siarki (SO3) 46.50%, Woda (H2O) 20.93%

Poznaj Selenit