Czarny Turmalin

Opis

Schorl, czyli czarny turmalin, jest najpospolitszą odmianą minerału z grupy turmalinów. Charakteryzuje się intensywną czarną barwą, często nieprzezroczystą, oraz typowym dla turmalinów pokrojem słupkowym z charakterystycznym trójkątnym przekrojem poprzecznym i podłużnym prążkowaniem. Jest to minerał borokrzemianowy, bogaty w żelazo, co odpowiada za jego ciemne zabarwienie.

Jak identyfikować

Kolor

Intensywnie czarny, nieprzezroczysty.

Połysk

Szklisty do żywicznego, często matowy na powierzchniach przełamu.

Tekstura

Kryształy słupkowe, często z podłużnym prążkowaniem na ścianach. Przełam nierówny do muszlowego.

Forma krystaliczna

Słupkowy, igiełkowy, pręcikowy, często z charakterystycznym trójkątnym przekrojem poprzecznym. Kryształy mogą być zakończone piramidalnie.

Łupliwość

Brak wyraźnej łupliwości, co jest cechą odróżniającą od amfiboli i piroksenów. Występuje słaba łupliwość bazalna lub brak łupliwości.

Środowisko geologiczne

Pegmatyty granitowe, grejzeny, żyły hydrotermalne, skały metamorficzne (łupki, gnejsy), rzadziej w skałach osadowych jako minerał detrytyczny.

Kluczowe fakty

• Twardość: 7-7.5 w skali Mohsa
• Gęstość względna: 3.1-3.2 g/cm³
• Układ krystalograficzny: Trygonalny
• Kolor: Czarny
• Połysk: Szklisty do żywicznego
• Przezroczystość: Nieprzezroczysty
• Przełam: Nierówny do muszlowego
• Łupliwość: Brak wyraźnej łupliwości (bardzo słaba łupliwość bazalna)
• Skład: Borokrzemian sodu, żelaza i aluminium

Szybkie sprawdzenie

• Kolor: Czarny
• Połysk: Szklisty
• Rysa: Biała

Cechy fizyczne

• Pokrój kryształów: Słupkowy, pręcikowy, igiełkowy, często z podłużnym prążkowaniem na ścianach i trójkątnym przekrojem poprzecznym.
• Rodzaj łupliwości: Brak wyraźnej łupliwości; bardzo słaba łupliwość bazalna {0001} jest rzadko obserwowana.
• Rodzaj przełamu: Nierówny do muszlowego.
• Spoistość: Kruchy.
• Rodzaj połysku: Szklisty do żywicznego.

Powstawanie

Schorl krystalizuje z gorących roztworów hydrotermalnych związanych z intruzjami granitowymi, w pegmatytach, grejzenach oraz w skałach metamorficznych, takich jak łupki i gnejsy, gdzie powstaje w wyniku metasomatozy lub rekrystalizacji.

Zastosowanie

Czarny turmalin jest ceniony w jubilerstwie (choć rzadziej niż inne odmiany turmalinu), kolekcjonerstwie minerałów, a także w przemyśle elektronicznym ze względu na swoje właściwości piezoelektryczne i piroelektryczne. Jest również używany jako kamień ozdobny i w ezoteryce.

Rozkład wiekowy

Występuje w skałach magmowych i metamorficznych o różnym wieku geologicznym, od prekambru do kenozoiku.

Gdzie znaleźć

Wskazówki dotyczące poszukiwań

Podobne skały

Klasyfikacja naukowa

Klasa minerału

Borokrzemiany

Grupa

Grupa turmalinu

Układ krystalograficzny

Trygonalny

Wzór chemiczny

Na(Fe²⁺)₃Al₆(BO₃)₃Si₆O₁₈(OH)₄

Skład

Sód, żelazo, aluminium, bor, krzem, tlen, wodór. Dokładny skład może się różnić w zależności od podstawień izomorficznych.

Poznaj Czarny Turmalin