Masz zdjęcie? Rozpoznawaj skały natychmiast w aplikacji Rockby
Otwórz aplikacjęOpis
Kwarc (SiO2) jest jednym z najpospolitszych minerałów skorupy ziemskiej, występującym w szerokiej gamie skał magmowych, metamorficznych i osadowych. W skałach magmowych, takich jak granit czy granodioryt, jest kluczowym składnikiem felsycznym. W skałach metamorficznych, takich jak kwarcyt czy gnejs, stanowi główny lub istotny składnik. Charakteryzuje się wysoką twardością, brakiem łupliwości i szklistym połyskiem. Jego obecność w skale macierzystej jest wskaźnikiem jej składu chemicznego i warunków powstawania. Kwarc jest chemicznie obojętny i odporny na wietrzenie, co sprawia, że jest trwałym składnikiem wielu skał.
Jak identyfikować
- Kolor
- Zazwyczaj bezbarwny lub biały, ale może występować w wielu barwach (różowy, fioletowy, żółty, brązowy, czarny) w zależności od domieszek i inkluzji w skale macierzystej.
- Połysk
- Szklisty, czasami tłusty.
- Tekstura
- W skałach magmowych może tworzyć anhedralne lub subhedralne ziarna, w skałach metamorficznych często tworzy mozaikowe tekstury lub wydłużone ziarna w foliacji.
- Forma krystaliczna
- W skałach magmowych często występuje w postaci nieregularnych ziaren wypełniających przestrzenie między innymi minerałami. W skałach metamorficznych może tworzyć ziarna izometryczne lub wydłużone. W żyłach hydrotermalnych może tworzyć dobrze wykształcone kryształy heksagonalne z piramidalnymi zakończeniami.
- Łupliwość
- Brak łupliwości, przełam muszlowy.
- Środowisko geologiczne
- Skały magmowe (granity, granodioryty, ryolity, dacyty), skały metamorficzne (kwarcyty, gnejsy, łupki krystaliczne), żyły hydrotermalne, pegmatyty.
Kluczowe fakty
- Twardość: 7 (w skali Mohsa)
- Gęstość względna: 2.65 g/cm³
- Układ krystalograficzny: Trygonalny
- Kolor: Zmienna, najczęściej bezbarwny, biały, szary
- Połysk: Szklisty, tłusty
- Przezroczystość: Przezroczysty do nieprzezroczystego
- Przełam: Muszlowy
- Łupliwość: Brak
- Skład: Dwutlenek krzemu (SiO2)
Szybkie sprawdzenie
- Kolor: Bezbarwny, biały, szary, różowy, fioletowy, żółty, brązowy, czarny
- Połysk: Szklisty, tłusty
- Rysa: Biała
Cechy fizyczne
- Pokrój kryształów: W skałach macierzystych często anhedralny (bez wyraźnych ścian kryształów) lub subhedralny. W żyłach i geodach może tworzyć heksagonalne słupy zakończone piramidami.
- Rodzaj łupliwości: Brak łupliwości
- Rodzaj przełamu: Muszlowy
- Spoistość: Kruchy
- Rodzaj połysku: Szklisty do tłustego
Powstawanie
Kwarc krystalizuje z magmy jako jeden z pierwszych minerałów w skałach magmowych (np. granit, ryolit) lub powstaje w wyniku metamorfizmu regionalnego i kontaktowego w skałach metamorficznych (np. gnejs, kwarcyt, łupki krystaliczne). Może również tworzyć się w żyłach hydrotermalnych.
Zastosowanie
Kwarc w skale macierzystej jest wykorzystywany jako kruszywo budowlane, składnik cementu, surowiec do produkcji szkła, ceramiki, materiałów ściernych, a także w przemyśle elektronicznym (kryształy piezoelektryczne). Czyste odmiany kwarcu są cenione jako kamienie szlachetne i ozdobne.
Rozkład wiekowy
Występuje w skałach o różnym wieku geologicznym, od prekambru do kenozoiku, w zależności od wieku skały macierzystej.
Gdzie znaleźć
Góry Izerskie, Polska
Występuje w granitach i gnejsach, często w postaci żył kwarcowych.
Tatry, Polska
Obecny w granitach tatrzańskich oraz w skałach metamorficznych trzonu krystalicznego.
Sudety, Polska
Występuje w wielu formacjach skalnych, w tym w granitach karkonoskich, gnejsach sowiogórskich i kwarcytach.
Alpy, Europa
Powszechny w granitach i skałach metamorficznych, często z dobrze wykształconymi kryształami w szczelinach alpejskich.
Appalachy, USA
Występuje w granitach, gnejsach i kwarcytach, będąc kluczowym składnikiem wielu formacji skalnych.
Brazylia
Znana z dużych złóż kwarcu, w tym kryształów górskich, ametystów i cytrynów, często w skałach magmowych i pegmatytach.
Wskazówki dotyczące poszukiwań
Lokalizacja
Szukaj w obszarach występowania skał magmowych (granity, ryolity) i metamorficznych (gnejsy, kwarcyty). Żyły kwarcowe są często widoczne jako jasne pasma przecinające ciemniejsze skały.
Twardość
Kwarc jest twardszy niż stal (twardość 7 w skali Mohsa), więc nie da się go zarysować nożem ani gwoździem. Jest to kluczowa cecha odróżniająca go od wielu innych minerałów.
Przełam
Charakterystyczny przełam muszlowy, podobny do szkła, jest dobrym wskaźnikiem. Brak łupliwości jest również ważną cechą.
Połysk
Szklisty połysk jest typowy dla kwarcu. W niektórych przypadkach może być tłusty, zwłaszcza na powierzchniach przełamu.
Kształt kryształów
W skałach magmowych kwarc często tworzy nieregularne ziarna. W żyłach hydrotermalnych lub geodach można znaleźć dobrze wykształcone kryształy heksagonalne z piramidalnymi zakończeniami.
Podobne skały
Skaleń
KAlSi3O8, (Na,Ca)(Al,Si)4O8
Znana również jako: Ortoklaz, Plagioklaz
Nefelin
(Na,K)AlSiO4
Znana również jako: Nefelin
Topaz
Al2SiO4(F,OH)2
Znana również jako: Topaz
Klasyfikacja naukowa
- Klasa minerału
- Tektokrzemiany
- Grupa
- Kwarc
- Układ krystalograficzny
- Trygonalny
- Wzór chemiczny
- SiO2
- Skład
- Dwutlenek krzemu
Poznaj Kwarc w skale macierzystej
Rozpoznawaj skały wszędzie
Bezpłatnie na iOS, Android i w przeglądarce. Rozpoznawanie po zdjęciu, pełna baza danych i Twoja osobista kolekcja.