Obsydian

Opis

Obsydian to naturalne szkliwo wulkaniczne, charakteryzujące się amorficzną strukturą i brakiem uporządkowanej sieci krystalicznej. Składa się głównie z dwutlenku krzemu (SiO2), podobnie jak kwarc, ale w formie niekrystalicznej. Jego barwa jest zazwyczaj ciemna, od czarnej do ciemnobrązowej, często z zielonkawymi lub czerwonawymi odcieniami, spowodowanymi obecnością domieszek tlenków żelaza i magnezu. Charakteryzuje się szklistym połyskiem i bardzo ostrym, konchoidalnym przełamem. Jest stosunkowo kruchy.

Jak identyfikować

Kolor

Zazwyczaj czarny, ciemnobrązowy, ciemnozielony, rzadziej czerwony lub szary. Może wykazywać iryzację (efekt tęczy) lub pasma (obsydian śnieżny, obsydian mahoniowy).

Połysk

Szklisty, przypominający szkło.

Tekstura

Gładka, jednorodna, bez widocznych kryształów. Może być porowata w przypadku odmian spienionych (np. pumeks, ale obsydian jest zwarty).

Forma krystaliczna

Brak form krystalicznych, jest amorficzny.

Łupliwość

Brak łupliwości. Charakteryzuje się przełamem konchoidalnym (muszlowym), tworzącym ostre, zakrzywione powierzchnie.

Środowisko geologiczne

Występuje w obszarach aktywnych wulkanicznie, w potokach lawowych, kopułach wulkanicznych i intruzjach subwulkanicznych, gdzie lawa ryolitowa lub dacytowa uległa szybkiemu schłodzeniu.

Kluczowe fakty

• Twardość: 5-6 w skali Mohsa
• Gęstość względna: 2.3-2.6 g/cm³
• Układ krystalograficzny: Amorficzny (brak systemu krystalicznego)
• Kolor: Czarny, ciemnobrązowy, ciemnozielony, rzadziej czerwony, szary, z iryzacją lub pasmami
• Połysk: Szklisty
• Przezroczystość: Przezroczysty do nieprzezroczystego (cienkie fragmenty mogą być przezroczyste)
• Przełam: Konchoidalny (muszlowy), bardzo ostry
• Łupliwość: Brak
• Skład: Głównie SiO2 (70-75%), z domieszkami Al2O3, Fe2O3, FeO, MgO, CaO, Na2O, K2O, H2O

Szybkie sprawdzenie

• Kolor: Czarny, ciemnobrązowy, ciemnozielony
• Połysk: Szklisty
• Rysa: Biała (nie pozostawia śladu na płytce)

Cechy fizyczne

• Pokrój kryształów: Brak, amorficzny
• Rodzaj łupliwości: Brak
• Rodzaj przełamu: Konchoidalny (muszlowy)
• Spoistość: Kruchy
• Rodzaj połysku: Szklisty

Powstawanie

Obsydian powstaje w wyniku szybkiego schłodzenia lawy bogatej w krzemionkę (ryolitowej, dacytowej lub andezytowej), co uniemożliwia krystalizację minerałów. Jest to amorficzne szkliwo wulkaniczne, a nie minerał w ścisłym tego słowa znaczeniu, ponieważ nie posiada uporządkowanej struktury krystalicznej.

Zastosowanie

W przeszłości obsydian był szeroko wykorzystywany do produkcji narzędzi tnących (noże, groty strzał, skrobaki) ze względu na jego ostry, konchoidalny przełam. Współcześnie używany jest w jubilerstwie (kaboszony, koraliki), jako kamień ozdobny, a także w chirurgii do produkcji skalpeli ze względu na niezwykle ostrą krawędź tnącą. Ma również zastosowanie w badaniach archeologicznych do datowania i określania pochodzenia artefaktów.

Rozkład wiekowy

Występuje w skałach wulkanicznych od paleogenu do współczesności, najczęściej w młodych formacjach wulkanicznych.

Gdzie znaleźć

Wskazówki dotyczące poszukiwań

Podobne skały

Klasyfikacja naukowa

Klasa minerału

Szkliwo wulkaniczne (nie jest minerałem w ścisłym sensie)

Grupa

Skały wulkaniczne

Układ krystalograficzny

Amorficzny

Wzór chemiczny

Zmienna, głównie SiO2 (70-75%) z domieszkami

Skład

Krzemionka (SiO2) z tlenkami glinu, żelaza, magnezu, wapnia, sodu i potasu

Poznaj Obsydian