มูนสโตน

คำอธิบาย

มูนสโตนเป็นอัญมณีในกลุ่มเฟลด์สปาร์ที่มีชื่อเสียงจากปรากฏการณ์ทางแสงที่เรียกว่า 'อะดูลาเรสเซนซ์' (adularescence) ซึ่งทำให้เกิดแสงเรืองรองคล้ายแสงจันทร์ที่เคลื่อนไหวไปมาบนพื้นผิวของอัญมณีเมื่อมีการหมุนหิน แสงนี้เกิดจากการกระเจิงของแสงจากโครงสร้างชั้นบางๆ ของแร่เฟลด์สปาร์สองชนิดที่แตกต่างกันภายในเนื้อหิน มูนสโตนส่วนใหญ่เป็นออร์โธเคลส (KAlSi3O8) แต่ก็สามารถพบได้ในกลุ่มแร่เฟลด์สปาร์อื่นๆ เช่น พลาจิโอเคลส (โดยเฉพาะโอลิโกเคลส) ซึ่งเรียกว่า 'เรนโบว์มูนสโตน' (Rainbow Moonstone) แต่ในทางอัญมณีศาสตร์ มูนสโตนที่แท้จริงหมายถึงชนิดออร์โธเคลส

วิธีการระบุ

สี

ไม่มีสีถึงขาว, เทา, ชมพู, เหลือง, เขียว, น้ำตาลอ่อน อาจมีสีฟ้าอ่อนหรือสีรุ้งจากปรากฏการณ์อะดูลาเรสเซนซ์

ความวาว

คล้ายแก้ว (vitreous) ถึงคล้ายไข่มุก (pearly) บนระนาบการแตก

เนื้อหิน

เรียบเนียนเมื่อขัดเงา

รูปผลึก

ผลึกมักเป็นแบบปริซึมสั้นๆ หรือเป็นแผ่นหนาๆ มักพบในรูปของมวลรวมแบบเม็ด (granular) หรือแบบก้อน (massive) ในหินเพกมาไทต์

แนวแตกเรียบ

มีแนวแตกเรียบ 2 ทิศทางที่เกือบตั้งฉากกัน (ประมาณ 90 องศา) ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของเฟลด์สปาร์

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในหินอัคนีประเภทเพกมาไทต์, หินแปรประเภทหินไนส์และหินชีสต์, และในสายแร่ไฮโดรเทอร์มอล

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 6 - 6.5 (ตามมาตราโมห์)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.56 - 2.59
• ระบบผลึก: โมโนคลินิก (Monoclinic)
• สี: ไม่มีสี, ขาว, เทา, ชมพู, เหลือง, เขียว, น้ำตาลอ่อน (พร้อมปรากฏการณ์อะดูลาเรสเซนซ์)
• ความวาว: คล้ายแก้วถึงคล้ายไข่มุก
• ความโปร่งใส: โปร่งใสถึงโปร่งแสง
• รอยแตก: ไม่สม่ำเสมอ (uneven) ถึงแบบก้นหอย (conchoidal)
• แนวแตกเรียบ: สมบูรณ์แบบ 2 ทิศทาง (perfect in two directions) ที่มุมประมาณ 90 องศา
• องค์ประกอบ: โพแทสเซียมอะลูมิเนียมซิลิเกต (Potassium Aluminum Silicate)

ตรวจสอบด่วน

• สี: ไม่มีสีถึงขาว, เทา, ชมพู, เหลือง, เขียว, น้ำตาลอ่อน พร้อมปรากฏการณ์อะดูลาเรสเซนซ์
• ความวาว: คล้ายแก้วถึงคล้ายไข่มุก
• สีผง: สีขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: ผลึกปริซึมสั้นๆ, แผ่นหนา, มวลรวมแบบเม็ดหรือแบบก้อน
• ชนิดแนวแตกเรียบ: สมบูรณ์แบบ (perfect) ในสองทิศทาง {001} และ {010} ที่มุมประมาณ 90 องศา
• ชนิดรอยแตก: ไม่สม่ำเสมอ (uneven) ถึงแบบก้นหอย (conchoidal)
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: คล้ายแก้ว (vitreous) ถึงคล้ายไข่มุก (pearly) บนระนาบการแตก

การก่อตัว

มูนสโตนก่อตัวขึ้นในหินอัคนีประเภทเพกมาไทต์ (pegmatite) และหินแปรประเภทหินไนส์ (gneiss) หรือหินชีสต์ (schist) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสายแร่ไฮโดรเทอร์มอลที่มีอุณหภูมิต่ำถึงปานกลาง การเกิดปรากฏการณ์อะดูลาเรสเซนซ์ (adularescence) ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของมูนสโตน เกิดจากการเรียงตัวของชั้นบางๆ ของแร่เฟลด์สปาร์สองชนิดที่แตกต่างกัน (ออร์โธเคลสและอัลไบต์) ที่แยกตัวออกจากกันในระหว่างการเย็นตัวอย่างช้าๆ ทำให้เกิดการกระเจิงของแสง

การใช้ประโยชน์

มูนสโตนเป็นอัญมณีที่ได้รับความนิยมอย่างสูง ใช้ในการทำเครื่องประดับต่างๆ เช่น แหวน สร้อยคอ ต่างหู และกำไล นอกจากนี้ยังมีการนำไปใช้ในการแกะสลักและเป็นหินสะสมสำหรับนักสะสมแร่

การกระจายตามอายุ

พบได้ในหินที่มีอายุทางธรณีวิทยาหลากหลาย ตั้งแต่ยุคพรีแคมเบรียนจนถึงยุคเทอร์เชียรี ขึ้นอยู่กับแหล่งกำเนิด

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

ซิลิเกต (Silicate)

กลุ่ม

เฟลด์สปาร์ (Feldspar Group)

ระบบผลึก

โมโนคลินิก (Monoclinic)

สูตรเคมี

KAlSi3O8

องค์ประกอบ

โพแทสเซียมอะลูมิเนียมซิลิเกต (Potassium Aluminum Silicate)

สำรวจ มูนสโตน