พรีไนต์

คำอธิบาย

พรีไนต์เป็นแร่ซิลิเกตที่มีแคลเซียมและอะลูมิเนียมเป็นองค์ประกอบหลัก จัดอยู่ในกลุ่มแร่ฟิลโลซิลิเกต (phyllosilicate) หรือบางครั้งจัดอยู่ในกลุ่มอิโนซิลิเกต (inosilicate) เนื่องจากมีโครงสร้างที่ซับซ้อนและมีการจัดเรียงอะตอมที่หลากหลาย มีลักษณะเด่นคือมักพบในรูปผลึกแบบรัศมี (radiating) หรือเป็นกลุ่มก้อนทรงกลมคล้ายพวงองุ่น (botryoidal) มีสีเขียวอ่อนถึงเขียวอมเหลือง หรือบางครั้งเป็นสีขาว สีเทา หรือไม่มีสี

วิธีการระบุ

สี

สีเขียวอ่อนถึงเขียวอมเหลือง, เขียวแอปเปิ้ล, เขียวมะกอก, บางครั้งเป็นสีขาว, เทา, หรือไม่มีสี

ความวาว

คล้ายแก้ว (vitreous) ถึงคล้ายไขมุก (pearly) บนระนาบการแตก

เนื้อหิน

มักพบในรูปผลึกแบบรัศมี (radiating), กลุ่มก้อนทรงกลมคล้ายพวงองุ่น (botryoidal), หรือเป็นก้อนเนื้อแน่น (massive)

รูปผลึก

ผลึกเดี่ยวหายาก มักพบในรูปผลึกแบบรัศมี, กลุ่มก้อนทรงกลม, หรือเป็นแผ่นหนา (tabular) ที่มีปลายแหลม

แนวแตกเรียบ

มีแนวแตกเรียบสมบูรณ์ 1 ทิศทาง {001}

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในรอยแตกและโพรงของหินอัคนีชนิดมาฟิก (เช่น บะซอลต์, ไดอะเบส, แกบโบร) และหินแปรเกรดต่ำ (เช่น หินชีสต์, หินไนส์) รวมถึงในสายแร่ไฮโดรเทอร์มอลที่อุณหภูมิต่ำถึงปานกลาง

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 6-6.5 (ตามมาตราโมส)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.80-2.95
• ระบบผลึก: ออร์โธรอมบิก (Orthorhombic)
• สี: เขียวอ่อน, เขียวอมเหลือง, เขียวแอปเปิ้ล, เขียวมะกอก, ขาว, เทา, ไม่มีสี
• ความวาว: คล้ายแก้วถึงคล้ายไขมุก
• ความโปร่งใส: โปร่งใสถึงโปร่งแสง
• รอยแตก: ไม่สม่ำเสมอ (uneven) ถึงกึ่งก้นหอย (subconchoidal)
• แนวแตกเรียบ: สมบูรณ์ 1 ทิศทาง {001}
• องค์ประกอบ: แคลเซียมอะลูมิเนียมซิลิเกตไฮดรอกไซด์ (Calcium Aluminum Silicate Hydroxide)

ตรวจสอบด่วน

• สี: เขียวอ่อนถึงเขียวอมเหลือง
• ความวาว: คล้ายแก้วถึงคล้ายไขมุก
• สีผง: สีขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: มักพบในรูปผลึกแบบรัศมี (radiating), กลุ่มก้อนทรงกลมคล้ายพวงองุ่น (botryoidal), เป็นแผ่นหนา (tabular), หรือเป็นก้อนเนื้อแน่น (massive) ผลึกเดี่ยวหายากและมักมีลักษณะเป็นแผ่นหนา
• ชนิดแนวแตกเรียบ: มีแนวแตกเรียบสมบูรณ์ 1 ทิศทางตามระนาบ {001} ซึ่งอาจสังเกตได้ยากในตัวอย่างที่เป็นก้อนเนื้อแน่น
• ชนิดรอยแตก: การแตกหักแบบไม่สม่ำเสมอ (uneven) ถึงกึ่งก้นหอย (subconchoidal)
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: คล้ายแก้ว (vitreous) บนผิวผลึกที่สมบูรณ์ และคล้ายไขมุก (pearly) บนระนาบการแตกเรียบ

การก่อตัว

พรีไนต์เป็นแร่รองที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของแร่ซิลิเกตที่มีแคลเซียมและอะลูมิเนียมเป็นองค์ประกอบหลัก เช่น แร่เฟลด์สปาร์และไพรอกซีน ในสภาวะอุณหภูมิต่ำถึงปานกลาง (ประมาณ 200-400 องศาเซลเซียส) และความดันต่ำถึงปานกลาง มักพบในรอยแตกและโพรงของหินอัคนีชนิดมาฟิก (เช่น บะซอลต์, ไดอะเบส, แกบโบร) และหินแปรเกรดต่ำ (เช่น หินชีสต์, หินไนส์) รวมถึงในสายแร่ไฮโดรเทอร์มอล

การใช้ประโยชน์

พรีไนต์ถูกนำมาใช้เป็นอัญมณีและหินประดับ เนื่องจากมีสีและลักษณะที่สวยงาม โดยเฉพาะรูปแบบที่โปร่งแสงและมีสีเขียวอมเหลือง นอกจากนี้ยังเป็นแร่ที่น่าสนใจสำหรับนักสะสมแร่ และเป็นตัวบ่งชี้สภาวะการแปรสภาพของหินในทางธรณีวิทยา

การกระจายตามอายุ

พบในหินที่มีอายุหลากหลาย ตั้งแต่ยุคพรีแคมเบรียนจนถึงยุคซีโนโซอิก โดยเฉพาะในหินอัคนีและหินแปรที่ผ่านการเปลี่ยนแปลงในอุณหภูมิต่ำถึงปานกลาง

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

ซิลิเกต (Silicate)

กลุ่ม

ฟิลโลซิลิเกต (Phyllosilicate) หรือบางครั้งจัดอยู่ในกลุ่มอิโนซิลิเกต (Inosilicate) เนื่องจากโครงสร้างที่ซับซ้อน

ระบบผลึก

ออร์โธรอมบิก (Orthorhombic)

สูตรเคมี

Ca2Al2Si3O10(OH)2

องค์ประกอบ

แคลเซียม (Ca), อะลูมิเนียม (Al), ซิลิคอน (Si), ออกซิเจน (O), ไฮโดรเจน (H) ในรูปของไฮดรอกไซด์ (OH)

สำรวจ พรีไนต์