มีรูปถ่ายแล้ว? ระบุหินทันทีด้วยแอป Rockby
เปิดแอปคำอธิบาย
คาลซิโดนีเป็นแร่ในกลุ่มซิลิกาที่มีโครงสร้างผลึกละเอียดมากจนไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าหรือแม้แต่กล้องจุลทรรศน์แบบธรรมดา มีลักษณะเป็นเนื้อเดียวกัน มักพบในรูปของก้อนกลม, ก้อนไต, หรือเป็นชั้น ๆ ภายในโพรงหิน มีความแข็งสูงและทนทานต่อการกัดกร่อนทางเคมี มีสีสันหลากหลายขึ้นอยู่กับธาตุเจือปน
วิธีการระบุ
- สี
- มีสีหลากหลาย เช่น ขาว, เทา, ฟ้า, น้ำตาล, แดง, เขียว, ดำ สีมักจะสม่ำเสมอหรือเป็นแถบ (ในกรณีของอาเกต)
- ความวาว
- ผิวมันด้านถึงมันวาวคล้ายขี้ผึ้ง (waxy to vitreous)
- เนื้อหิน
- เนื้อละเอียดมาก (cryptocrystalline) ผิวเรียบเนียนเมื่อสัมผัส
- รูปผลึก
- ไม่แสดงรูปผลึกที่ชัดเจน มักพบในรูปของก้อนกลม, ก้อนไต, หรือเป็นชั้น ๆ
- แนวแตกเรียบ
- ไม่มีแนวแตกเรียบ (no cleavage)
- สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา
- พบในโพรงและรอยแตกของหินภูเขาไฟ (โดยเฉพาะหินบะซอลต์และแอนดีไซต์), ในหินตะกอน, ในแหล่งน้ำพุร้อน, และในบริเวณที่มีการแปรสภาพของหิน
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ความแข็ง: 6.5-7 (ตามมาตราโมส)
- ความถ่วงจำเพาะ: 2.58-2.64
- ระบบผลึก: ไตรโกนัล (Trigonal) - แต่ผลึกมีขนาดเล็กมากจนไม่สามารถระบุได้ด้วยตาเปล่า
- สี: หลากหลาย ขึ้นอยู่กับธาตุเจือปน
- ความวาว: มันด้านถึงมันวาวคล้ายขี้ผึ้ง
- ความโปร่งใส: โปร่งแสงถึงทึบแสง
- รอยแตก: แบบก้นหอย (conchoidal) ถึงไม่สม่ำเสมอ (uneven)
- แนวแตกเรียบ: ไม่มี (none)
- องค์ประกอบ: ซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2)
ตรวจสอบด่วน
- สี: หลากหลาย (ขาว, เทา, ฟ้า, น้ำตาล, แดง, เขียว, ดำ)
- ความวาว: มันด้านถึงมันวาวคล้ายขี้ผึ้ง
- สีผง: ขาว
ลักษณะทางกายภาพ
- ลักษณะผลึก: ผลึกละเอียดมาก (cryptocrystalline) มักพบในรูปของก้อนกลม, ก้อนไต, ก้อนพวงองุ่น (botryoidal), หรือเป็นชั้น ๆ
- ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มีแนวแตกเรียบ
- ชนิดรอยแตก: แบบก้นหอยถึงไม่สม่ำเสมอ
- ความเหนียว: เปราะ (brittle)
- ชนิดความวาว: มันด้านถึงมันวาวคล้ายขี้ผึ้ง
การก่อตัว
คาลซิโดนีเป็นซิลิกาในรูปผลึกละเอียด (cryptocrystalline silica) ที่ประกอบด้วยผลึกควอตซ์ขนาดเล็กมากและโมแกไนต์ (moganite) ซึ่งเป็นโพลีมอร์ฟของซิลิกาที่มีโครงสร้างโมโนคลินิก เกิดจากการตกตะกอนของสารละลายซิลิกาอุณหภูมิต่ำในช่องว่างของหิน หรือจากการแทนที่แร่ธาตุอื่น ๆ เช่น ไม้ หรือเปลือกหอย โดยซิลิกา การตกตะกอนมักเกิดขึ้นในสภาพแวดล้อมที่มีน้ำพุร้อน, โพรงในหินภูเขาไฟ, หรือในตะกอนที่อุดมด้วยซิลิกา
การใช้ประโยชน์
ใช้เป็นอัญมณีและหินประดับมาตั้งแต่สมัยโบราณ เนื่องจากมีความสวยงามและทนทาน นิยมนำมาแกะสลัก ทำลูกปัด เครื่องประดับ และของตกแต่ง นอกจากนี้ยังใช้ในอุตสาหกรรมบางประเภท เช่น เป็นวัสดุขัดถู หรือเป็นส่วนประกอบในเครื่องมือที่มีความแม่นยำสูง
การกระจายตามอายุ
พบได้ในหินที่มีอายุหลากหลาย ตั้งแต่ยุคพรีแคมเบรียนจนถึงปัจจุบัน
แหล่งที่พบ
บราซิล
แหล่งผลิตคาลซิโดนีและอาเกตที่สำคัญของโลก
อุรุกวัย
มีชื่อเสียงด้านอาเกตและอเมทิสต์ที่พบในโพรงหินภูเขาไฟ
อินเดีย
แหล่งผลิตคาร์เนเลียนและแจสเปอร์
มาดากัสการ์
พบคาลซิโดนีและอาเกตที่มีคุณภาพดี
สหรัฐอเมริกา
พบในหลายรัฐ เช่น โอเรกอน, วอชิงตัน, แคลิฟอร์เนีย, แอริโซนา
ประเทศไทย
พบได้ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะในบริเวณที่มีหินภูเขาไฟเก่าแก่ เช่น จังหวัดจันทบุรี ตราด ลำปาง และเพชรบูรณ์
เคล็ดลับการค้นหา
สำรวจพื้นที่ภูเขาไฟ
คาลซิโดนีมักพบในโพรงของหินภูเขาไฟ เช่น หินบะซอลต์และแอนดีไซต์ มองหาก้อนหินที่มีลักษณะกลมหรือเป็นก้อนไต
ตรวจสอบแหล่งน้ำพุร้อนเก่า
บริเวณที่มีกิจกรรมน้ำพุร้อนในอดีตอาจมีแหล่งสะสมของซิลิกาที่ตกตะกอนเป็นคาลซิโดนี
สังเกตสีและเนื้อสัมผัส
คาลซิโดนีมีเนื้อละเอียด ผิวเรียบเนียน และมักมีสีสม่ำเสมอหรือเป็นแถบ
ทดสอบความแข็ง
คาลซิโดนีมีความแข็ง 6.5-7 ตามมาตราโมส สามารถขูดกระจกได้
ระวังฝุ่นซิลิกา
ขณะทำการตัด เจียระไน หรือขัดคาลซิโดนี ควรใช้หน้ากากป้องกันฝุ่นและทำงานในบริเวณที่มีการระบายอากาศดี เพื่อหลีกเลี่ยงการสูดดมฝุ่นซิลิกาซึ่งอาจก่อให้เกิดโรคปอดซิลิโคซิส (silicosis) ได้
หินที่คล้ายกัน
ควอตซ์ (Quartz)
Quartz (SiO2)
เรียกอีกชื่อว่า: ผลึกควอตซ์
โอปอล (Opal)
Opal (SiO2·nH2O)
เรียกอีกชื่อว่า: โอปอล
แจสเปอร์ (Jasper)
Jasper (cryptocrystalline silica with impurities)
เรียกอีกชื่อว่า: แจสเปอร์
อาเกต (Agate)
Agate (banded chalcedony)
เรียกอีกชื่อว่า: อาเกต
การจำแนกทางวิทยาศาสตร์
- ประเภทแร่
- ซิลิเกต (Silicate)
- กลุ่ม
- ควอตซ์ (Quartz Group)
- ระบบผลึก
- ไตรโกนัล (Trigonal) - แต่ผลึกมีขนาดเล็กมาก
- สูตรเคมี
- SiO2
- องค์ประกอบ
- ซิลิคอนไดออกไซด์
สำรวจ คาลซิโดนี
ระบุหินได้ทุกที่
ฟรีบน iOS, Android และเว็บ ระบุจากรูปถ่าย ฐานข้อมูลครบถ้วน และคอลเลกชันส่วนตัวของคุณ