นิลและกระจกไดโครอิก

คำอธิบาย

นิล (Onyx) เป็นแร่ในกลุ่มแคลเซโดนี (Chalcedony) ซึ่งเป็นรูปแบบจุลภาคผลึก (microcrystalline) ของซิลิกา (SiO2) มีลักษณะเด่นคือมีแถบสีขนานกัน โดยทั่วไปมักเป็นสีดำสลับขาวหรือสีอื่นๆ แต่ที่นิยมและรู้จักกันดีคือสีดำสนิท ส่วนกระจกไดโครอิก (Dichroic Glass) ไม่ใช่แร่ธรรมชาติ แต่เป็นวัสดุสังเคราะห์ที่ผลิตขึ้นโดยการเคลือบฟิล์มบางๆ ของโลหะออกไซด์หลายชั้นบนพื้นผิวแก้ว ทำให้เกิดปรากฏการณ์การสะท้อนและส่งผ่านแสงที่แตกต่างกันตามมุมมอง ทำให้เห็นเป็นสีที่เปลี่ยนไปได้หลายสี

วิธีการระบุ

สี

นิล: ดำ, ขาว, น้ำตาล, แดง, เขียว (มักมีแถบสีขนานกัน) กระจกไดโครอิก: เปลี่ยนสีได้หลายสีตามมุมมอง (เช่น ฟ้า-ม่วง, เขียว-ทอง)

ความวาว

นิล: คล้ายขี้ผึ้งถึงด้าน กระจกไดโครอิก: คล้ายแก้ว (vitreous)

เนื้อหิน

นิล: เรียบเนียน, อาจมีลักษณะเป็นชั้น กระจกไดโครอิก: เรียบเนียน, แข็ง

รูปผลึก

นิล: จุลภาคผลึก, ไม่มีรูปผลึกที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า กระจกไดโครอิก: ไม่มีโครงสร้างผลึก (อสัณฐาน)

แนวแตกเรียบ

นิล: ไม่มีแนวแตกเรียบ กระจกไดโครอิก: ไม่มีแนวแตกเรียบ

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

นิล: พบในโพรงหรือรอยแตกของหินภูเขาไฟ (เช่น บะซอลต์, แอนดีไซต์) และหินตะกอนบางชนิด กระจกไดโครอิก: ผลิตในโรงงานอุตสาหกรรม

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: นิล: 6.5-7 (มาตราโมห์) กระจกไดโครอิก: 5-6 (มาตราโมห์, ขึ้นอยู่กับชนิดของแก้ว)
• ความถ่วงจำเพาะ: นิล: 2.58-2.64 กระจกไดโครอิก: 2.4-2.8 (ขึ้นอยู่กับชนิดของแก้ว)
• ระบบผลึก: นิล: ไตรโกนัล (จุลภาคผลึก) กระจกไดโครอิก: อสัณฐาน (amorphous)
• สี: นิล: ดำ, ขาว, น้ำตาล, แดง, เขียว (มักมีแถบ) กระจกไดโครอิก: เปลี่ยนสีได้หลายสี
• ความวาว: นิล: คล้ายขี้ผึ้งถึงด้าน กระจกไดโครอิก: คล้ายแก้ว
• ความโปร่งใส: นิล: โปร่งแสงถึงทึบแสง กระจกไดโครอิก: โปร่งใสถึงโปร่งแสง
• รอยแตก: นิล: แบบก้นหอย (conchoidal) กระจกไดโครอิก: แบบก้นหอย (conchoidal)
• แนวแตกเรียบ: นิล: ไม่มี กระจกไดโครอิก: ไม่มี
• องค์ประกอบ: นิล: ซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2) กระจกไดโครอิก: ซิลิกา (SiO2) เป็นส่วนประกอบหลักของแก้ว พร้อมด้วยชั้นฟิล์มบางๆ ของโลหะออกไซด์

ตรวจสอบด่วน

• สี: นิล: ดำ, ขาว, น้ำตาล (มีแถบ) กระจกไดโครอิก: เปลี่ยนสีได้หลายสี
• ความวาว: นิล: คล้ายขี้ผึ้งถึงด้าน กระจกไดโครอิก: คล้ายแก้ว
• สีผง: นิล: สีขาว กระจกไดโครอิก: ไม่มี (เป็นแก้ว)

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: นิล: มวลรวมจุลภาคผลึก, มักพบเป็นชั้นหรือแถบ กระจกไดโครอิก: ไม่มีรูปผลึก
• ชนิดแนวแตกเรียบ: นิล: ไม่มี กระจกไดโครอิก: ไม่มี
• ชนิดรอยแตก: นิล: แบบก้นหอย กระจกไดโครอิก: แบบก้นหอย
• ความเหนียว: นิล: เปราะ กระจกไดโครอิก: เปราะ
• ชนิดความวาว: นิล: คล้ายขี้ผึ้งถึงด้าน กระจกไดโครอิก: คล้ายแก้ว

การก่อตัว

นิล: เกิดจากการตกตะกอนของซิลิกาในสารละลายอุณหภูมิต่ำในโพรงหินภูเขาไฟหรือหินตะกอน กระจกไดโครอิก: ผลิตโดยการเคลือบฟิล์มบางๆ ของโลหะออกไซด์หลายชั้นบนพื้นผิวแก้ว

การใช้ประโยชน์

นิล: เครื่องประดับ, งานแกะสลัก, วัสดุก่อสร้าง (หินประดับ) กระจกไดโครอิก: เครื่องประดับ, งานศิลปะ, สถาปัตยกรรม, เลนส์พิเศษ

การกระจายตามอายุ

นิล: เกิดขึ้นได้ตลอดช่วงธรณีกาล, กระจกไดโครอิก: วัสดุสมัยใหม่

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

นิล: ออกไซด์ (ซิลิกา) กระจกไดโครอิก: วัสดุสังเคราะห์ (แก้ว)

กลุ่ม

นิล: แคลเซโดนี (Chalcedony) กระจกไดโครอิก: ไม่มีกลุ่มแร่

ระบบผลึก

นิล: ไตรโกนัล (จุลภาคผลึก) กระจกไดโครอิก: อสัณฐาน

สูตรเคมี

นิล: SiO2 กระจกไดโครอิก: SiO2 (แก้ว) + ชั้นฟิล์มโลหะออกไซด์ (เช่น TiOx, SiOx, MgF2)

องค์ประกอบ

นิล: ซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2) กระจกไดโครอิก: แก้วเป็นหลัก (ส่วนใหญ่เป็นซิลิกา) เคลือบด้วยชั้นบางๆ ของโลหะออกไซด์หลายชนิด

สำรวจ นิลและกระจกไดโครอิก