คาร์เนเลียน

คำอธิบาย

คาร์เนเลียนเป็นแร่ในกลุ่มคาลซิโดนี (Chalcedony) ซึ่งเป็นรูปแบบไมโครคริสตัลไลน์ของควอตซ์ (Quartz) มีลักษณะเด่นคือสีส้มอมแดงถึงแดงเข้ม ซึ่งเกิดจากการปนเปื้อนของธาตุเหล็กออกไซด์ (เฮมาไทต์) ในโครงสร้างซิลิกา มีความโปร่งแสงถึงโปร่งใสเล็กน้อย มีความแข็ง 6.5-7 ตามมาตราโมห์ มักพบในรูปของก้อนกลมหรือเป็นชั้นในช่องว่างของหินภูเขาไฟหรือหินตะกอน

วิธีการระบุ

สี

สีส้มอมแดงถึงแดงเข้ม บางครั้งมีสีน้ำตาลอมแดง สีเกิดจากธาตุเหล็กออกไซด์ (เฮมาไทต์) ที่ปนเปื้อนอยู่

ความวาว

ผิวมันคล้ายขี้ผึ้ง (waxy) ถึงผิวมันวาวคล้ายแก้ว (vitreous) เมื่อขัดเงา

เนื้อหิน

เนื้อละเอียดมากถึงละเอียดมากที่สุด (cryptocrystalline) ไม่สามารถมองเห็นผลึกด้วยตาเปล่า

รูปผลึก

ไม่มีรูปผลึกที่ชัดเจน มักพบในรูปของก้อนกลม ก้อนไต หรือเป็นชั้นๆ

แนวแตกเรียบ

ไม่มีแนวแตกเรียบ (non-cleavage) แตกแบบก้นหอย (conchoidal fracture)

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในช่องว่างของหินภูเขาไฟ เช่น บะซอลต์ แอนดีไซต์ หรือในหินตะกอนที่เกิดจากการตกตะกอนของซิลิกาจากสารละลายน้ำร้อน

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 6.5-7 (ตามมาตราโมห์)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.58-2.64
• ระบบผลึก: ไตรโกนัล (Trigonal) - แต่ในรูปแบบไมโครคริสตัลไลน์จะไม่มีรูปผลึกที่มองเห็นได้
• สี: ส้มอมแดง, แดง, น้ำตาลอมแดง
• ความวาว: ผิวมันคล้ายขี้ผึ้ง (waxy) ถึงผิวมันวาวคล้ายแก้ว (vitreous)
• ความโปร่งใส: โปร่งแสง (translucent) ถึงโปร่งใสเล็กน้อย (semi-transparent)
• รอยแตก: แตกแบบก้นหอย (conchoidal)
• แนวแตกเรียบ: ไม่มี (none)
• องค์ประกอบ: ซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2) ที่มีธาตุเหล็กออกไซด์ปนเปื้อน

ตรวจสอบด่วน

• สี: ส้มอมแดงถึงแดงเข้ม
• ความวาว: ผิวมันคล้ายขี้ผึ้งถึงผิวมันวาวคล้ายแก้ว
• สีผง: สีขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: มวลรวมแบบไมโครคริสตัลไลน์ (microcrystalline aggregates) มักพบในรูปของก้อนกลม ก้อนไต หรือเป็นชั้นๆ
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มีแนวแตกเรียบ
• ชนิดรอยแตก: แตกแบบก้นหอย (conchoidal)
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: ผิวมันคล้ายขี้ผึ้ง (waxy) ถึงผิวมันวาวคล้ายแก้ว (vitreous)

การก่อตัว

คาร์เนเลียนก่อตัวขึ้นในช่องว่างของหินภูเขาไฟ (เช่น บะซอลต์ แอนดีไซต์) หรือในหินตะกอน โดยเกิดจากการตกตะกอนของสารละลายซิลิกาที่มีธาตุเหล็กออกไซด์ (เฮมาไทต์) ปะปนอยู่ ซึ่งให้สีส้มถึงแดง การตกตะกอนนี้มักเกิดขึ้นที่อุณหภูมิต่ำถึงปานกลางและภายใต้ความดันต่ำถึงปานกลาง โดยซิลิกาจะตกผลึกเป็นผลึกขนาดเล็กมากในโครงสร้างไมโครคริสตัลไลน์หรือคริปโตคริสตัลไลน์

การใช้ประโยชน์

ใช้เป็นอัญมณี เครื่องประดับ แกะสลัก เครื่องราง และในอุตสาหกรรมเครื่องมือขัดเงาบางชนิด

การกระจายตามอายุ

พบได้ในหินที่มีอายุทางธรณีวิทยาหลากหลาย ตั้งแต่ยุคพรีแคมเบรียนจนถึงยุคปัจจุบัน ขึ้นอยู่กับแหล่งกำเนิดของหินภูเขาไฟหรือหินตะกอนที่บรรจุอยู่

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

ซิลิเกต (Silicate) - เทคโตซิลิเกต (Tectosilicate)

กลุ่ม

ควอตซ์ (Quartz) - คาลซิโดนี (Chalcedony) เป็นรูปแบบไมโครคริสตัลไลน์ของควอตซ์

ระบบผลึก

ไตรโกนัล (Trigonal)

สูตรเคมี

SiO2 (มี Fe2O3 ปนเปื้อน)

องค์ประกอบ

ซิลิคอนไดออกไซด์ (Silicon Dioxide) โดยมีธาตุเหล็กออกไซด์ (Iron Oxide, เฮมาไทต์) เป็นสารให้สี

สำรวจ คาร์เนเลียน