เชิร์ต

คำอธิบาย

เชิร์ตเป็นหินตะกอนซิลิกาที่มีเนื้อละเอียดมากถึงละเอียดมากที่สุด (cryptocrystalline) มีความแข็งสูง (7 ตามมาตราโมส) และมีรอยแตกแบบก้นหอย (conchoidal fracture) ซึ่งทำให้เกิดขอบที่คมกริบ สีของเชิร์ตมีความหลากหลายมาก ตั้งแต่สีขาว เทา ดำ น้ำตาล แดง เขียว หรือผสมกัน ขึ้นอยู่กับสิ่งเจือปนที่อยู่ในเนื้อหิน

วิธีการระบุ

สี

หลากหลายสี เช่น ขาว เทา ดำ น้ำตาล แดง เขียว หรือผสมกัน

ความวาว

ด้านถึงคล้ายขี้ผึ้ง (waxy) หรือคล้ายแก้ว (vitreous) เมื่อแตกใหม่

เนื้อหิน

เนื้อละเอียดมากถึงละเอียดมากที่สุด (cryptocrystalline) ไม่สามารถมองเห็นผลึกด้วยตาเปล่า

รูปผลึก

ไม่มีรูปผลึกที่ชัดเจน เนื่องจากเป็นผลึกละเอียดมาก

แนวแตกเรียบ

ไม่มีแนวแตกเรียบ (non-cleavage) แต่มีรอยแตกแบบก้นหอย (conchoidal fracture)

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในชั้นหินปูน หินโดโลไมต์ หรือหินดินดาน ในรูปของก้อนปม (nodules) หรือชั้นบางๆ (beds) ในสภาพแวดล้อมทางทะเลลึกหรือทะเลตื้น

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 7 (ตามมาตราโมส)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.58 - 2.64
• ระบบผลึก: ไตรโกนัล (Trigonal) สำหรับควอตซ์ผลึกละเอียด
• สี: ขาว, เทา, ดำ, น้ำตาล, แดง, เขียว
• ความวาว: ด้าน, คล้ายขี้ผึ้ง, คล้ายแก้ว
• ความโปร่งใส: โปร่งแสงถึงทึบแสง
• รอยแตก: แบบก้นหอย (conchoidal)
• แนวแตกเรียบ: ไม่มี (none)
• องค์ประกอบ: ซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2)

ตรวจสอบด่วน

• สี: หลากหลายสี
• ความวาว: ด้านถึงคล้ายขี้ผึ้ง
• สีผง: สีขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: มวลรวมผลึกละเอียด (cryptocrystalline masses), ก้อนปม (nodules), ชั้น (beds)
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มี
• ชนิดรอยแตก: แบบก้นหอย (conchoidal)
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: ด้านถึงคล้ายขี้ผึ้ง (dull to waxy), คล้ายแก้ว (vitreous) เมื่อแตกใหม่

การก่อตัว

เชิร์ตเป็นหินตะกอนเนื้อละเอียดมากที่ประกอบด้วยซิลิกา (SiO2) ในรูปของควอตซ์ผลึกละเอียด (microcrystalline quartz) หรือคาลซิโดนี (chalcedony) เป็นหลัก เกิดจากการตกตะกอนของซิลิกาจากสารละลายในน้ำทะเลหรือน้ำจืด หรือจากการสะสมตัวของซากสิ่งมีชีวิตที่มีเปลือกเป็นซิลิกา เช่น ไดอะตอม (diatoms) และเรดิโอลาเรียน (radiolarians) ซึ่งเมื่อตายลง ซากเหล่านี้จะสะสมตัวและถูกอัดแน่นกลายเป็นเชิร์ตในภายหลัง นอกจากนี้ยังสามารถเกิดจากการแทนที่แร่คาร์บอเนต (เช่น หินปูน) ด้วยซิลิกาในกระบวนการ diagenesis

การใช้ประโยชน์

ในอดีต เชิร์ตถูกนำมาใช้ทำเครื่องมือหิน เช่น หัวลูกศร มีด และเครื่องมือตัดต่างๆ เนื่องจากมีความแข็งสูงและแตกหักแบบก้นหอยที่คมกริบ ปัจจุบันมีการใช้เป็นวัสดุก่อสร้าง เช่น หินประดับ หินบดสำหรับทำถนน และเป็นแหล่งของซิลิกาในอุตสาหกรรมบางประเภท

การกระจายตามอายุ

พบได้ในหินตะกอนทุกยุคทางธรณีวิทยา ตั้งแต่พรีแคมเบรียนจนถึงปัจจุบัน

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

ออกไซด์ (Oxides)

กลุ่ม

ควอตซ์ (Quartz Group)

ระบบผลึก

ไตรโกนัล (Trigonal)

สูตรเคมี

SiO2

องค์ประกอบ

ซิลิคอนไดออกไซด์

สำรวจ เชิร์ต